Morgunblaðið - 08.02.1992, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 08.02.1992, Blaðsíða 10
to POpl <l /i'",«l-4 h •• -I H'ItTA' IV. /. 1"«/. I i^lí./ (I^:i í'll./ MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 8. FEBRUAR 1992 Sinfóníutónleikar Tónlist Jón Ásgeirsson Tónleikar Sinfóníuhljómsveitar íslands í Háskólabíói sl. fimmtudag voru í svonefndri gulri tónleikaröð og á efnisskránni voru tvö verk eftir Mússorgskí og írumflutt Sin- fónía nr. 2 eftir John Speight. Stjórnandi var Petri Sakari og ein- söngvari Julie Kennard. Tónleikarnir hófust á því fræga hljómsveitarverki, sem í efnisskrá er nefnt „Nótt á nornagnýpu", en það nafn sem höfundurinn upphaf- lega ætlaði þessu verki var.„Jóns- messunótt á eyðifjalli". Mikill átrúnaður var á alls konar dular- full fyrirbæri er tengdust Jóns- messunótt. Talið er fullvíst að verk- ið hafi hann ætlað að nota í óperu grundvallaða á sögu (Jónsmessu- nótt) eftir Gogol en upphaflega þó gert frumdrög að verkinu fyrir leik- rit eftir Mengden barón og síðar jafnvel hugsað verkið sem milliþátt- artónlist í gamanóperu, sem nefnist Sorochintsy Fair (Gogol). Verkið var hér flutt í einni af útfærslum höfundar en frægast hefur þetta verk verið í endurgerð Rimskí-Kors- akovs. Það var góð tilbreyting að heyra frumgerðina en samt verður því ekki neitað, að útfærsla Kors- akovs er glæsileg og verkið í hans gerð þéttara að formi'og litríkara. Frumflutt var Sinfónía nr. 2 eft- ir John Speight og var einsöngvari Julie Kennard. Textann sækir tón- skáldið í Paradísarmissi Miltons þar sem skáldið fjallar um ógnir stríðs og friðar, sér fyrir sér að friður 21150-21370 LARUS Þ. VALDIMARSSON FRAMKVÆMDASTJÖRk- KRISTINN SIGURJÓNSSON, HRL. löggiltur fasteigmasau Til sýnis og sölti m.a. eigna: Rétt vestan borgarmarkanna glæsil. raðh. á tveimur hæðurn um 280 fm m/innb. bílsk. I byggingu næstum fullb. u. trév. Selst þannig eða lengra komíð. Teikn. og nán- ari uppl. á skrifst. Einbhús - 5 svefnherb. - eignaskipti Steinhús ein hæð 165 fm auk bílsk. um 25 fm á vinsælum stað í Vogunum. Skrúðgarður. Skipti mögul. á litlu sérb. eða nýl. 3ja-4ra herb. íb. m/bílsk. Háaleitishverfi - nágrenni Leitum að góðri íb. eða sérhæð m/4 svefnherb. og bílskúr. Skipti mögul. á góðri 3ja herb. íb. i hverfinu. Fyrír smið éða laghentan efri hæð 2ja-3ja herb. í tvíbhúsi i Norðurmýri ekki stór, vel skipulögð. Hálfur kj. fylgir. Þarfn. endurbóta. Skuldlaus. Laus strax. Gott verð. Hveragerði - hagkvæm skipti Þurfum að útvega einbhús m/4 svefnherb. og bílskúr. Skipti mögul. á góðri 4ra herb. blokkaríb. á 1. hæð á vinsælum stað i borginni. Ný og glæsileg af yfirstærð 3ja-4ra herb. ib. 118,3 fm nettó á 1. hæð v/Sporhamra. Sérþvhtis. Frág. sameign. Fullg. bílsk. 40 ára húsnlán kr. 5,0 millj. Hólahverfi - nágrenni Traustur kaupandi óskar eftir góðri blokkarib. m/4 svefnherb. og bilskúr, helst á 1. eða 2. hæð eða í lyftuhúsi. Skipti á minni eign mögul. Við Ásvallagötu - laus strax 2ja herb. kjíb. í reisul. steinh. ekki stór, vel umgengin. Verð aðeins 3,8-4,0 millj. • • • Opiðídagkl. 10.00-16.00. Almenna fasteignasalan sf. var stof nuð 12. júlf 1944. ALMENNA FASTEIGNASALAN LAUGAVEG118 SÍMAR 21150-21370 Fasteignasala Sudurlandsbraut 6 687633 <f Lögfrædingur Þórhildur Sandholt Sólumenn Gisli Sigurb/ornsson Sigurbjörn Þorbergsson Opið frá kl. 10-13 STÓRAGERÐI - SÉRHÆÐ Mjög góð neðri eérhæð 126,1 fm, sem skiptist i stórar stofur, 2-3 svefn- herb., eldhús, baðherb., bvottaherb. og gestasnyrt. Nýlegt gler. Ný eldhús- innrétting. Sérgeymsla i kjallara. 24,5 fm bílsk. Ákv. sala. Verð 12,0 millf. MIÐBRAUT - SELTJARNARIMESI Einbýlishús, hæð og ris i góðu standi, byggt 1955. Húsið er é 957 fm horn- lóð. Grunnflötur neðrí hæðar ca 85 fm. Niðri eru 2 samiiggjandi stofur og eldhús. 3 herb. i risi. HJALLABREKKA - KÓPAVOGI Glæsileg 2ja íbúða hús með bílskúr og mjög fallegum garði. Góð 2ja herb. ib. 60 fm á 1. hæð. Aðalibúðin, sem er 212 fm, er á þremur pöllum, stola, fjölskherb., bókaherb. og 5 svefnherb. Inngangur í báðar ibúðir úr fallegum 2ja hæða gróðurskála. 30 fm bílskúr. ÁSBRAUT - KOPAVOGI Mjög falleg 4ra herb. íb. á 2. hæð. íb. fylgir 25,2 fm bilskúr með rafmagni, heitu og köldu vatni. Varö 7,4 millj. , GAUKSHOLAR Glæsileg 5-6 herb. endaíbúð 123,8 fm á 5. hæð. Frábært útsýni. Þrennar svalir. Sérþvottahús og -búr. íbúðinni fylgir 27 fm bilskúr. Verð 8,5 míllj. ______________________________________________\ SMIÐJUVEGUR - KOPAVOGI Ný 513 fm efri hæð með sérinngangi og góðu útsýni. Hæðin er tilbúin til afhendingar strax rúmlega frágengin undir tréverk og málningu. Sér hiti. Hæðín hentar vel sem dans- eða samkomusalur, skrifstofur eða teiknistof- ur. Svalir meðfram baðum hlíðum. BILDSHOFÐI 122 fm gott iðnaðarhúsnæði með jnnkeyrsludyrum. Lofthæð 6-7 metrar. Búið aó setja gott milliloft í helmíng húsnæðisins. Auk þess fjöldi eigna á skrá verði kórónan á hamingju manna en um leið, að friður muni spilla manninum meir en tortímt var í stríði, gera hann gráðugan, eigin- gjarnan, stórlátan, eyðslusaman og gjálífan. Verkið hefst á „Von mín var" og eru þessi orð Miltons enn tímabær áminning, er gefur verki John Speight alvöruþrunginn undir- tón, sem kom einkar sterklega fram og á áhrifamikinn hátt í fyrri kafla verksins. Til að undirstrika þessa von (eða vantrú) hóf hann verkið á sellóeinleik, sem einnig ber fyrir eyru í niðurlagi verksins. Bryndís Halla Gylfadóttir lék mjög vel þessa döpru hugleiðingu. í seinni kafla verksins var samskipan söngsins og hljómsveitarinnar ekki nógu markviss og kaflinn í heild of keim- líkur þeim fyrri, þó margt væri þar mjög vel gert, einkum í hljómsveit- inni, og söngkonan, Julie Kennard, flutti verkið sönglega vel en átti miður gott með að skila textanum, sem er mjög mikilvægur. Ef skoða mætti hljómsveitina sem heiminn í kringum okkur er texti Miltons rödd hrópandans í eyðimörkinni, en í verki John Speight var söngurinn of samofínn hljómsveitinni til að hálfu hljóðfæraleikaranna, þó slysa- lega tækist til í kaflanum um mynd- ina af uxakerrunni. Ýmsir hljóðfær- aleikarar áttu góðan einleik og til að nefna dæmi lék Ásgeir Stein- grímsson trompetleikari vel í gyð- ingakaflanum, Sigurður Flosason saxófónleikari í kaflanum um gamla kastalann og Emil Friðfínnsson hornleikari í göngustefinu. Sakari leiddi tónleikana af öryggi og náði oft að draga fram og skerpa ýmsar góðar tónhugmyndir í verki John Speight svo og í „Jónsmessunótt- inni" og „Myndum á sýningu" eftir Mússorgskí. ? ? ? John Speight vera predikandi andstæða hins ver- aldlega fyrirgangs. Síðasta verkið á efnisskránni var Myndir á sýningu eftir Mússorgskí í hljómsveitarútfærslu Ravels. Rav- el er trúr frumgerð höfundar (fyrir píanó) og ólíkt Rimskí-Korsakov breytir hann engu, nema hvað hann sleppir einni gerð göngustefsins, sem kemur á eftir samtali gyðing- anna. Margt var þokkalega vel gert af ¦ MÁLFUNDAFÉLAG alþjóða- sinna er með opið hús á laugardög- um kl. 12. Markmið félagsins er að skipuleggja umræðu um stjórn- mál í alþjóðlegu samhengi, um rétt- indamál, samfélagslegan vanda og ýmis baráttumál hér heima og er- lendis. Einnig að sú umræða geti orðið hvati ungu fólki, verkafólki sem og öðrum. Næstu tvo laugar- daga skipuleggur félagið samlestur á tveimur köflum í rúmlega ald- argömlu barátturiti, Kommúnista- ávarpinu. Laugardaginn 8. febrúar mun Gylfi Páll Hersir, Dagsbrún- arfélagi, einnig flytja stutt erindi um kreppu í heimsstjórnmálum. Aðsetur málfundafélagsins er á Klapparstíg 26, 2. hæð. Umsjónarmaður Gísli Jónsson Skrum missir marks. Sé markaður risavaxinn, er harla óþarft og hnígur meira að segja, að segja að hann sé stór. Risa- markaður segir það sem segja þarf. Til er svig,~ stórsvig og risa- svig. Hvað ætli það skyldi þýða, ef farið væri að tala um *risa- stórsvig eða *stórrisasvig? Síðasti undirflokkur ö-stofna í beygingafræðinni er ió-stofn- ar. Þeir eru ekki mjög auðveldir viðureignar. Þarna eru talsvert mörg orð, bæði sérnöfn og sam- nöfn, og hafa ýmis þeirra tekið breytingum síðan í gamla daga, einkum í nefnifalli eintölu. Kem- ur það líklega til af því, að mörg þessara orða, þó öll séu kven- kyns, enduðu á r í því falli. Það r er þó ekki talið upprunalegt þarna. Þá eru sum orð þannig í flokkavillu eða blandi, að erfitt er að segja hvort þau fylgja þessum flokki eða þeim megin- flokki sem næst verður greirit frá, i-stofnum. En flækjum þetta ekki meira í bili, sjáum heldur gamla beyg- ingu tveggja ið-stofna: heiðr (í landslagi)-heiði-heiði-heiðar: fleirtala:heiðar-heiðar- heiðum-heiða, — og svo gýgr= tröllkona (en orðið er úrelt, þar sem „tröllin eru nú orðin sjald- gæf", eins og maðurinn sagði): gýgr-gýgi-gýgi-gýgjar; fleir- tala: gýgjar-gýgjar-gýgjum- gýgja- Orðið heiðr hefur nú tekið þeirri áhrifsbreytingu frá þolfalli og þágufalli, að nefnifallið hefur breyst.í heiði, svo sem Vaðla- heiði og Fljótsheiði. Sama er að segja um orðin sem nú eru byrði, ermi, eyri, festi, fylli, helgi, meri, mýri, veiði og, oftast nær, öxi. Þá er þess að geta, að í sumum þessara orða hefur áhrifsbreytingin frá þol- falli og þágufalli gengið bæði aftur og fram, svo að eignarfall- ið er orðið með sama hætti og af orðunum elli og gleði. Ég gæti verið einhverjum „til byrði", og mér finnst að veiði og fylli séu hugsanlega með sams konar eignarfall. R-ið gamla helst, með u-inn- skoti á undan, í orðum eins og elfur, flæður, grunnur, hildur, reyður(=hvalur, silungur) og æður (fuglinn). Gunnur og hildur, sem bæði táknuðu or- ustu eða valkyrju, eru nú af skiljanlegum ástæðum nær ein- höfð sem kvenmannsnöfn. Er þá nánar frá kvenmanns- nöfnum þessa flokks að segja: Umfram nðfnin Gunnur og Hildur er fyrst að nefna heitin Auður og Ýr(r). Vegna ruglings í nútímamáli er beyging hins síðarnefnda ítrekuð: Yr-Ýri- Ýri-Ýrar. Umsjónarmanni þykir vægast sagt þarflaust að sjmfa þetta nafn með tveimur r-um í nefnifalli. Það er ámóta fornald- arlegt og rita „Einarr" og „Gunnarr". Þá beygðust með sama lagi þau kvenheitL-sem samsett voru af -dís, -(f)ríður, -gerður, -gunnur, -heiður, -hildur, -unn(ur) og -þrúður, svo sem Ásdís, Arnfríður, Sigríður, Þorgerður, Ragnheiður, Gunnhildur, Steinunn og Jar- þrúður. Tvö orð, sem nú eru lítt not- uð, beygðust eins og gýg(u)r: rýg(u)r=tröllkona, kona og ylg- (u)r= úlfynja. í Völsungasögu segir: „Skjótt er þar frá at segja. Níu nætr í samt kom sjá in sama ylgr um miðnætti ok etr einn þeira senn til bana, unz allir eru dauðir, nema Sigmundr einn er eptir. Ok nú, áðr tíunda nótt kemr, sendir Signý trúnaðar- mann sinn til Sigmundar, bróður síns, ok seldi í hönd honum hun- ang ok mælti, at hann skyldi ríða á andlit Sigmundar ok leggja í munn honum sumt. Nú ferr hann til Sigmundar ok ger- ir sem honum var boðit ok fór heim síðan. Um nóttina eptir þá kemr sú in sama ylgr at vanda sínum ok ætlaði at bíta hann til bana sem bræðr hans. En nú dregr hún veðrit af honum, þar sem hunangit var á riðit, ok sleikir andlit hans allt með tungu sér ok réttir síðan tunguna í munn honum. Hann lætr sér verða óbilt ok beit í tunguna ylginni. Hún bregðr við fast ok hnykkir at sér hart ok rak fætrna í stokkinn, svá at hann klofnaði allr í sundr, en hann helt svá fast, at tungan gekk ór ylginni upp í tungurótunum, ok fekk af því bana." 627. þáttur Orðin brúður, unnur(=alda) og vættur(=vera) beygjast í ein- tölu sem ið-stofnar, en í fleir- tölu sem i-stofnar, það er: góð- ar brúðir, svalar unnir og holl- ar vættir. Því gjörða eg íslensk orðin óglósuð í máli Ijósu, að greiðara hugða eg gefast til náða góðviljuðum það allir skilja. (Jón Arason 1484-1550: Píslargrátur, 45). Jón Arason áðurnefndur var afbragðs gott skáld, að minnsta kosti ef allur sá kveðskapiir, sem honum er eignaður, er rétt feðr- aður. Stundum fínnst umsjónar- manni ekki þurfa nema svo sem eina hendingu til að skera úr um snilld orðsins. Hann feitletr- ar eina slíka hendingu (braglínu) hér á eftir: Virðist mér Vatnsfjörðr vera, svo sem sagðr er, heiðarliga húsaðr, horfínn um með grænt torf. Þegar söðull er lagður á hest, heitir sú athöfn að söðla. Þessi sögn var svo notuð í nokkrum samböjidum í óeiginlegri merk- ingu. í Sturlungu og kristileg- Um miðaldaritum er talað um að söðla glæp á óhapp, en það merkir með annars konar lík- ingamáli að bæta gráu ofan á svart. Svo gátu með söðlað um, sett söðulinn á annan hest; í óeiginlegri merkingu að skipta um skoðun eða stefnu, taka eitt- hvað alveg nýtt til bragðs. Sögn- in að sölsa (undir sig) merkir hins vegar að leggja undir sig með frekju og yfirgangi. Nú bregður svo við hvað eftir annað að menn rugla þessum tveimur sögnum saman og úr verður vitleysan „að sölsa um" í merkingunni að skipta ræki- lega um. Mér þykir lítt afsakan- legt að ruglast á þessu. Og svo geta menn haldið til einhverstaðar, eða haldið kyrru fyrir eða látið fyrir berast. En ég samþykki ekki að Zvíad Gamsakúrdía hafi „haldið fyrir" um hríð í Vestur-Georgíu. P.s. Kannist þið við, og hvað merkir þá, að vera búinn að prjóna tána í(á) barðann?

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.