Morgunblaðið - 13.01.1990, Blaðsíða 18

Morgunblaðið - 13.01.1990, Blaðsíða 18
18 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 13. JANUAR 1990 ÍMtYgttiiÞIðfrifr Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstoðarritstjóri Fulltrúarritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Arvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johahnessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guðmundsson, BjörnJóhannsson, ÁrniJörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, ÁgústlngiJónsson. BaldvinJónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033. Áskrift- argjald 1000 kr. á mánuði innaniands. I lausasölu 90 kr. eintakið. Fallið frá prófkjöri Samkvæmt skipulagsreglum Sjálfstæðisflokksins skal viðhafa prófkjör við ákvörðun um framboðslista á hans veg- um, ef kjördæmis- eða fulltrúa- ráð í viðkomandi kjördæmi eða sveitarfélagi í sveitarstjórnar- kosningum ákveður það. Und- anfarin 20 ár hafa listar í Reykjavík verið mótaðir með prófkjöri nema fyrir þingkosn- ingar 1974, þegar flokkurinn hlaut sinn mesta meðbyr í þing- kosningum á þessum tveimur áratugum. Síðastliðinn mið- vikudag ákvað almennur fund- ur í Fulltrúaráði sjálfstæðis- félaganna í Reykjavík að ekki yrði prófkjör fyrir borgarstjórn- arkosningarnar 26. maí næst- komandi. Var þetta gert að til- lögu stjórnar fulltrúaráðsins, en á fundinum féllu atkvæði þannig að 136 höfnuðu próf- kjöri en 90 voru því hlynntir. Það kemur ekki á óvart, að skiptar skoðanir séu um jafn mikilvægt málefni og þetta. Prófkjörin hafa sett sterkan svip á stjórnmálabaráttu und- anfarinna ára. Fyrir tilstuðlan þeirra hafa ýmsir mætir menn komist til áhrifa í stjórnmálum. Þegar vel tekst til eru þau prýðileg aðferð til að laða fólk að stjórnmálaflokkum og virkja mikinn fjölda manns í jafn mik- ilvægum ákvörðunum og þeim að skipa fólki á framboðslista. Á prófkjörum er einnig önn- ur hlið. Vegna þeirra hefur skapast mikil spenna innan stjórnmálaflokka á tímum þeg- ar mikið ríður á að skapa sam- stöðu og fylkja liði gegn and- stæðingum. Þau hafa fælt marga frá virkri þátttöku í þjóðmálabaráttunni. Einstakl- ingar hafa verið tregir til að hefj'a þau slagsmál við flokks- bræður sína sem óhjákvæmi- íega verða í prófkjörum eða stofna til þeirra útgjalda sem prófkjörsbaráttu fylgir. Komið hefur í ljós að þeir hafa gott forskot sem sitja fyrir í sætum, hvort heldur í sveitarstjórnum eða á þingi, og gefa kost á sér áfram. Loks hefur þessi háttur við skipan framboðslista ekki ætíð skapað þann frið um list- ann sem hefði mátt vænta. Hvað sem þessum rökum með prófkjörum og á móti líður, réð vafalaust mestu á fundi fulltrúaráðs sjálfstæðisfélag- anna, að menn vildu fara inn á aðrar brautir eftir 20 ára prófkjörsreysnlu. Er það skyn- samleg niðurstaða, þar sem í þessu efni eins og endranær er ávallt gott að staldra við og lita í eigin barm. Ákvörðunin á miðvikudagskvöldið gildir að- eins vegna borgarstjórnarkosn- inganna. Sjálfstæðismenn háfa ekki síður en aðrir ágæta reynslu af því að kjörnefnd velji menn á framboðslista. Vegna próf- kjara hafa menn ef til vill ekki gefið því gaum sem skyldi, hvernig störfum slíkra nefnda er háttað og eftir hvaða reglum þær eiga að fara. Er tímabært að fá nokkra reynslu af því og rækta þennan þátt í flokks- starfi og skipulagi. Mestu skiptir auðvitað, að þeir veljist á framboðslista sem njóta almenns trausts og eru best til þess fallnir að vinna málstað flokks síns fylgi. í Reykjavík eiga sjálfstæðis- menn mikil og góð verk að verja. Á kjörnefndinni hvílir sú ábyrgð að velja fulltrúa í sam- ræmi við hinn góða málstað. Andstaðan gegn Nesja- völlum Fyrir síðustu borgarstjórn- arkosningar í Reykjavík gerðu andstæðingar sjálfstæð- ismanna harða hríð að Davíð Oddssyni borgarstjóra og sam- starfsmönnum hans vegna kaupa á landi að Nesjavöllum. Að vísu treystu vinstrisinnar sér ekki til að vera alfarið á móti því að borgin tryggði að- stöðu sína á þessu orkusvæði en töldu það ótímabært og reyndu að gera kaupin tor- tryggileg með ýmsum ráðum. Eins og sjá má á baksíðu Morgunblaðsins í gær stæði Hitaveita Reykjavíkur nú frammi fyrir miklum vanda og óvissu vegna orkuskorts, ef ekki væri unnt að ganga skipu- lega til þess verks að virkja orkuna að Nesjavöllum. Vegna framkvæmdanna þar verður þetta síðasti veturinn, vonandi um langt árabil, sem hætta er talin á að Reykvíkingar og aðr- ir viðskiptavinir hitaveitu þeirra fái ekki nægilegan varma frá þessari miklu orku- veitu. Að græða og eftir Þorstein Pálsson Við sérstaka athöfn á Kjarvals- stöðum í byrjun þessarar viku var kynnt 'átak um landgræðsluskóga árið 1990. Það er Skógræktarfélag íslands sem hefur forgöngu um þetta framtak og hefur fengið til samstarfs Landgræðsluna og land- búnaðarráðuneytið. Skógræktarfélagið hefur starfað í 60 ár um þessar mundir. Og það er í tilefni þeirra tímamóta sem 7.000 félagsmenn þess undir for- ystu Huldu Valtýsdóttur hafa ákveðið að hafa forystu um þetta mikla átak í landgræðslu og skóg- rækt. Hér er á ferðinni markvert og mjög mikilsvert framtak. Það var ánægjuleg stund þegar þetta átak í tilefni afmælis Skógræktarfélags- ins var kynnt á Kjarvalsstöðum. Það var sannarlega ferskur andblær í fjallasal meistaraverka Kjarvals þessa dagstund. Átak í áratug Það er ætlun forystumanna Skógræktarfélagsins að þetta verk- efni verði sameiginlegt átak þjóðar- innar. Engum vafa er undirorpið að fólkið í landinu mun táka kalli Skógræktarfélagsins vel. Fá við- fangsefni eru nú brýnni en að stöðva gróðureyðingu og snúa vörn í sókn í þeim efnum með myndar- legu ræktunarstarfi. Þó að við ís- lendingar getum deilt um bæði stóra hluti og smáa, munum við sameinast um verkefni sem þetta. Skógræktarmenn gera sér vonir um að þetta átak geti valdið straumhvörfum í gróðursögu lands- ins. Þeir ætla að með því verði stig- in stærri skref en áður til að endur- heimta glötuð landgæði. Og í sann- leika sagt er ærin ástæða til þess að leiða nú þegar hugann að því hvert framhaldið eigi að vera. Senn líður að því að lýðveldi á íslandi hafi staðið í hálfa öld. Það væri myndarleg afmælisgjöf Alþingis af því tilefni að ákveða að átak sem þetta stæði í áratug, fremur en eitt ár. Forystumenn Skógræktarfélags- ins eiga þakkir skildar fyrir frum- kvæði að átaki um landgræðslu- skóga og með vorinu verður allur almenningur að sýna í verki að þetta er þjóðarátak. Litla Sovét Á sama tíma og forystumenn Skógræktarfélagsins kynna þetta átak til þess að græða upp landið birta fjölmiðlar stöðugt nýjar upp- lýsingar um tap Sambands íslenskra samvinnufélaga og áhrif fjárhagsvandræða þess á banka og almenning í landinu. Forsætisráð- herrann hefur dregið upp dökka mynd af stöðu þessa óskabarns fé- lagshyggjunnar og gefið til kynna að leggja verði byrðar á skatt- borgarana til þess að koma í veg fyrir alvarleg áföU Landsbankans og halda uppi sóma íslands út á við. Um sumt minnir SÍS-kerfið á lítið Sovét. Tæpast hefur fallið skuggi eða blettur á glæsileika yf ir- stjórnarinnar (yfirstéttarinnar). Skrifstofuhallirnar, einkaskrifstof- urnar og einbýlishúsin eru með miklum glæsibrag. Allur er sá glæsileiki reistur á félagshugsjón bóndans í dalnum sem gekk í kaup- félagið endur fyrir löngu og stúlk- unnar sem vinnur í frystihúsi kaup- félagsins. Og rétt eins og í Austur-Berlín eða Prag byrja undirstöður glæsi- leikans allt í einu að molna. Braut félagshyggjunnar frá bóndanum og frystihússtúlkunni alla leið upp í einkaskrifstofu eða stjórnarher- bergi SÍS-forstjóranna var orðin svo löng og bugðótt að engu var líkara en sambandið rofnaði. Sú var tíð að forystumennirnir í Austur-Berlín og Prag gátu reitt sig á góða aðstandendur ef vanda bar að höndum. Nú er það liðin tíð. En sú tíð ríkir enn á íslandi að SÍS-forstjórarnir geti reitt sig á góða vini þegar á móti blæs. Almenningur taki á sig byrðarnar Forsætisráðherrann greindi ný- lega frá því í blöðum að erlendar skuldir Sambands íslenskra sam- vinnufélaga væru að mestu óverð- tryggðar og hann sagði að íslenska þjóðin gæti ekki látið þær gjaldfalla því að það mundi valda íslandi álits- hnekki erlendis. Þar með var verið að gefa skattborgurunum til kynna að nú yrðu þeir að taka á sig byrð- ar vegna þess að SÍS-forstjórarnir hefðu siglt rekstri þessa óskabarns félagshyggjunnar í strand. En forsætisráðherrann lét ekki þar við sitja. Hann upplýsti að ekki sæi fyrir endann á alvarlegri stöðu Landsbankans ef Samband íslenskra samvinnufélaga lenti í greiðslustöðvun. Sú yfirlýsing var gefin í þeim tilgangi að réttlæta að eigur almennings væru notaðar til þess að skjóta á ný styrkari stoð- um undir hinar glæsilegu skrifstof- ur félagshyggjunnar. Á síðasta ári hafði ríkisstjórnin frumkvæði um að biðja Lands- bankann að kaupa hlutabréf Sam- bandsins í Samvinnubankanum. Og í samræmi við þessar óskir hefur Landsbankinn á prjónunum að kaupa nú þessi hlutabréf á verulegu yfirverði. Á sama tíma hefur ríkisstjórnin lýst því yfir að hún sé reiðubúin að kaupa eignarhlut þeirra Sam- bandsmanna í Aðalverktökum. í stað þess að gera verktakastarfsemi á Keflavíkurflugvelli frjálsa þykir ríkisstjórninni henta að verja veru- legum fjármunum skattborgara til þess að leysa SÍS-menn út úr þessu fyrirtæki. Og athyglisvert er að fjármálaráðherrann sem telur ekki lengur vera þörf fyrir varnarliðið í landinu skuli telja skynsamlegt að verja fjármunum skattborgaranna með þessum hætti. Skortur á upplýsingum Það athyglisverðasta við þessar björgunaraðgerðir er á hinn bóginn að mjög litlar upplýsingar fást um raunverulega stöðu Sambandsins og engar upplýsingar hafa fengist um það í hvaða hættu Sambandið hefur sett Landsbankann og Sam- vinnubankann. Það eitt hefur verið sagt að almenningur verði að borga brúsann. Óhjákvæmilegt er því að kallað verði eftir ítarlegum upplýs- ingum í umræðum um þessi efni á næstunni. Fram hefur komið að skuldir Sambandsins í Samvinnubankanum eru þrefalt meiri en eigið fé bank- ans. Þeir sem borga eiga brúsann hljóta því að spyrja áður en kaup Landsbankans verða formlega AF INNLENDUM VETTVANGI AGNES BRAGADÓTTIR Kaup Landsbankans á meirihluta Samvinnubankans: Ahöld um það hvort sala hefur farið fram Ákveðnir stjórnarmenn Sambandsins telja vaxtagreiðsl- una hafa verið forsendu fyrir sölu hlutabréfanna ÞAÐ má segja að kaup Lands- bankans á hlut Sambandsins í Samvinnubankanum hafi snúist upp í hálfgerðan farsa, eða jafh- vel tragí-kómedíu, eftir að á daginn kom að líklega er eng- inn meirihluti fyrir því í bank- aráði Landsbankans að Sam- bandið fái vaxtagreiðslur á 605 milljón króna kaupverð, frá 1. september síðastliðnum. Það er mat stjórnarmanna Sambands- ins að slík vaxtagreiðsla hatí verið liður í því samkomulagi sem gengið var frá sl. suiniii- dag, í kjölfar þess að Eyjólfur K. Sigurjónsson, formaður bankaráðs Landsbankans hafði lofað sendinefnd Sambands- slgómarinnar slíkri vaxta- greiðslu, nálægt 60 milljónum króna, að viðstöddum Jóni Sig- urðssyni, bankaráðherra og með hans samþykki. Ég hef heimildir fyrir því að kl. 16 síðastliðinn laugardag hafi þeir Guðjón B. Ólafsson, forstjóri Sambandsins, Ólafur Sverrisson, stjórnarformaður, Þorsteinn Sveinsson, varaformaður stjórn- arinnar, Hörður Zophaníasson, ritari og Þröstur Olafsson, stjórn- armaður gengið á fund Eyjólfs K. Sigurjónssonar, formanns bankaráðs Landsbankans og Jóns Sigurðssonar, bankaráðherra og

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.