Morgunblaðið - 12.09.1987, Page 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 12. SEPTEMBER 1987
26277 HIBYLI & SKIP 26277
Opið í dag kl. 10.00-15.00
íbúðir — óskast
HÖflim kaupanda að 2ja herb. íb. í Reykjavík,
Kópavogi eða Hafnarfirði. íbúðin greiðist út á árinu.
Höfum kaupanda að 3ja-4ra herb. íb. Mjög góð-
ar greiðslur fyrir rétta eign.
Höfum fjársterkan kaupanda að sérhæð í
Reykjavík, Kópavogi eða Hafnarfirði.
Höfum fjársterkan kaupanda að raðhúsi eða
einbhúsi í Reykjavík, Kópavogi eða Garðabæ.
2ja herb.
Stelkshólar
Falleg 2ja herb. íb. með bílsk.
3ja og 4ra herb.
Vesturborgin
Stór nýleg 3ja herb. íb. 1 stofa,
2 svefnherb., eldhús og bað.
Tvennar svalir.
Ljósheimar
4ra herb. íb. á 6. hæð. Fallegt
útsýni.
Gísli Ólafsson,
simi 689778,
Gylfí Þ. Gíslason,
Einbýlishús/raðhús
Arbæjarhverfi
Einbhús 142 fm auk bílsk. í
skiptum fyrir stærri eign.
Kleppsholt
Fallegt nýtt einbhús. 2 stofur
og sjónvarpsstofa, húsbónda-
herb., 4-5 svefnherb. 2 bað-
herb. Þvottah., geymslur. Stór
bílsk.
Vesturborgin
Parhús, selst fokhelt, fullklárað
aö utan m. gleri og útihurðum
eða lengra komið.
HÍBÝLI&SKIP
HAFNARSTRÆT117-2. HÆÐ
Jón Ólafsson hrl.,
Skúll Pálsson hrl.

26277 ALLIR ÞURFA HIBYLI 26277
SIMAR 21150-21370
til sýnis og sölu auk annarra eigna:
S0LUSTJ LARUS Þ VALOIMARS
L0GM J0H Þ0RÐARS0N HDL
Glæsileg eign á góðu verði
Nýlegt einbhús á útsýnisstað f Garðabæ. Rúmir 300 fm nettó. Vand-
að og velbyggt. Arinn í stofu. Saunabað. Stór sólverönd. Tvöf. bílsk.
með vinnuaðstöðu. Stór lóö með skrúðgarðl. Margskonar eignaskipti
möguleg.Tilboð óskast.
4ra herb. íbúðir við:
Mávahlíð. Rishæð. Sórhfti. Nytt þak o.fl. Góðar geymslur. Ágæt sam-
eign. Trjágarður. Verð aðeins kr. 2,6-2,8 millj.
Hverfisgötu. 3. hæð um 70 fm nettó. Vel skipulögð í reisulegu stein-
húsi. Nýtt sturtubað. Skuldlaus. Laus 1. des.
Kleppsveg. Rétt við Dalbraut á 3. hæð i suöurenda. 95,7 fm nettó.
Nýtt bað. Nýtt Danfosskerfi. Sólsvalir. Góð sameign. Mikið útsýni.
Ákv. sala.
Á stórri eignarlóð í gamla bænum
Timburhús, kj., hæð og ris. 57,6x3 fm. Með 4ra-5 herb. íb. á hæð og
í risi. Góður kj. til margskonar nota. Endurnýjun að mestu lokiö. Laust
strax. Tiiboð óskast.
í Vesturborginni eða á Nesinu
óskast til kaups góð 4ra -5 herb. íb. Rétt eign verður borguð út. Afh.
samkomulag.
íbúð - einbhús — hagkvæm skipti
Góð 3ja-4ra herb. íbúö óskast helst meö sérinng. eöa í lyftuhúsi. Eigna-
skipti möguleg á einbhúsi með bílsk. um 55 fm. Nánari uppl. og teikn.
á skrifst.
Vogar — Heimar — nágr.
Tll kaups óskast4ra-5 herb. hæö helst meö bílsk. fb. i blokk kemur
til greina. Miklar greiðslur. Traustur kaupandi.
Höfum óvenju marga mjög fjársterka kaupendur að flestum teg.
fasteigna. Margskonar eignask. möguleg. Látið okkur annast skiptin.
Opið í dag, laugardag,
kl. 11.00-16.00.
ALMENNA
FASTEIGNASALAN
LÁÚGÁvÉGnrSÍMARZmÖ^nTÖ
fílcááur
á morgun
Guöspjall dagsins:
Lúk. 10.:
Miskunnsami Samverjinn
ÁRBÆJARKIRKJA: Guðsþjónusta
í Árbæjarkirkju kl. 11 árdegis. Org-
anleikari Jón Mýrdal. Sr. Guð-
mundur Þorsteinsson.
ÁSKIRKJA: Guðsþjónusta kl. 11.
Sr. Árni Bergur Sigurbjörnsson.
BREIÐHOLTSPRESTAKALL:
Guðsþjónusta í Breiðholtsskóla kl.
11. Organisti Daníel Jónasson. Sr.
Gísli Jónasson.
BÚSTAÐAKIRKJA: Messa kl. 11.
Fermd veröur Jóna Halldóra Dun-
ham frá Ameríku nú á Sogavegi
150. Einleikur á fiðlu Jónas Dag-
bjartsson. Organleikari Jónas
Þórir. Kvenfélagsfundur mánu-
dagskvöld. Æskulýðsfundur
þriöjud.kvöld. Sr. Ólafur Skúlason.
DÓMKIRKJAN: Messa kl. 11.
Dómkórinn syngur. Organleikari
Marteinn Hunger Friðriksson.
Leikið verður á orgel kirkjunnar í
Ötotíbl ináfl
Umsjónarmaður Gísli Jónsson 404. þáttur
í prentun síðasta þáttar var
nokkrum sinnum skipt skakkt
á milli lína. Lesendur eru beðn-
ir afsökunar á þessu.
★
Á einhverri útvarpsstöð
heyrði ég um daginn að menn
rugluðust illa á sögnunum að
velta. Þær eru tvær í máli okk-
ar, önnur sterk: velta, valt,
ultuni, oltinn, hin veik: velta,
velti, velt. Sú fyrrgreinda er
áhrifslaus hreyfingarsögn,
stýrir ekki falli, hin síðari er
áhrifssögn, stýrir þágufalli,
dæmi: Maðurinn velti bílnum.
Afturámóti valt bíllinn.
Auðvitað eru þessar sagnir
náskyldar. Á þær má líta sem
móður og dóttur. Er þá sterka
sögnin móðirin. í henni gætir
hljóðskipta, og var þeirra getið
í næstsíðasta þætti. Hljóðskipt-
in, sem einkum blasa við í
kennimyndum sterkra sagna,
eru eitt hið fegursta einkenni
íslensku (og skyldra mála) fjarri
einhæfni og flatneskju. Velta
fer reglulega eftir 3. hljóð-
skiptaröð, svo sem bresta,
hverfa og sverfa. Þess er að
gæta að v hefur horfið í síðari
kennimyndunum á undan vara-
mynduðu sérhljóðunum u og o,
en slíkt brottfall var regla að
fomu, þegar v-hljóðið var meira
varamyndað (kringt) en nú
tíðkast.
Veika sögnin að velta er
orsakarsögn (verbum causa-
tivum). I merkingu slíkra sagna
felst að þær láta það gerast sem
móðursögnin táknar. Þær eru
löngum myndaðar með i-hljóð-
varpi af annarri kennimynd
móðursagnarinnar. Af valt
kemur þannig dóttursögnin
velta = láta velta (hreyfast
þannig). Þegar maðurinn velti
tunnunni, lét hann hana velta,
það er „snúa sig áfram, rúlla“.
Af fór kemur sögnin að
færa - láta fara, af rauk kem-
ur reykja = láta ijúka, af flaug
kemur fleygja = láta fljúga, af
brann kemur brenna = láta
brenna o.s.frv. Maðurinn
brenndi heyið, en afturámóti
brann (= fuðraði upp) heyið.
Hins vegar er vitleysa að segja:
*Hann brann heyið.
Eg sagði áðan í sviga að
hljóðskipti væri einnig hið feg-
ursta einkenni mála sem skyld
em íslensku. Þegar sá mikli
kennari og þýskumaður, dr. Jón
Ofeigsson, hafði kennt í ára-
tugi, var hann spurður hvort
honum tæki ekki að leiðast þessi
iðja. Jón svaraði með fallegri
armsveiflu: „Werfen, wirft,
warf, geworfen, immer gleich
schön.“ Þetta er samskonar
hljóðskiptaröð og velta, bresta
o.s.frv. Og þetta er alltaf jafn
fallegt.
★
Sögnin að velta á sér afar
marga frændur í málinu. Rót
hennar er val og má víða sjá
þess merki. Vala er smábein í
líkama dýra. Valan hefur þess
konar lögun, að hún kann að
velta, getur oltið. Hún er með
öðrum orðum völt. Það er valt
á því völubeinið, sagði gamla
fólkið um það sem óstöðugt
var. Mér er sagt að valan hafí
verið notuð til spásagnar, líkt
og þegar teningi er kastað.
Menn höfðu þá og hafa enn
eitthvert val. Menn geta valið.
Menn eiga völ. Sá á kvölina sem
á völina, sögðu þeir sem spakir
vildu vera. En menn gátu átt
annars konar völ. Til var karl-
kynsorðið völur = stafur.
Völurinn var nefnilega ávalur
eða sívalur, þess vegna hét
hann völur. Og hann kunni að
velta, vegna þess að hann var
valur í laginu. Spákonur eða
seiðkonur báru völ. Fyrir því
er slík kona stundum kölluð
völva. Einna frægast dæmi af
því tagi er heiti hins foma
kvæðis Völuspá. Var ég ekki
búinn að segja að v hefði fallið
brott á undan kringdum sér-
hljóðum að fomu?
Menn gátu fallið í valinn.
Þá höfðu þeir hnigið látnir eða
óvígir á omstuvellinum. Valur
var þannig safnheiti (nomen
collectivum) um menn sem svo
var ástatt um. Nauðsynlegt var
að kanna valinn til þess að
ganga úr skugga um hveijir
væm lífvænir, hveijir dauðir
eða örbjarga. En allir þeir, sem
í valinn höfðu fallið, höfðu til
þess verið valdir, eða hvað?
Ætli valkyijan hafi ekki komið
þar við sögu? Kyija er sú sem
kýs, því að í fomeskju gat sögn-
in að kjósa verið kurum í þriðju
kennimynd. Það skipti ekki litlu
að eiga hylli og vemd valkyij-
unnar, enda ófá kvennanöfnin
sem valkyiju tákna. Ætli fugl-
inn valur sé ekki einhverskonar
úrvalsfugl? Mörgum þykir hann
fallegur, og eftirsóttur hefur
hann verið. Táknar ekki Val- í
nöfnum eins og Valtýr og Val-
gerður eitthvað útvalið eða
úrvalsgott?
★
Islenska á sér fjölmörg skyld-
mál. Ekki hafa þau farið
varhluta af þeirri orðrót sem
nú hefur um sinn verið margtal-
að um. Kannski munar ein-
hveiju sem minnir á hljóðskipti.
Latínumenn höfðu sögnina
volvo (volci, volutum, volvere).
Hún þýddi að snúa eða velta
og var áhrifssögn. Verba vol-
vere þýddi að tala í belg og
biðu, „velta“ út úr sér orðum.
Það má heita snjallt hjá Svíum
að kalla bílategund volvo. Ekki
snúast bílhjólin lítið. En fleira
snýst í eiginlegri og óeiginlegri
merkingu. Þegar einhveiju var
endursnúið hastarlega eða um-
bylt, kölluðu menn það á latínu
revolutio. Þetta orð, lítt breytt,
er nú alþekkt í ensku og
frönsku, haft um byltingar.
Ætli einhver snúningur eigi sér
ekki stað í því skotverkfæri sem
enskumælandi menn kalla re-
volver? Það skyldi svo ekki
vera að einhveijir gamlir þræð-
ir lægju milli íslensku sagnar-
innar að vilja (lat. volo) og
þeirra val-orða sem til hafa
verið tínd í þessum þætti. Ætli
viljinn stjómi ekki valinu
stundum, ætli við veljum ekki
það sem við teljum okkur í vil?
Hins vegar erum við vöruð við
því í Hávamálum að trúa vil-
mæli völunnar. Völur hafa
sjálfsagt oft reynt að koma sér
í mjúkinn hjá mönnum með því
að spá þeim í vil, og þær spár
rættust ekki alltaf svo glatt.
20 mín. áður en messan hefst. Sr.
Þórir Stephensen.
ELLIHEIMILIÐ GRUND: Guðs-
þjónusta kl. 10. Sr. Gylfi Jónsson.
FELLA- OG HÓLAKIRKJA: Guðs-
þjónusta kl. 11. Organisti Guðný
Margrét Magnúsdóttir. Haust-
fermingarbörn beðin að koma. Sr.
Hreinn Hjartarson.
FRÍKIRKJAN f REYJAVÍK: Guös-
þjónusta og altarisganga kl. 14.
Ræðuefni: „Krafan sem kemur allt-
af á óvart." Fluttur verður sálmur-
inn: „Þú Guð ert mikiil" eftir sr.
Sigurjón Guðjónsson prófast.
Fríkirkjukórinn syngur. Organisti
og söngstjóri Pavel Smid. Sr.
Gunnar Björnsson.
GRENSÁSKIRKJA: Messa kl. 11.
Organisti Árni Arinbjarnarson. Sr.
Halldór S. Gröndal.
HALLGRÍMSKIRKJA: Messa kl.
11. Sr. Ragnar Fjalar Lárusson.
Þriðjudag: Fyrirbænaguðsþjón-
usta kl. 10.30. Beðiöfyrirsjúkum.
LANDSPÍTALI: Messa kl. 10. Sr.
Jón Bjarman.
HÁTEIGSKIRKJA: Messa kl. 11.
Organisti Ann Toril Lindstad. Sr.
Arngrímur Jónsson.
BORGARSPÍTALI: Guðsþjónusta
kl. 10. Sr. Sigfinnur Þorleifsson.
KÓPAVOGSKIRKJA: Guðsþjónusta
kl. 11. Sr. Þorþergur Kristjánssön.
LANGHOLTSKIRKJA: Kirkja Guð-
brands biskups. Guðsþjónusta kl.
11. Stórsöngvararnir Kostas Pa-
skalis, Helene Karusso og Ólöf
Harðardóttir koma fram í mes-
sunni ásamt kór Langholtskirkju.
Prestur sr. Sig. Haukur Guðjóns-
son. Organisti Jón Stefánsson.
Sóknarnefndin.
LAUGARNESKIRJA: Laugard. 12.
sept.: Guðsþjónusta í Hátúni 10b,
9. hæð, kl. 11. Sunnud.: Messa kl.
11. Aitarisganga. Sóknarprestur.
NESKIRKJA: Messa kl. 11. Orgel-
og kórstjórn Reynir Jónasson.
Guðmundur Óskar Ólafsson. Mið-
vikudag: Fyrirbænamessa kl.
18.20. Guðm. Óskar Ólafsson.
SEUASÓKN: Guðsþjónusta í Öld-
uselsskóia kl. 11. Sr. Gylfi Jónsson.
SELTJARNARNESKIRKJA: Guðs-
þjónusta kl. 11. Organisti Sig-
hvatur Jónasson. Prestur sr.
Solveig Lára Guðmundsdóttir.
KIRKJA ÓHÁÐA SAFNAÐARINS:
Fyrsta guðsþjónusta eftir sumarfrí
verður kl. 14. Organisti Heiðmar
Jónsson. Sr. Þórsteinn Ragnarsson.
STOKKSEYRARKIRKJA: Messa kl.
14. Sóknarprestur.
HVÍTASUNNUKIRKJAN FOad-
elffa. Safnaðarguðsþjónusta kl.
14. Almenn guðsþjónusta kl. 20.
Ræðumaður Sam Daniel Glad.
DÓMKIRKJA Krists konungs
Landakoti: Lágmessa kl. 8.30.
Hámessa kl. 10.30. Lágmessa kl.
14. Rúmhelga daga er lágmessa
kl. 18 nema á laugard., þá kl. 14.
MARÍUKIRKJA Breiðholti: Há-
messa kl. 11.
KFUM & KFUK, Amtmannastfg:
Samkoma kl. 20.30. Líf hans var
lausnargjald. Benedikt Arnkelsson
talar. Samtalsþáttur: Af kristnu lífi
erlendis.
HJÁLPRÆÐISHERINN: Almenn
samkoma kl. 20.30. Kafteinarnir
Rannveig og Dag Albert Bornes
stjórna og tala.
GARÐAKIRKJA: Messa kl. 11. Sr.
Bragi Friðriksson.
KAPELLA St. Jósefssystra,
Garðabæ: Hámessa kl. 14.
MOSFELLSPRESTAKALL: Messa
í Lágafellskirkju kl. 11. Sr. Birgir
Ásgeirsson.
HAFNARFJARÐARKIRKJA:
Messa kl. 14.00. Ath. breyttan
messutíma. Organisti Helgi Braga-
son. Sr. Gunnþóra Ingason.
KEFLAVÍKURKIRKJA: Guðsþjónusta
kl. 11. Kór kirkjunnar syngur. Organ-
isti Siguióli Geirsson. Sóknarprestur.
HEILSUHÆLI NLFÍ, Hveragerði:
Messa kl. 11. Sr. Tómas Guð-
mundsson.
STRANDARKIRKJA: Messa kl. 14.
Sr. Tómas Guðmundsson.
SKÁLHOLTSKIRKJA: Fjölskyldu-
messa kl. 14. Magnús Erlingsson
aðstoðaræskulýðsfulltrúi þjóð-
kirkjunnar pródikar. Sr. Hanna
María Pétursdóttir annast altaris-
þjónustu. Hilmar örn Agnarsson
æskulýðsfulltrúi þjóðkirkjunnar.
AKRANES: Messa kl. 10.30. Org-
anisti Jón Ól. Sigurðsson. Sr. Björn
Jónsson.
BORGARNESPRESTAKALL:
Messa í Borgarneskirkju kl. 11 og
guðsþjónusta á dvalarheimili aldr-
aðra kl. 14. Sóknarprestur.