Morgunblaðið - 08.02.1985, Page 30

-30
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 8. FEBRÚAR 1985
Guðrun Helgadóttir um Hallgrímskirkju:
„Musteri list-
ar og fegurðar"
„Alþingi ályktar að á árinu 1985 leggi íslenzka ríkið fram 10
milljónir króna listskreytingar Hallgrímskirkju í Reykjavík og síðan
samkvæmt fjárlögum hverju sinni með hliðsjón af verkáætlun til 10
ára. — Kirkjumálaráðherra skipi sjö manna nefnd til að annast
undirbúning verksins og eftirlit með framkvæmd þess...“
Pingflokksfundur
Veigamikill hluti þingstarfa eða undirhúningur þingstarfa fer fram í þingflokkum. Þeir þinga reglulega síðdegis
á mánu- og miðvikudögum frá klukkan fjögur og fram eftir kveldi. Þá halda þingflokkar fjölda funda í annan
tíma eftir því sem verkefni segja til um. Þessi mynd var tekin á fundi þingflokks sjálfstæðismanna sl.
miðvikudag. Frá vinstri: Þorvaldur Garðar Kristjánsson forseti Sameinaðs þings, Þorsteinn Pálssson formaður
Sjálfstæðisflokksins, Ólafur G. Einarsson formaður þingflokksins og Vigfús Jónsson bóndi, Laxamýri.
Tillaga sjálfstæðismanna:
Gagnkvæm alhliða afvopnun
Þetta er upphaf tillögu til þings-
ályktunar, sem Guðrún Helga-
> dóttir (Abl.) mælti fyrir í gær og
hún flytur ásamt Salome Þor-
kelsdóttur (S), Stefáni Benedikts-
syni (BJ), Haraldi Ólafssyni (F),
Svavari Gestssyni (Abl.) og Skúla
Alexanderssyni (Abl.).
Byggð fyrir frjáls framlög
Guðrún Helgadóttir sagði bygg-
ingarsögu Hallgrímskirkju
spanna fjörutíu ár. Þegar litið
væri á þetta mikla mannvirki virt-
ist ótrúlegt, að það skuli að mestu
byggt fyrir frjáls framlög velunn-
ara og óbilandi elju safnaðarins.
Framlög ríkis og borgar væru
óverulegur hluti byggingarkostn-
aðar. Á fjörutíu árum hafi ríkið
lagt til byggingarinnar tæpar sjö
milljónir króna. Stærsta framlag-
ið var 1984, 4,5 m.kr., en fjárlög
1985 gerðu ráð fyrir 6,5 m.kr.
Guðrún vitnaði til fagurra
dómkirkna í höfuðborgum Evrópu,
sem færustu listamenn hafi prýtt,
svo menn geri sér langar ferðir til
að njóta snilldar huga og handa,
sem þar megi augum líta. Slík
kirkja verði einnig í höfuðborg ís-
lands þegar Hallgrímskirkja er
fullbyggð.
íslenzk biblía —
sálmar Hallgríms
Guðrún vitnaði til Guðmundar
Þorlákssonar biskups, frænda
séra Hallgríms Péturssonar
sálmaskálds, sem lét þýða biblí-
una á íslenzka tungu og gefa út
fyrir fjögur hundruð árum. Tor-
velt væri að gera sér í hugarlund
hvað um móðurmálið hefði orðið,
án íslenzkrar biblíu. Hallgríms-
sálmar eru og óaðskiljanlegur
hluti af íslenzkri menningu, sem
er undirstaða þess mannlífs sem
þrífst í landinu hverju sinni.
Afkoma þjóðar ræðst ekki hvað
sízt af menningarstyrk hennar,
sagði Guðrún, og nú, þegar íslend-
ingar eiga veraldarauð nokkurn,
sé við hæfi að standa vörð um list
og menningu þjóðarinnar, m.a.
með byggingu og listskreytingu
Hallgrímskirkju.
Guðrún vitnaði til Guðjóns
Samúelssonar, fyrrum húsameist-
ara ríkisins, sem kirkjuna teikn-
aði, en hann teiknaði Háskóla ís-
L lands, Landspítala, Þjóðleikhúsið,
» Akureyrarkirkju og Sundhöll
Reykjavíkur, svo nokkur dæmi séu
nefnd, auk Hallgrímskirkju.
Musteri listar og fegurdar
Guðrún rakti aðdraganda að
byggingu og byggingarsögu kirkj-
unnar. Hún sagði orðrétt:
„Hið háa Alþingi ætti að þekkja
hvað til þess friðar heyrir. Séra
Hallgrímur Pétursson og aðrir
jöfrar andans þekktu kall sitt og
þeim eigum við tilveru okkar að
þakka mörgum öldum síðar. Þeim
eigum við skuld að gjalda.
Minningu séra Hallgríms Pét-
urssonar væri vart meiri sómi
sýndur en með því að fela íslenzk-
um listamönnum að gera kirkju
hans að musteri listar og fegurðar
í hjarta höfuðborgar landsins, þar
sem menn mega eiga griðastað til
að hlýða á það, sem hann unni
mest, orð Guðs, skáldskap og tón-
list. Hallgrímskirkja er lands-
kirkja, eign þjóðarinnar allrar, og
íslendingar eiga nú þann auð, sem
nægir til að gera hana sambæri-
lega hinum fegurstu kirkjum ann-
arra þjóða, bornum og óbornum til
friðar og gleði."
Enginn þingmaður tók til máls,
að lokinni framsögu. Tillagan
gekk til þingnefndar.
Birgir ísleifur Gunnarsson (S)
mælti í gær fyrir tillögu þingmanna
Sjálfstæóisflokks til þingsályktunar
um afvopnunarmál.
Tillagan fjallar annarsvegar um
brýna nauðsyn þess að þjóðir
heims, ekki sízt kjarnorkuveldin,
sameinizt um raunhæfa stefnu í
afvopnunarmálum, sem leitt geti
til samninga um gagnkvæma og
alhliða afvopnun; hinsvegar um
það að fela utanríkismálanefnd
Alþingis að láta gera úttekt á
þeim hugmyndum, sem nú eru
uppi um afvopnun og takmörkun
vígbúnaðar með sérstöku tilliti til
legu íslands og aðildar þjóðarinn-
ar að alþjóðlegu samstarfi. Á
grundvelli slíkrar skýrslu verði
síðan leitað samstöðu meðal
stjórnmálaflokka um sameigin-
lega stefnu í þessum málum.
Tillagan fékk já-
kvæðar undirtektir
• Páll Pétursson (F) kvað tillög-
una góða, svo langt sem hún næði,
og ekkert sem mælti gegn því að
hún yrði samþykkt. Spurning væri
þó hvort heppilegra væri að huga
frekar að einstökum þáttum verk-
efnisins.
• Hjörleifur Guttormsson (Abl.)
kvað hægt, út af fyrir sig, að lýsa
fylgi við ákveðna þætti tillögunn-
ar. Hinsvegar tækju aðrar tillög-
ur, sem fyrir liggja, meira sértækt
á efnisþáttum, svo sem tillagan
um frystingu kjarnorkuvopna og
önnur um „hernaðarratsjár-
stöðvar".
• Kjartan Jóhannsson (A) kvaðst
ekki sjá ástæðu til að gagnrýna
neitt, sem í tillögunni stæði, en
athuga mætti hvort fleiru þyrfti
við að hana að hnýta.
Þjóðartekjur á mann:
70 % af því sem var 1981
Könnun á launum og lífskjörum á íslandi
KONNUN A LAUNUM
OG LÍFSKJÖRUM
„Alþingi ályktar að fela ríkis-
stjórninni að skipa nefnd full-
trúa stjórnvalda og aðila vinnu-
markaðar til að kanna hvort og
að hvaða leyti laun og lífskjör
eru lakari á íslandi en í nálæg-
um löndum og hverjar eru
orsakir þess. — Nefndin skili at-
hugun fyrir árslok 1985.“
Þannig hljóðar tillaga til
þingsályktunar, sem tveir þing-
menn Sjálfstæðisflokks hafa
lagt fram á þingi, Gunnar G.
Schram og Pétur Sigurðsson.
í greinargerð segir að kaup-
máttur hér á landi hafi minnkað
um fimmtung á þremur árum og
sé nú svipaður og 1971. Hagvöxt-
ur í OECD-ríkjum hafi verið
2,6% 1983, 5% 1984 og standi til
3—4% vaxtar 1985. Samfara
hagvexti batni lífskjör, en þjóð-
artekjur og kaupmáttur rýrni
hér á landi. Þjóðartekjur á mann
séu nú aðeins 84% af því sem
þær vóru 1982 og 70% af því sem
þær vóru 1981.
Flutningsmenn telja nauð-
synlegt að könnunin nái til hlut-
ar launþega í þjóðartekjum,
kauptaxta og launaþróunar
(bæði taxtakaups og ráðstöfun-
artekna), vinnutíma og atvinnu-
öryggis, beinna og óbeinna
skatta sem og opinberrar þjón-
ustu, greiðslubyrði og skulda-
stöðu gagnvart öðrum löndum,
fjárfestingarþróun, gengisþróun
og hagsveiflna í samanburðar-
löndum.
VINDLINGAPAPPÍR OG
ELDSPÝTUR: EINKA-
SALA FALLI NIÐUR
Fram hefur verið lagt frum-
varp til breytinga á lögmn um
verzlun ríkisins með áfengi, tób-
ak, lyf o.fl. Frumvarpið felur í
sér þá breytingu að einkaréttur
ríkisins til innflutnings á vindl-
ingapappír og eldspýtum falli
niður. Flutningsmenn frum-
varpsins eru Karl Steinar
Guðnason (A) og Eiður Guðna-
son (A).
VINNULAG VIÐ
FRAMLAGNINGU
ÞINGMÁLA GAGNRÝNT
Guðrún Helgadóttir (Abl)
gagnrýndi á þingi í gær að fram
væru bornar tvær nær sam-
hljóða tillögur til þingsályktun-
ar, annarsvegar um samanburð
á launum og lífskjörum hér og á
Norðurlöndum, hinsvegar um
slíkan samanburð hér og í ná-
grannalöndum. Meðal flutnings-
manna á báðum tillögunum væri
sami þingmaðurinn, Gunnar G.
Schram. Þá gagnrýndi hún að
greinargerðir, sem samkvæmt
þingsköpum ættu að vera stutt-
ar, væru, þó í öðrum tilfellum en
hér um ræðir, allt upp í 70—80
blaðsíður, og innihéldu eldri
þingræður úr Alþingistíðindum,
Taíla 1. Kaupmáttur límakaups verkamanna. idnaðarmanna og verkakvenna 1973—1984.
Visitolur 1980 = 100
Ár Verkamenn Iðnaðarmenn Vcrkakonur
1971 81 83 74
1972 95 97 89
1973 97 98 88
1974 104 109 92
1975 92 94 82
1976 91 93 83
1977 98 100 91
1978 103 102 101
1979 102 103 100
1980 100 100 100
1981 103 103 103
1982 105 104 104
1983 87 88 86
1984 1. ársfj 81 80 81
2. ársfj 83 84 81
(Hcunild: Fréttabréf kjararannvSknaneíndar. september 1984 ) Tafla 2. Breytingar þjódartekna og rádstöfunartd kna heimilanna á mann 1971—1984
Vlsiirtlur |97|—1(10
RáAstöfunarlckjui
hcimilanna
1971 100 100
1972 104 110
1973 114 119
1974 114 127
1975 105 112
1976 111 115
1977 120 129
1978 124 140
1979 123 142
1980 124 142
1981 125 151
1982 121 152
1983 115 135
1984 (aætlun) 114 130
I Hcimild ÞiödhagjxMofnun )
heilar blaðagreinar, eldri tillög-
ur o.s.fv. — Þorvaldur Garðar
Kristjánsson, forseti Sameinaðs
þings, kvaðst kanna fyrri
athugasemdina en taka undir þá
síðari.
KJÖR OG STARFSAÐ-
STAÐA FRAMHALDS-
SKÓLAKENNARA
„Hefur menntamálaráðherra
gert einhverjar ráðstafanir til að
stuðla að samkomulagi í þeirri
kjaradeilu framhaldsskólakenn-
ara og ríkisins sem nú er fyrir
kjaradómi? Ef svb er, þá hverj-
ar? Mun menntamálaráðherra
neyta heimildar í lögum nr.
38/1954 um réttindi og skyldur
starfsmanna ríkisins, og fram-
lengja starfstíma kennara ein-
hliða um þrjá mánuði frá og með
1. marz nk.?“
Gunnar G. Schram (S) hefur
borið framangreindar spurn-
ingar til menntamálaráðherra
fram á þingi.
INNFLUTNINGUR
MATVÆLA
„Hvernig er háttað eftirliti
með innfluttum matvælum til
landsins? Hvaða reglur gilda um
heilbrigðis- og gæðavottorð?
Stendur til að endurskoða lög-
gjöf um þessi efni?“ Þannig spyr
Stefán Benediktsson (BJ) heil-
brigðis- og tryggingamálaráð-
herra.
FÍKNIEFNAVIÐURLÖG/
LEIÐRÉTTING
Stjórnarfrumvarp um þyng-
ingu viðurlaga fíkniefnabrota,
lenging hámarks fangelsunar úr
tveimur í sex ár, var lagt fram af
heilbrigðisráðherra en ekki
dómsmálaráðherra, eins og látið
var að liggja hér á þingsíðu ný-
verið. Þetta leiðréttist hér með.