Morgunblaðið - 30.06.1981, Blaðsíða 36

Morgunblaðið - 30.06.1981, Blaðsíða 36
36 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 30. JÚNÍ 1981 Kveöja: Sveinn Bjarnason frá Hofi í Öræfum Þá er komið að því að kveðja vin okkar, Svein Bjarnason, fyrrum bónda og verkamann, sem burt- sofnaði 22. þessa mánaðar, eftír nokkurra vikna legu á Borgar- spítalanum, og hafði þá lifaö þrjá mánuði fram yfir hundrað ár, enda saddur lífdaga. Það var fyrir níu árum, að við hjónin settumst að á Ljósvalla- götu 32. íbúðin okkar var á jarðhæðinni, en uppi í risi höfðum við litla geymslu undir súð. Þarna á loftinu var einnig þurrkherbergi og nokkur íveruherbergi undir súð, og þekktum við ekkert hverjir þar kynnu að búa, þegar við settumst að í húsinu. En ekki leið á löngu áður en við urðum þess vör, að í herbergi andspænis geymslunni okkar bjó gamall maður, og furðuðum við okkur hálfvegis á því að hann skyldi búa þarna á loftinu, því þar hlaut að vera kalt stundum á vetrum, en auk þess var brattur stigi niður á naestu hæð (húsið tvær hæðir og ris). Maðurinn í litla herberginu reyndist vera Sveinn Bjarnason sem hafði verið verkamaður við höfnina í Reykjavík, en þar áður bóndi austur í Öræfum. Við höfð- um ekki oft farið upp í geymslu eða upp á þurrkloft, þegar við fórum að kynnast Sveini, og kom- umst að raun um að hann hafði ekki mikið fyrir því að fara upp og ofan bratta stigann sem lá upp á loftið, enda fengum við að vita, að hann hefði verið að klifrast og síga í Ingólfshöfða austur í Öræf- um fyrr á árum, og hann var ekki heldur líkur því, að hann væri kominn á tíræðisaldurinn, þessi granni, hávaxni maður, sem við sáum stundum taka tvö þrep í einu stökki, þegar hann fór upp stigann af neðstu hæðinni, að vísu góðan stiga, en þá átti hann eftir bratta stigann upp á loftið. Þá urðum við mest hissa, þegar við kynntumst honum í tali, því minni hans var furðulegt, og þarna virtist engin kölkun koma til skjalanna. Ef minnst var á íslendingasögurnar við hann, gat hann gengið á röðina og var sem hann þekkti allar þessar hetjur sagnanna eins og gamla kunn- ingja úr Öræfum. Eins trútt var minni hans gagnvart því sem gerðist á líðandi stund, en oft var það, að hann hljóp frá nútímanum yfir í liðnar aldir, án þess að hirða um það hvort viðmælandinn var honum samferða, og hélt maður þá að hann væri að tala um einhvern úr Öræfasveitinni eða einhvern sem hann hefði kynnst við höfnina í Reykjavík, þegar hann var að tala um eitthvert fólk sem uppi hafði verið á sautjándu eða átjándu öld, en ártöl um menn og málefni hafði hann á taktein- um eins og þau hefðu verið sett á einskonar spjaldskrá í höfði hans. Okkur hjónum þótti gaman og fróðlegt að rabba við Svein, og hann varð brátt alúðarvinur okkar. Sannarlega var hann ekki hversdagslegur, þessi gamli Skaft- fellingur, og litla herbergið hans uppi á loftinu, hálft undir súð og með einum þakglugga, það varð eins og ofurlítil skólastofa, þar sem fræðarinn tengdi nemandann við lifandi fqrtíð íslenskrar þjóð- ar, því saga íslendinga var Sveini Bjarnasyni ekki dauð, heldur lifði hann og hrærðist í henni, sagði frá ísleifi biskupi, Jóni Ögmundssyni, Guðbrandi Þorlákssyni, Jóni Arasyni, Jóni Vídalín og fleiri mönnum sem tilkomumiklir höfðu verið í íslenskri sögu. Hann hafði einnig lesið íslenskar bókmenntir síns tíma, þótt hann talaði minna VERKTAKAR - BÆ J ARFELOG RÆKTUNARSAMBÖND beltavélar á sérstöku verði. Af sérstökum ástæöum getum viö boöiö nokkrar nýjar JCB-807 B beltavélar á mjög hagstæöu veröi. Vélarnar eru á JCB-808 undirvagni meö JCB 808 snúningi og mótvægi og yfirstærö af mótor. Ymiss aukabúnaour innifalinn. Verö frá um kr. 788.000.- Útvegum einnig meö stuttum fyrirvara hinar nýju JCB-3CX og 3DX traktorsgröfur. Margs konar aukabúnaöur fáanlegur s.s. fjórhjóladrif, skot- bóma, vökvafleigar, vökvahamar, opnanlegar skóflur framan og aftan. Vinsamlegast hafiö samband viö sölumenn okkar. Globuse LAGMULIS SIMI«1cjScj um þær, og kom það fram í blaðaviðtali skömmu áður en við kynntumst honum að hann hikst- aði ekki á því að fara með langt kvæði eftir Grím Thomsen utan- bókar. Atómskáldskapur var að hans hyggju þvaður og vitleysa, en hann var ekkert að hafa orð á því við mig, lét sér nægja að segja konunni minni það, ég gat svo sem verið nógu góður, þó ég kynni ekki að yrkja, enda þótti honum ekkert aö því að hrósa mér fyrir blaða- greinar, ef svo bar undir, en blöðin las hann á hverjum degi og fylgdist með því sem var að gerast frá degi til dags. I fyrsta skipti sem ég sá hann, var ég eitthvað að erinda uppi á loftinu, annaðhvort í geymslunni okkar eða á þurrkloftinu, og þá vildi svo til að opið var inn í herbergi hans og þar var kona að laga til og hreinsa, en sjálfur sat hann á rúminu sínu og ræddi við konuna hressilega eins og bóndi sem er að spyrja gestkomandi almæltra tíðinda. Seinna vissum við hjónin, að þessi kona var bróðurdóttir hans, Theódóra Guð- mundsdóttir, aldrei kölluð annað en Thea. Hún kom einu sinni í viku að laga til í herberginu hans, tók óhreina þvottinn hans og þvoði hann og kom með hann aftur hreinan og strokinn. Maður hennar, Ragnar Ólafsson deildar- stjóri, gerði einnig fyrir hann allt sem hann gat, enda mátti oft heyra á Sveina, eins og hann var kallaður, að hann var þeim hjón- um þakklátur fyrir umhyggju þeirra. Við urðum þess vís, að í þessu húsi, þar sem við höfðum tekið okkur bólfestu, voru þrír bræður, einn þeirra var Sveinn í litla herberginu á loftinu, hinir voru Bjarni Bjarnason, sem lést 1977, og Guðmundur Bjarnason, sem nú er á tíræðisaldri, vel hress, faðir fyrrnefndrar Theódóru. Tvær aðrar dætur Guðmundar, Katrín og Ragna, voru einnig boðnar og búnar til að gera hvað þær gátu fyrir Sveina, og margir fleiri ættmenn og vinir sýndu honum ræktarsemi. Bræður þeir, sem hér hafa verið nefndir, voru allir fæddir á Hofi í Öræfum og höfðu slitið barns- skónum í þeirri afskekktu sveit milli stórfljóta og eyðisanda, þar sem aldrei hafði sést mús eða rotta, hvað þá köttur, og jafnvel spánska veikin komst ekki yfir fljótin og sandana og ekki heldur sauðfjárveikin sem kennd var við Deildartungu í Borgarfirði tutt- ugu árum seinna. En víst er um það, að ekki var fyrirhafnarlaust að hafa í sig og á þar um slóðir á þeim tímum, og þeir bræður þurftu að taka til hendinni. Sveinn Bjarnason er fæddur 17. mars 1881. Foreldrar hans, Bjarni Jónsson og Þuríður Runólfsdóttir, bjuggu þá á Hofi í Öræfum, þar sem torfkirkjan fræga er, og það var einkennilegt að heyra Svein minnast þess, þegar hann þriggja ára gamall sá í Hofskirkju fjör- gamlan mann sem hann vissi að var fæddur árið 1800, þ.e.a.s. 7 árum fyrr en Jónas Hallgrímsson. Þegar Sveinn var tíu ára gamall, dó faðir hans úr lungnabólgu, og sá Sveinn þann atburð ævilangt fyrir sér, slík áhrif hafði hann haft á barnssál hans, og engin furða, þó fleira hefði ekki til komið, en fleira kom til, því móðir hans lá á sæng meðan maður hennar var að deyja, og Sveinn sá það í lok ævi sinnar eins og það hefði gerst í gær, þegar komið var með nýfætt barnið að rúminu til föður hans og hann sagði: „Nú hef ég séð hann," og gaf upp öndina að lítilli stund liðinni. Þetta var drengur, og hann var látinn heita eftir föður sínum sem dó um leið og hann hafði séð hann: Bjarni Bjarnason, einn þeirra þriggja bræðra sem voru hér í húsinu, þegar við komum hingað. Móðir Sveins og þeirra syskina giftist aftur manni sem Þorlákur hét, en hann féll frá eftir nokk- urra mánaða sambúð. Þá gerðist ráðsmaður hjá henni bróðir fyrsta manns hennar, Jón að nafni, og gengu þau síðar í hjónaband. En Minning: Jón E. B. Lárusson, loftskeytamaður Fæddur 12. júli 1912. Dáinn 20. júni 1981. Það er sunnudagsmorgunn í lok júnímánaðar fyrir um 25 árum síðan. Lítill drengur vaknar í svefnpoka uppi í sumarbústað og lítur út um gluggann. Blýgrá rigningarský grúfa sig yfir sveit- ina og regnið bylur á bárujárns- þakinu. Það setur þungan leiða að drengnum því daginn áður hafði verið glampandi sólskin og von á áframhaldandi góðviðri. En þá rumskar maður í herberginu innaf stofunni. Og allt í einu man drengurinn að Doddi frændi og Helga eru í heimsókn. ADur drungi er á bak og burt, og tilhlökkun fyrir deginum fram- undan fyllir hugann. Þannig var það ávallt þegar þau hjónin komu í heimsókn. Doddi, en það var Jón Lárusson jafnan nefndur í fjölskyldunni, hafði einstakt lag á að hafa jákvæð áhrif á þá er hann um- gekkst. Hans hógværa, jákvæða hugarfar, ívafið skemmtilegum húmor, gerði mér jafnan Hfið léttara þegar ég naut návistar hans, hvort sem var í leik og gleði góðra stunda, eða í dimmum dögum sorgar og kvíða. Ég átti ávallt vin í raun þar sem hann var. Þessi trausti, hógværi maður brást aldrei væri á hann treyst til einhverra hluta. Er mér þar efst í huga er hann á gamlárskvöldi fyrir allmörgum árum yfirgaf faðm fjölskyldu sinnar í miðri gleði áramótanna til að mæta til skyldustarfa á vinnustað. Þannig voru viðhorf hans, hvort sem í hlut átti fjölskylda eða vinnuveit- andi. Hér verða hvorki rakin æviatriði né atvinnuferill. Þetta greinarkorn er aðeins kveðja frá frænda til frænda, með hjartans þökk fyrir allt það sem hann var mér. Lárus Sigurðsson

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.