Morgunblaðið - 04.11.1993, Qupperneq 14

14
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 4. NÓVEMBER 1993
Ráðstefna Verktakasambands Islands
Stefán Ingólfsson.
BYGGINGARKOSTNAÐUR ræður mestu um verð fast-
eigna, a.m.k. þegar til lengri tíma er litið. íbúðakaupin
eru stærstu viðskipti sem flestir Islendingar gera á sinni
ævi. Núna virðist þessi fjárfesting orðin mörgum ofviða.
Þurfa nýjar íbúðir að vera dýrar? Nk. laugardag gengst
Verktakasamband Islands fyrir ráðstefnu á Holiday Inn
hótelinu um lækkun byggingarkostnaðar. Morgunblaðið
hafði tal af nokkrum þeim sem flytja munu erindi. Ástæða
er til að ætla að einhugur verði um markmiðið en skoðan-
ir skiptar um leiðirnar.
56-57% nýrra íbúða á
félagslegum grunni
Efnahagslíf íslendinga hefur
verið dauflegt síðustu árin og
samdráttur á flestum sviðum.
Verktakar og byggingaraðilar
hafa mjög fundið fyrir þessum
doða. Það er merkjanlegt að ein-
stakiingar veigra sér við því að
ráðast í húsbyggingar eða kaupa
nýjar íbúðir.
Þórður Þórðarsson fram-
kvæmdastjóri Verktakasam-
bands íslands benti sérstaklega
á samanburð milli tímabilanna
1986-89 og 1990-92 sem sýndi
að dregið hefði úr fjárfestingu
ungs fólks í nýbyggingum um
17%. Þórður sagði nokkum sam-
drátt skiijanlegan í erfiðu árferði
en dregið hefði úr húsbyggingum
umfram samdrátt í heildarfjár-
festingu. Samkvæmt þjóðhags-
reikningum hefði heildarfjárfest-
ing dregist saman um 13,3%
árið 1992 og stefndi í 9,6% sam-
drátt á þessu ári. Hins vegar
væri samdrátturinn í húsbygg-
ingum á tímabilinu 1990-93
u.þ.b. 20%.
Þórður benti á að menn þyrftu
enn sem fyrr þak yfir höfuðið.
Verktakasambandið hefði látið
meta þörfína á nýjum íbúðum;
að teknu tiiliti til mannfjöldaþró-
unar, fjölskyldustærðar o.s.frv.
væri talið að byggja þyrfi tæp-
lega 1300 íbúðir á ári. Reyndin
væri hins vegar sú að í ár yrðu
byggðar 870-900 íbúðir. Þar af
væru 500 byggðar á félagslegum
grunni utan húsbréfakerfisins.
Þórður sagði greinlega þörf á
ódýrum íbúðum á kjörum sem
fólk réði við, og ein helsta leiðin
að því marki væri að lækka
byggingarkostnaðinn. Fram-
kvæmdastjóri Verktakasam-
bandsins sagði sitt samband því
hafa boðað til ráðstefnu um þetta
mál. Ráðstefnan verður haldin
síðdegis næstkomandi laugardag
á Holiday-Inn, en þar munu 18
menn halda stutt erindi um ís-
lenskan íbúða- og byggingar-
markaðinn og hina margvíslegu
þætti sem hafa ahrif á bygging-
arkostnaðinn. Á dagskrá ráð-
stefnunnar er tvívegis gert ráð
fyrir fyrirspurnum til fyrirlesara
og umræðum.
Dæmi sem ekki gengur upp
Á ráðstefnunni flytja, Gunnar
Óskarsson rekstrarhagfræðing-
ur, Jón Guðmundsson formaður
Félags fasteignasala og Stefán
Ingólfsson verkfræðingur erindi
um íslenska íbúðamarkaðinn.
Stefán Ingólfsson hefur um
nokkurt árabil gagnrýnt harka-
lega ýmsa þætti í húsnæðismál-
um Islendinga. Hann hefur m.a.
sagt framleiðni í íslenskum
byggingariðnaði hafa verið litla
og skort hvata til hagræðingar.
Hann benti Morgunblaðinu á að
byggingarkostnaður síðustu
35-40 ár hefur aukist að meðal-
tali um 1,3 % umfram almennar
verðlagshækkanir. Frá stríðslok-
um hefur byggingarkostnaður
meira en tvöfaldast. Þrátt fyrir
að kröfur til íbúðahúsnæðis hafi
aukist hafa samhliða orðið mikl-
ar tækniframfarir sem hefði átt
að leiða til verðlækkunar.
Uppbyggileg lækkun kostnaðar
Verktakasambandið vill leita leiða til að lækka byggingarkostnað nýrra íbúða.
Ólöf G. Valdimarsdóttir.
verðbólga og neikvæðir vextir
hjálpuðu mönnum til að leysa
dæmið. Nú væru þessar aðstæð-
ur ekki lengur fyrir hendi. Raun-
vextir sem húsbyggjendur yrðu
að greiða hefðu verið yfir 7%.
Ástandið á íslenskum fasteigna-
og byggingarmarkaði vitnaði um
að dæmið gengi hreinlega ekki
upp lengur. Það ætti því engum
að koma að óvart að ásókn í
félagslegar íbúðir hefði stórauk-
ist.
Hærra lánshlutfall og nýjar
aðferðir
Fimm forráðamenn verktaka-
fyrirtækja gera grein fyrir sínum
sjónarmiðum á ráðstefnunni,
meðal þeirra er Ármann Örn
Ármannsson hjá Ármannsfelli.
í erindi sínu mun Ármann
væntanlega gera grein fyrir hinu
norska Perma-form kerfi eða
byggingaraðferð sem byggir
m.a. á því að steypt er í sérstök
plastmót sem síðar mynda ytra
borð húsanna. Með perma-form
aðferðinni drægi mjög úr ýmsum
kostnaðarþáttum t.d. múrhúðun
og málun. Ármann sagði að með
þessari aðferð styttist bygging-
artími úr 1 og 1/2 ári niður í
4-5 mánuði. Að ekki þyrfti að
fjármagna framkvæmdirnar
nema þennan skamma tíma
sparaði umtalsverðar fjárhæðir.
Ármann var þess fullviss að
fólk vildi kaupa sínar íbúðir á
almennum markaði fremur en í
Þórður Þórðarson.
Ármann Örn Ármannsson.
Stefán sagði húsbyggjendur
hafa umborið eða þolað þessa
hækkun meðan samkeppni var
takmörkuð, verðskyn var iítið og
Meiri samdráttur í nýbygg-
ingum en heildarfjárfestingu
félagslegu kerfi, svo fremi sem
kjörin væru viðráðanleg. Ár-
mann vildi að lánshlutfall í hús-
bréfakerfínu yrði hækkað úr 65%
í 80% en að hámarki 5,6 milljón-
ir þannig að þetta lánshlutfall
gilti aðeins fyrir íbúðir upp að 7
milljón króna verði. Ármann taldi
að þessi hækkun á lánshlutfalli
í almenna húsbréfakerfinu
myndi minnka ásókn í félagslega
kerfíð og létta af ríkissjóði niður-
greiðslum vaxta vegna Bygging-
arsjóðs verkamanna.
Ármann benti einnig á að
huga yrði að fleiru heldur en fjár-
mögnun íbúðabygginga. Fjöl-
mörg atriði, stór og smá, hefðu
áhrif á byggingarkostnaðinn,
t.a.rn. ýmis forsjá opinberra að-
ilá. Ármann nefndi t.d. að bíll
væri flestum íslendingum nánast
jafn nauðsynlegur og húsnæði. Á
síðari tímum virtist það vera mat
skipulagshöfunda að bíllinn yrði
líka áð hafa húsnæði. Kröfur um
bílageymslu við eða allra helst
undir mannabústöðum gætu
aukið byggingarkostnaðinn um
10%. Ármann taldi það verðugt
spurningarefni hvort húsbyggj-
endur vildu eða þyrftu þessar
bílageymslur.
Ármann taldi það einnig um-
hugsunarefni hve ítarlega ætti
að segja fyrir um geymslur i
híbýlum manna, bæði sameigin-
legar og þær sem fylgdu hverri
íbúð. T.d. kvæði byggingarreglu-
gerðin á um að hverri íbúð á
Islandi skyldi fylgja yfirleitt
a.m.k. 6 fermetra geymsla en
hins vegar gerðu reglur á hinum
Norðurlöndunum ráð fyrir 4 fer-
metrum í geymslu.
Endurmat en varkárni
Ólöf G. Valdimarsdóttir arki-
tekt flytur erindi um nýjar teg-
undir íbúðarhúsnæðis. Hún sagði
Morgunblaðsmanni að hugsun
okkar um híbýli væri stöðnuð.
Þjóðfélagið og mannlífið væri
margbreytilegt og heimili manna
yrðu að vera það líka. Henni var
spurn hvort hugmynd okkar um
íbúðarhúsnæði væri orðin úrelt.
Á ijölmörgum heimilum væri
stofnan nánast ónotað pláss eða
nýttist eingöngu sem stórt sjón-
varpsherbergi. Það mætti einnig
hugleiða m.t.t. breyttra matar-
venja hvort hið hefðbundna eld-
hús og ómissandi eldhúsinnrétt-
ing væri jafn bráðnauðsynleg og
menn héldu. T.d. væri hugsan-
legt að einhleypir og/eða ein-
stæðir foreldar kysu að deila eld-
húsi en búa sér að öðru leyti.
Ólöf var þess fullviss að hægt
væri að lækka íbúðarverð svo
einhveijum fjárhæðum næmi ef
menn gætu valið meira í sinn
„íbúðapakka“. Það gildi um íbúð-
ir eins og aðra söluvöru að þær
yrði að laga og markaðssetja
eftir þörfum mismunandi not-
enda.
Aðspurð um stöðlun og leið-
sögn reglugerða, sagði Ólöf kröf-
ur í reglugerðum vera ákveðna
tryggingu, reglurnar væru
byggðar á margra ára reynslu
og rannsóknum. Nýtilkomin við-
leitni til að lækka byggingar-
kostnað væri fagnaðarefni en
menn yrðu að kunna sér hóf á
báða vegu. Þörfin á ódýrara hús-
næði mætti ekki leiða til óvand-
aðs húsnæðis. Og hið sama gilti
um notkun ódýrari efna. T.d.
hefði asbestið reynst dýr „töfra-
lausn“ á sínum tíma. Hún sagði
mjög vafasamt að byggja heilu
íjölbýlishúsin með nýjum efnum
eða byggingaraðferðum án þess
að reynsla væri komin á viðkom-
andi efni og aðferðir. Að minnsta
kosti yrði að tryggja að kaupend-
ur þyrftu ekki að bera kostnað
af viðhaldi á nýju húsnæði ef
efnin stæðust ekki íslenskar að-
stæður.