Morgunblaðið - 27.11.1996, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 27.11.1996, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 27. NÓVEMBER 1996 29 m LISTIR Ósnertanleg saga BOKMENNTIR Skáldsaga DYRNAR Á SVÖRTU- FJÖLLUM eftir Stefán Mána. Skákprent 1996. „VIÐ erum fjögur hérna núna. Ég, mamma, pabbi og amma. Afí er dáinn. En hann kemur aftur. Þá verður hann bróðir minn. Síðan verður hann maðurinn minn. Amma verður dóttir okkar. Pabbi verður sonur okkar. Og mamma verður dóttir þeirra. Svo er mér sagt." Þetta stendur snemma í litlu skáldsögunni Dyrnar á Svörtufjöllum. Ég kalla hana litla afþví bókin er í litlu broti og sag- an er ekki löng. En afþví að sag- an er ósnertanleg einsog sápukúla sem hverfur við snertingu þá er stærð hennar ekkert atriði. Og tilfinningin fyrir sögunni er held- ur ekki ósvipuð sápukúlu eða öllu því sem hrífur huga manns eitt augnablik og flytur síðan heim til manns inní minningarnar. Það er stelpa sem segir söguna af sér og fjölskyldu sinni en þau eru síð- ustu afkomendurnir á jörðinni. Sólin er sokkin, jörðin býr í al- gjöru myrkri og fjölskyldan þraukar saman í biðinni eftir ljós- inu og nýja heiminum og skiptir verkunum á milli sín. Hér eru á ferð marg- ar mjög fallegar mynd- ir sem eru sagðar í fáum orðum sem rað- ast áhrifaríkt saman. Þar notar höfundurinn endurtekningar og við- lag sem hann fer spar- lega með en hittir í mark afþví viðlagið er svo rólegt. Hvernig getur viðlag verið ró- legt, þ.e.a.s. viðlag í texta? Jú, ég get auð- vitað sagt mjög ein- faldlega að það viti ég ekki, gald- ur texta sé órannsakanlegur o.s.frv. en ég gæti líka reynt að koma með tilgátu. Það er kannski afþví textinn er settur upp einsog ljóð. Síðan er viðlaginu skotið inní þegar lesandinn hefur látið sögu- manninn fara með sig langleiðina til tunglsins. Lesandanum bregður en viðbrögðin eru róleg. En það er afþví að lesandinn er eins og barn sem hlustar á söguna sem geymir fræið sem breytir heim- inum. Svo rómantískt verður svar- ið við því hvers vegna viðlag sög- unnar er svona rólegt og áhrifa- ríkt. Ekki má heldur gleyma að Stefán Máni uppsetningin og hljómurinn í stílnum hefur líka mjög mikið um þetta mál að segja. Dæmi um myndlistina í sög- unni: „Við notum tólfstundaglas til þess að mæla tím- ann./ I annað hvert skipti sem glasinu er snúið við er settur lít- ill steinn í stóra fötu sem heitir Ár. / Þegar Ár fyllist er hvolft úr henni og einn steinn settur í aðra minni fötu sem heitir Öld." Umgerðin, pappírinn, brotið, bandið og kápan eru einföld en styrkja líka myndlistarlega þætti sögunnar. Á milli atriða í sögunni eru auðar síður. Lesandinn ruglast dálítið við þessar síður, hann grun- ar í sviphendingu að um mistök sé að ræða en nær svo öryggi sínu aftur. Það hefði kannski mátt tölu- setja eða skíra atriðin þó sagan sjálf þurfi alls ekki á því að halda að láta negla sig niður. En auðu síðurnar búa til áhrif eins og allt það sem kemur fyrir í sögunni og því er takmarkinu náð. Sápukúlan berst til himna. Kristín Ómarsdóttir Ljós og myrkur takast á BOKMENNTIR Unglingasaga JÓI JÓNS, KIDDÝ MUNDA OG DULARFULLU SKUGGAVERURNAR Höfundur. Kristján Jónsson. Teikn- ingar: Bjarni Jónsson. Umbrot og frágangur: Skjaldborg ehf. Prentun: Singapore. Útgefandi: Skjaldborg ehf. 1996 - 134 síður. HAFI ég talið rétt, þá er þetta fjórtánda bók höfundar. Öllum ætti því að vera ljóst, að hann kann að segja sögu svo fólk verð- ur að eyrum og hér fer hann sann- arlega á kostum. Sviðið er kunnuglegt af fyrri bókum Kristjáns, Eyrarvatn, og inn á það leiðir hann vini okkar skátana, Jóa Jóns, Kiddý Mundu, Jóu og alla hina; Tóta yfirlögreglu og aðstoðarmanninn Gumma; Skafta sýslumann, séra Sturlaug og Guðmund lækni og marga, marga fleiri. Hvað sem þær nú heita, persón- urnar allar, þá eru þær aðeins umgjörð um Runólf, ungling sem margt hefir mátt þola, lent á hálli braut, fallið og hlotið af sár í sál. Fimm ára missir hann föður. Gáleysisorð valda, að hann kennir sjálfum sér um. Síðan týnir hann móður í sukkið og síðast sjálf- um sér í eiturpytt reiði og heiftar. Til að draga hann úr myrkrahylnum leggur góðhjarta fólk, sýslumaður, prestur, læknir og skátafor- ingjar sjálft sig og starfsheiður í hættu. I móti toga embættishroki fávísrar löggu, sem studd af hug- leysi aðstoðarmanns og sleftung- unnar Gróu á Leiti tekst að æsa flesta þorpsbúa til átaksins með sér. Orrustan er því ekki aðeins háð í sál drengsins, heldur líka á torgi þorpsins. Höfundi tekst að lýsa þessum átökum listavel, svo vel, að eg hika ekki við að benda foreldrum Kristján Jónsson N S < s . táninga á þessa bók, ekki aðeins til að stinga henni í jóla- pakka táningsins, heldur líka að lesa hana sjálfir. Hinum fullorðnu vekur hún spurnir, skilning á heilbrigðu tóm- stundastarfi og von- andi stuðningi við það í baráttunni við skugga-jóana. Hinum yngri er hún spennu- lesning, krakkarnir lenda í æsilegum hremmingum, því höfundur kann þá list að segja sögu svo lesandinn, ótil- neyddur, leggur hana ekki frá sér, fyrr en hún er öll. Oft hefir Kristján skrifað vel, en dómur minn er: Aldrei betur en nú. Stíll höfundar er léttur, háðskur, hnitmiðaður; málið lipurt og tært. Myndir Bjarna eru frábærar, hefðu mátt vera miklu fleiri. Lítið ell hefir læðzt af síðu 14. Bók sem öllum, er að unnu, er til sóma. Sig. Haukur. -4- Hva& ec réft klukka? í síma 155 er að finna upplýsingar um hvað rétt klukka er • Opið allan sólarhringinn. POSTUR OG SlMI /.yVf/f/úf/* >VM yars ^ aður ISLENSKU ÓPERUNNAR listamenn íslensku óperunnar koma fram á þcssari glæsilegustu skfmmtun ársins á Hótel íslandi! j^í/ansað við Vínarlóna Hljómsveit íslensku ópenmnar oq kór ísltnsku óperunnar bjóða upp í dans - Vínarvalsa í synqjandi sveiflu, á nýárskvöldi rv — • — infóníuhljómsveit leíkur ryrir dansi Sljórnandi er Páll Pampichler Pálsson. CVperusöngyararnir linn stórkostleqi Ólalur Árni Bjarnason, „tenórgeysir" sem fenqið hefur >á umsöqn að vera „á haesta planiVerdi tíytjenda".- Ólöf Kolbrún larðardóttir, sópran Björn l. lónsson, tenór Þóra Einarsdóttir, sópran oq kór Islensku óperunnar jp' flytjaverkúróperettum | ^T qömlumeistaranna! | Q^m^f^^^^U. Veislustjftri: GarðarCortes WISWW Sími 568-7111 - Fax 568-5018 Heíí«lr,auLn SÓ'be,íasá^ Húsiö opnað kl. 19:00. Tekið verður á móti qestum með „Opera" freyðivíni. Forsala miða oq borðapantanir kl. 13-17 daqleqa á Hötel íslandi. Verð aðeins kr. 7,500. SVONA . .er «ð lækkum okkar verð! 586 / 100 MHz margmiðlunartölva • 16 MB EDO vinnsluminni • 8x geisladrif + 3.5" disklingcidrif • 1.3 GB harour diikur • Skjákort á moourboroi • 256 Kb Pipelinsd Coche • Win'95 rykktboro + mús • 14" SVGA liraskjár • Windows 95 • lóbita hljóokort • Tveir hótalarar meo magnara stgr.m.vsk. ifS Tæknival 118.000 kr. SkeÍTiinnl 1? 10S Reykjavlk Stml SSO 4000 f ax 550 4001 Netfang: Reykjaviktirvegt 64 220 Hafnarfiröi Sfml 550 4020 Fax SSO 4021 Netfang; mottakaetaeknJval.il fjorduretaeknivíit.is Umboðsmenn um land allt
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.