Morgunblaðið - 07.07.1993, Síða 13

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 7. JÚLÍ 1993
13
Stjóniunarfræðsla
á tímamótum
eftir Árna Sigfússon
Skipulögð stjórnunarfræðsla og
endurmenntun í þágu íslenskra fyr-
irtækjastjórnenda á sér afar stutta
sögu.
Árið 1961 komu nokkrir forsvars-
menn einkafyrirtækja og opinberra
stofnana saman til þess að ræða
mikilvægt málefni. Þeir höfðu skynj-
að ríka þörf fyrir bætta stjórnunar-
hætti hér á landi. Enginn formlegur
vettvangur hafði verið skapaður til
slíkrar umræðu. Þeir stofnuðu því
áhugafélag, „Stjómunarfélag Is-
lands“, sem hafði það að markmiði
að stuðla að aukinni hagkvæmni í
stjórnun íslenskra fyrirtækja og
stofnana.
Hópur þessi taldi mikilvægt að
stuðla að sterkum grundvelli fyrir
stjórnunarmenntun í landinu. Þetta
skyldi gert með námskeiðahaldi og
ráðstefnum er miðluðu ýmist viður-
kenndum stjórnunaraðferðum eða
stjórnunamýjungum er þættu at-
hyglisverðar hveiju sinni.
Allt frá stofnun hefur Stjómun-
arfélagið haft sérstöðu á meðal sam-
bærilegra samtaka á Vesturlöndum.
Athyglisverðust er sú staðreynd að
mörg íslensk launþegasamtök og
helstu atvinnufyrirtæki landsins
völdu sér Stjórnunarfélag íslands
sem sameiginlegan vettvang til sam-
starfs um stjórnunarfræðslu.
Frumherjar
Mikill hluti starfsins hefur allt frá
stofnun verði helgaður kynningum
á viðurkenndum verklagsreglum frá
öðrum þjóðum sem byggja á ríkri
stjómunarhefð.
Fengnir voru fyrirtækjastjórnend-
ur í hlutverk leiðbeinenda. Hafin var
skipulögð tölvufræðsla árið 1981.
Hafin var kynning á gæðastjórnun-
araðferðum árið 1985, sem byggði
á einstaklingnum sjálfum sem upp-
hafi og endi gæðahugtaks í rekstri,
í stað tæknilegrar áherslu.
Verkefnastjórnun, sértækar
markaðsáherslur og sérhæft tungu-
málanám fyrir stjómendur em einn-
ig dæmi um nýjungar sem fyrst
vom kynntar hér á landi hjá Stjórn-
unarféíaginu.
Stjórnunarfélagið er einnig frum-
kvöðull á sviði námskeiða sem bentu
fyrirtækjum á mikilvægi víðtækrar
styrkingar starfsmanna, þar sem
áhugi og geta starfsmanna væm í
réttu hlutfalli við sjálfsvirðingu.
Virtustu fræðimönnum heims á
sviðið stjómunarmála hefur verið
boðið hingað til lands til að kynna
stjómunarviðhorf og skyggnast með
íslenskum stjórnendum inn í framtíð-
ina. Meðal slíkra gesta má nefna
Michael Kami, dr. Warren Bennis,
John Naisbitt, Jack Trout, Patriciu
Aburdeen, dr. Kenichi Ohmae og
John Fraser-Robinson.
Að undanförnu hefur Stjórnunar-
félagið lagt áherslu á gildi vandaðr-
ar stefnumótunar fyrir íslenskt efna-
hagslíf og lagt út af hugmyndum
dr. Kenichi Ohmae um aðferðafræði
til þess að skilgreina betur ímynd
íslands og möguleika okkar á al-
þjóðamörkuðum.
Mörg ofangreind verkefni hafa
mætt andstöðu í fyrstu. En gildi
frumkvæðisins verður fyrst einhvers
virði ef við náum að tileinka okkur
farsælar lausnir á undan öðmm
þjóðum.
Önnur sérstaða þessara fræðslu-
samtaka er sú að þau hafa akki
nærst á ríkisjötunni. Þróunarstarf,
fundir ráðstefnur og námskeiðahald
hefur byggst á sjálfboðastarfi, fé-
lagsgjöldum og námskeiðum sem
boðin em á raunvirði.
Fjölbreytileg
endurmenntunartilboð bjóðast
Á síðustu árum hefur skilningur
fyrir endurmenntun í atvinnulífinu
aukist. Þar með hefur skapast
grundvöllur til beinnar atvinnustarf-
semi á þessu sviði. Fleiri einstakling-
ar afla sér góðrar menntunar og sjá
sér atvinnumöguleika í námskeiða-
haldi og kynningum af ýmsu tagi.
Einkareknir tungumálaskólar og
tölvuskólar hafa sprottið upp, auk
nokkurra úrvals námskeiðshaldara á
sviði samskipta- og ráðgjafafyrir-
tækja sem einnig bjóða fjölbreytileg
endurmenntunarnámskeið. Þá hafa
ýmis stéttarfélög komið sér upp end-
urmenntunarskólum.
Mikilvægu verkefni Stjómunar-
félagsins hefur því verið þokað vel
á veg: Stjómunarfræðsla er að verða
hluti af atvinnuumhverfi okkar, þótt
enn vanti mikið á að hún sé skipu-
lögð og ræktuð sem skyldi.
Ómarkvissar niðurgreiðslur
ríkis
Yfir þessu starfi hvílir þó þungt
áhyggjuefni. Staðreyndin er sú að á
sama tíma og fyrirtæki haslar sér
völl á sviði endurmenntunar hafa
ríkisstofnanir tekið að heija á fyrir-
tækjamarkaði með sambærileg nám-
skeið. Þar sem niðurgreiðslur ríkis-
ins til ríkisrekinna menntastofnana
eru ekki bundnar ákveðnum verk-
efnum, hefur tilhneigingin orðið sú
að öll námskeið, nánast hvað sem
opinberum embættismönnum dettur
í hug að bjóða, njóta niðurgreiðslna
ríkissjóðs t.d. í formi „ókeypis" hús-
Árni Sigfússon
„Þetta er sagan um
sjálfstæðistilraunir ís-
lenskra bænda en má
ekki verða saga nýrrar
atvinnugreinar sem
hefur það að markmiði
að færa nýjungar hrað-
ar inn í íslenskt at-
vinnulíf.“
næðisaðstöðu eða „ókeypis" umsjón-
ar eða verkstjómar. Ríkisstofnanir
herða því mjög að hinum sjálfstæðu
fyrirtækjum á sviði endurmenntun-
ar.
Hin sjálfstæða atvinnugrein, sem
Stjórnunarfélagið hefur séð myndast
hér á landi, virðist því tekin kverka-
taki á bernskuskeiði. Henni má um
margt líkja við bóndann sem ákveð-
ur að selja afurð sína á almennum
markaði í stað þess að ganga í gegn-
um niðurgreiðslukerfi ríkisins. Bar-
áttugleði kemur honum af stað en
þegar niðurgreiðslur ríkisins taka
■að berast til hinna bændanna koma
þær okkar manni fljótt á kné. Þetta
er sagan um sjálfstæðistilraunir ís-
lenskra bænda en má ekki verða
saga nýrrar atvinnugreinar sem hef-
ur það að markmiði að færa nýjung-
ar hraðar inn í íslenskt atvinnulíf.
Á þessum aðhaldstímum er brýnt
að ríkisvaldið skilgreini með gleggri
hætti hvaða „menntun" það hyggst
niðurgreiða og hvaða ekki.
Samstarf frumkvöðla
Stjórnunarfélagið hefur séð fjöl-
mörg ný samtök áhugamanna um
bætta stjórnunarhætti verða til á
undanförnum árum. Flest hafa þessi
félög mjög svipað markmið og'
Stjórnunarfélagið, þótt starfssvið
þeirra sé gjarnan afmarkað við
ákveðna áhersluþætti í rekstri, s.s.
gæðastjórnun, verkefnastjórnun,
markaðsmál eða afmarkaðar nýj-
ungar á sviði upplýsingatækni. Félög
þessi hafa unnið ötullega að ákveðn-
um verkefnum og án nokkurs vafa
áorkað miklu til hagsbóta fyrir ís-
lenskt efnahagslíf. Þar hafa margir
sjálfboðaliðar lagt sig fram.
Gleggsta dæmið á þessu ári er
gæðaátak Gæðastjómunarfélags ís-
lands.
Við sem stöndum að rekstri hag-
ræðingarfélaga í þágu atvinnurekst-
urs, hvaða nöfnum sem þau nefn-
ast, hljótum öll að skynja að í marg-
feldinu felst ákveðið óhagræði. Hér
er unnið að sömu markmiðum. Sömu
fyrirtæki og stofnanir greiða árgjöld
til margra félaga, svipaðar hug-
myndir eru ræddar á mörgum stöð-
um og oft hefur verið unnið að nán-
ast sambærilegum ráðstefnum og
kynningum sem vera skyldu á nán-
ast sama tíma í sömu húsakynnum.
Áhugi hinna mörgu er slíkur að þeir
hafa lítið hugleitt hvort æskilegra
sé að sameina kraftana, skapa betri
yfirsýn, efla hið raunverulega frum-
kvöðulsstarf og ná enn betri árangri
með áherslum okkar. Það er hinn
eini tilgangur samtaka okkar. Með
sameiningu eða auknu samstarfi má
án efa ná fram markvissari vinnu-
brögðum á okkar mikilvæga vett-
vangi.
Höfundur er framkvæmdastjórí
Stjómunarfélags íslands.
Forseti norska Stórþingsins í heimsókn í boði Alþingis
Málgleði ekki vandamál
hjá norskum þingmönnum
FORSETI norska stórþingsins, Jo Benkow, var á íslandi í síðustu
viku í boði Alþings. Norski þingforsetinn sagði málgleði norskra
þingmanna ekki vera vandamál í Stórþinginu norska. Menn geri
samkomulag um lengd umræðna og við það sé staðið. Þingforseti
lagði þó áherslu á að allir þingmenn fengju að segja sitt álit.
Benkow var hér á ferð dagana
28. júní til 2. júlí. Hann er fæddur
árið 1924. Hann hefur verið framá-
maður í flokki norskra hægrimanna
og var kosinn á Stórþingið fyrir
þann flokk árið 1965. Forseti Stór-
þingsins hefur hann verið síðan
1985. Jo Benkow er kvæntur Ann-
elise Höegh sem einnig er stór-
þingsmaður í flokki hægri manna
og var hún með í þessari íslands-
ferð.
Við lok heimsóknar norska þing-
forsetans var fréttamönnum boðið
að eiga við hann orð. Benkow lýsti
ánægju með heimsókn sína hingað
til lands og kvaðst hann hafa átt
ánægjulegar viðræður við starfs-
systur sína Salome Þorkelsdóttur
forseta Alþingis, m.a. um starf
þingforseta.
Strangur þingforseti
íslenskrir alþingismenn hafa ver-
ir stundum gagnrýndir fyrir að vera
fulllangorðir. Benkow var inntur
eftir því hvort það sem e.t.v. mætti
nefna „óhóflega málgleði" þing-
manna ylli vandræðum í starfi
norska Stórþingsins. Benkow kvað
þetta ekki vera svo mikið vandamál
í Noregi. Stórþingsforseti ræddi við
flokksleiðtoganna og væri sam-
komulag um ræðutíma í umræðum
um flest stærri mál, og við það
væri stæðið. Benkow tók fram og
Iagði áherslu á að það væru ekki
einungis flokksleiðtogamir sem
töluðu heldur fengju allir þingmenn
sem teldu sig hafa eitthvað til
málanna að leggja, að segja sitt
álit. Þingforseti var inntur eftir því
hvernig þingmönnum gengi að
halda sig innan tilskilinna tíma-
marka, s.s. hálftíma við fyrra skipti
og einungis 3 mínutur í síðara
skipti. Benkow sagði það vera al-
mennt álit stórþingsmanna að hann
væri mjög strangur og ekki væri
gengið gegn hans valdi í þingsal.
Heppilegt fyrirkomulag
Nú er svo ákveðið í Noregi að
ekki er hægt að ijúfa þing og boða
til kosninga áður en kjörtímabil er
liðið. Forseti Stórþingsins lýsti
stuðningi við þetta fyrirkomulag;
reynslan sýndi að tiðar kosningar
leystu ekki hin pólítísku vandamál.
Að ekki væri hægt að boða til kosn-
inga legði mönnum þá skyldu á
herðar að leita lausna á vandamál-
unum. Einnig forðaði það ríkis-
Morgunblaðið/Einar Falur
Forseti Stórþingsins
JO Benkow telur sig vera strang-
an þingforseta.
stjórn frá þeirri freistingu að ijúfa
þingið og boða til kosninga á hag-
stæðum tíma fyrir stjómarliðið.
AGU
REGNFATNAÐUR
í miklu úrvali.
100% vind- og vatnsheldur.
TRAVEL - st. S-XL
Verð kr. 7.795,-
AGU - st. XS-XXL
Verð kr. 4.990,-
Sendum í póstkröfu.
Mikið úrval af regnfatnaði.
nhummél^P
SPORTBÚÐIN,
ÁRMÚLA 40. SÍMAR 813555 OG 813655.
Difflarion
Reykjavíkurvegi 64 - Hafnarfirði - Sími 651147
Bómullarfötin komin aftur
Kjólar............................kr. 2.900,-
Síð pils...................kr. 2.400,-
Bolir.............................kr. 1.700,-
Stuttbuxur........................kr. 1.400,-
Riflaðar leggingsbuxur upp í stærð XXL kr. 3.500,-
Bómullarlegging upp í stærð XXL kr. 1.500,-