Morgunblaðið - 28.02.1997, Blaðsíða 34

34 FÖSTUDAGUR 28. FEBRÚAR 1997
MORGUNBLAÐIÐ
AÐSENDAR GREINAR
Svar við grcin
Ólafs B.
Ólafssonar
22. FEBRÚAR sl.
hélt Umhyggja, félag til
stuðnings sjúkum böm-
um, málþing um þarfir
langveikra barna. Ef þú
hefðir gert svo lítið að
sitja málþingið, eins og
óskað hafði verið eftir,
hefðir þú að öllum lík-
indum sannfærst um
nauðsyn þess að tekið
sé af alvöru á málefnum
umrædds hóps ekki ein-
vörðungu hvað fjár-
hagslegan stuðning
áhrærir heldur almennt.
Það gerðu alla vega þeir
sem málþingið sátu,
þ.m.t. fulltrúar frá laun-
þegasamtökum og alþingismenn, ef
marka má þær umræður sem fram
fóru.
Þú skrifaðir grein sem birt var á
síðu 35 í Morgunblaðinu þennan
sama dag. Þar rekur þú ýmsar stað-
reyndir er varða félagslegan kostn-
að fyrirtækja og tilkynnir að VSÍ
sé ekki reiðubúið að fjölga þeim ein-
staklingum sem atvinnurekandinn
þarf að bera ábyrgð á. Fyrir okkur
sem vinnum að bættum hag lang-
veikra bama og ijölskyldna þeirra
er mikilvægt að fá fram yfirlýsingu
sem þessa frá formanni VSÍ. Reynd-
ar var ég að vona að hún yrði á
annan veg en á hinn bóginn verð
ég að viðurkenna að mér finnst hún
raunhæf miðað við aðstæður. Enn
fremur fínnst mér leitt að það skyldi
þurfa opið bréf í fjölmiðli til að fá
hana fram. Hitt er svo annað mál
að með fyrirspurn minni til forystu
VSÍ var ég ekki síst að vonast eftir
stuðningi við málstaðinn. Það er
nefnilega hægt að ljá málefnum lið
án þess að greiða peninga. Þannig
sá ég fyrir mér að ef fulltrúar sam-
taka launþega, vinnuveitenda og
stjórnvalda sameinuðust með góðum
vilja um að leysa þann vanda sem
um ræðir yrði það gert fljótt og vel
með einum eða öðrum hætti.
Eftirfarandi athugasemdir vil ég
gera við grein þína ekki síst tilraun-
ir þínar til að réttlæta hunsun þína
á bréfum frá Umhyggju.
1) Sú fullyrðing þín _ að ég hafi
spurt hvort ASÍ og VSÍ væru ekki
reiðubúin að semja um auknar
skyldur vinnuveitenda til að greiða
laun í fjarvistum foreldra vegna
langvinnra veikinda
barna er röng. Ég
varpaði fram þeirri
spurningu hvort full-
trúar VSÍ og ASÍ teldu
ekki að samtök laun-
þega og vinnuveitenda
gætu gert eitthvað til
að bæta kjör fj'öl-
skyldna langveikra
barna. Eins og að ofan
er greint frá tel ég
brýnast að þeir sem
koma að kjarasamn-
ingum taki á vanda
langveikra barna án
þess að ég hafi full-
mótaða skoðun á
hvernig vandinn verði
best leystur. Og það sem meira er:
Tækifærið er núna!
2) Þú greinir réttilega frá því að
ég hafi sent VSI tvö ábyrgðarbréf.
í sömu andrá fullyrðir þú að ég hafi
í engu tilfelli leitað eftir samtölum
eða svörum. Þú fyrirgefur vonandi
en ég vissi ekki að það þyrfti að
fylgja bréfum til VSÍ eftir með sam-
Stuðningur fyrirtækja
við hagsmunasamtök
langveikra barna, segir
+
Þorsteinn Olafsson, er
ómetanlegur.
tölum svo ég tali nú ekki um bréf
sem ítrekað hafði verið beðið um
svar við. Og má ég spyija til hvers
þú heldur að ég hafi sent bréf með
fyrirspurn ef ég hef ekki með því
verið að leita svars? Ég vil fullvissa
þig um að ég tel mig hafa ýmislegt
mikilvægara við tíma minn að gera
en að senda bréf, ítrekunarbréf og
opin bréf í fjölmiðil til að biðja um
svar sem ég þegar hef.
Ég vil enn fremur benda þér á
að fleiri aðilar en VSÍ sem fengu
samhljóða beiðni um að senda full-
trúa á málþing Umhyggju sáu sér
ekki fært að verða við henni. Þeir
sendu engu að síður svar við bréfinu.
3) Þú nefnir að margir sjúkrasjóð-
ir verkalýðsfélaga séu nú orðnir
afar öflugir og því eðlilegur farveg-
ur til að draga úr tekjutapi lang-
veikra barna. Þetta er út af fyrir
sig þörf ábending og reyndar eru
til örfá dæmi um ofangreint eins
og t.d. má lesa í grein minni í Morg-
unblaðinu 21.11. 1996. Þessi leið
yrði þó einungis lausn fyrir suma
launþega því allmörg samtök, sum
stór eins og t.d. BSRB, eiga engan
sjúkrasjóð. Þar fyrir utan leysir
greiðsla úr sjúkrasjóði ekki þann
vanda að launþegi á einungis rétt á
sjö daga fríi á ári til að annast sjúkt
barn. Enn og aftur komum við að
því að kjarasamningar með aðkomu
samtaka launþega, vinnuveitenda
og stjórnvalda eru vafalítið besta
og e.t.v. eina tryggingin fyrir lausn
umrædds vanda.
4) Ég hef líklega orðið vitni að
því oftar en flestir aðrir hversu vel
ýmis fyrirtæki hafa stutt við hags-
munasamtök langveikra barna og
einstaka fjölskyldur. Sú staðreynd
réttlætir ekki að þú hunsir að svara
bréfum frá þeim sem vinna að bætt-
um hag sjúkra barna. Ég vil taka
skýrt fram að nefndur stuðningur
er ómetanlegur og það að fulltrúar
viðkomandi fyrirtækja skuli sýna
málefnum langveikra barna þann
skilning sem raun ber vitni verður
seint fullþakkað. Rausnarlegur og
síendurtekinn stuðningur fyrirtækja
og annarra undirstrikar á hinn bóg-
inn þá brýnu þörf sem er eina til-
efni þessara skrifa.
Það er rétt hjá þér að ég tók
fyrir hönd Umhyggju við höfðing-
legri gjöf frá fyrirtækinu Haraldi
Böðvarssyni hf. á Akranesi 17. nóv-
ember sl. Hitt er rangt sem þú full-
yrðir að við höfum þá hist. Ég man
reyndar eftir að hafa séð þér bregða
fyrir í því fjölmenni sem þar var til
að fagna 90 ára afmæli fyrirtæk-
isins. Enda þótt við hefðum staðið
hlið við hlið hefði ekki hvarflað að
mér að_ minnast á erindi umræddra
bréfa. í fyrsta lagi hefði mér fund-
ist það afar óviðeigandi miðað við
aðstæður og þá staðreynd að við
höfum aldrei átt bein orðaskipti. í
öðru lagi hélt ég þá að bréf ein og
sér nægðu til að fá fyrirspurnum
svarað.
Maður svarar ekki erindum aður
en þeim er komið á framfæri, Ólaf-
ur. Þú hefur nú gert grein fyrir
þeirri afstöðu VSÍ að ekki verði um
auknar skyldur fyrirtækja að ræða
til að leysa ijárhagsvanda fjöl-
skyldna langveikra barna. Eftir
stendur spurningin hvort VSÍ er til-
búið að leggja máistaðnum lið með
öðrum hætti. Þar má t.d. hugsa sér
að til að byija með taki samtök laun-
þega, vinnuveitenda og stjórnvöld
vanda fjölskyldna langveikra barna
til umljöllunar. Þar er um erfiðleika
að ræða sem gera hnútuköst okkar
hér á siðum Morgunblaðsins að
hjómi einu.
Höfundur er fyrrverandi
formaður.
Opið bréf til Jám-
blendifélagsins
á Gmndartanga
EINHVERS staðar í umræðu síð-
ustu missera um fyrirhugað álver á
Grundartanga og meinta mengun frá
starfsemi járnblendiverksmiðjunnar
var þeirri spurningu varpað fram
hvort ekki væri hægt að fá úr því
skorið hvaða mengun hafi átt sér
stað á svæðinu síðustu sextán árin
sem verksmiðjan hefur verið starf-
rækt. Svarið við spurningunni var:
Nei, því miður, við höf-
um ekkert til að byggja
á. Þeir sem eru ábyrgir
fyrir þessu svari eru hin-
ir títtnefndu en nafn-
lausu sérfræðingar
stjórnvalda. Ég veit þó
vel að forsvarsmenn
jámblendifélagsins vita
að grunnurinn að þessu
svari var lagður fyrir
nærfellt tuttugu árum.
Samkvæmt samningi ís-
lenska járnblendifélags-
ins við Líffræðistofnun
háskólans voru unnar
viðamiklar rannsóknir á
náttúrufari í nágrenni
Grundartanga áður en
starfsemi verksmiðjunn-
ar hófst þannig að fyrir liggur allgóð
mynd af ástandi svæðisins áður en
nokkur stóriðja tók þar til starfa. í
starfsleyfi járnbiendiverksmiðjunnar
er kveðið á um að rannsóknir á líf-
ríki svæðisins skuli gerðar á fimm
Allur almenningur, seg-
ir Björn Hjaltason, á
rétt á að fá að vita stöðu
umhverfismála á
Grundartanga.
ára fresti, en eins og flestir vita nú
hafa þær rannsóknir aldrei verið
gerðar. Eitthvað vefst það fyrir
mönnum hver sé ábyrgur fyrir þeirri
vanrækslu, en látum það liggja á
milli hluta úr því sem komið er. Það
er kannski ofsagt að engar rannsókn-
ir hafi farið fram á starfstíð járn-
blendisins því frést hefur af a.m.k.
einum vísindamanni sem haldið hefur
rannsóknum sínum áfram með
gagnasöfnun, þá væntanlega í sínum
frítíma, en úr þeim gögnum hefur
ekki verið unnið, enda úrvinnsla oft
tímafrek og kostnaðarsöm.
Flestar þær rannsóknir sem gerðar
voru á svæðinu í árdaga stóriðjunnar
á Grundartanga voru gefnar út sem
fjölrit Líffræðistofnunar háskólans
og voru eftirfarandi:
Athuganir á lífríki fjöru í grennd
við Grundartanga, Hvalfirði. Fjölrit
nr. 9.
Könnun á dýralífi í Eiðisvatni,
Borgarfjarðarsýslu. Fjölrit nr. 18.
Grasafræðirannsóknir við Hval-
ijörð. Fjölr. nr. 17.
Þungmálmar í mosa, jarðvegi og
regnvatni í nágrenni Grundartanga
1978 og 1979. Fjölr. nr. 19.
Botndýralíf í Hval-
firði. Fjölr. nr. 14.
Fuglalíf við
Grundartanga
Könnun á landlindýr-
um í nágrenni Málm-
blendiverksmiðjunnar á
Grundartanga í Hval-
firði. Auk þess voru
teknar innrauðar loft-
myndir af svæðinu.
Rannsóknirnar voru
framkvæmdar af okkar
færustu vísindamönn-
um og voru gerðar með
það fyrir augum að
hægt yrði að nota þær
til að meta ástand
svæðisins seinna meir.
Skýrslumar eru því miður illfáanleg-
ar í dag en eru þó sumstaðar til á
bókasöfnum ef fólk vill kynna sér
innihald þeirra.
Nú skyldi maður ætla að tími sé
kominn á að endurtaka rannsóknir,
(þó fyrr hefði verið) og endurmeta
stöðu svæðisins. Þá vaknar sú spurn-
ing; hver á að borga? Ég held að flest-
ir geti verið sammála um það að sá
sem „mengar" borgi. En þá vaknar
önnur spurning; ef svo slysalega vill
til að álver rísi á svæðinu myndu svo
viðamiklar rannsóknir nýtast því sem
stöðumat á svæðinu og er því ekki
rétt að Columbia Ventures Corporati-
on beri helming kostnaðarins?
Tillögur að rannsóknaráætlun fyrir
svæðið hafa þegar verið gerðar og
birtar sem fylgiskjal nr. 23 með
umhverfismati fyrir álver á Grundar-
tanga. Ég hvet til þess að nú þegar
verði gerður samningur við viðeig-
andi aðila um að hrinda rannsóknum
í framkvæmd, allur almenningur á
rétt á að fá að vita stöðu umhverfis-
mála á Grundartanga svo ekki þurfi
að karpa lengur um málið engum til
gagns. Fyrir hönd íbúa við Hvalfjörð
og Hins íslenska járnblendifélags
vona ég að rannsóknir leiði í ljós að
þar sé allt í himnalagi.
Höfundur er bókbindari og
stofnfélagi samtakanna SOL í
Hvalfirði.
Björn
Hjaltason
í KASTLJÓSI Ríkissjónvarpsins
14. febrúar var kynnt málþing sem
halda átti næsta morgun í Háskóla-
bíói um kynferðislegt ofbeldi gegn
börnum og voru allir hvattir til að
mæta. Bréfritari svaf því miður
yfir sig og missti af fyrsta erind-
inu. Allt hitt fór ekki framhjá hon-
um. Af erindinu um siftjaspell, sem
Guðrún Jónsdóttir flutti, hefði mátt
ráða að venju að drengir væru ekki
til. Þó er vitaskuld algengt að þeir
verði fyrir siljaspellum sem öðru
kynferðislegu ofbeldi. Eingöngu
konur fluttu erindi á þinginu. Tvær
athugasemdir komu um það frá
fundargestum. Ein um þessa afneit-
un á drengjunum. Starfskona Stíga-
móta, sem sat í undirbúningsnefnd
fyrir málþingið, svaraði öllum at-
hugasemdunum. Þá kom í ljós að
Stígamót áttu frumkvæði að mál-
þinginu. Samtökin hafa því mótað
vinnubrögðin. Konan sagði að reynt
Þess vegna er full ástæða til að
efast um að þær (eða þeir) sem
undirbjuggu ráðstefnuna hafi lagt
mikið á sig til að finna vitiborna
karla til að tala. Og ekki tókst þeim
Athugasemdmni um það að á
málþinginu væri framhjá drengjum
gengið sem þolendum svaraði
starfskona Stígamóta þannig að
það skipti ekki máli af því að afleið-
ingarnar væru þær sömu fyrir þol-
endur af báðum kynjum. Þetta er
beinlínis rangt! Það er ýmiss konar
og mikilvægur munur á þessu.
Framan af voru bókstaflega allar
rannsóknir á þolendum gerðar á
stúlkum enda var talið að drengir
yrðu varla fyrir kynferðislegri mis-
notkun eða ofbeldi. En nú er þetta
gjörbreytt. Ég hef til dæmis undir
höndum tveggja binda ritverk þar
Full ástæða er til að
efast um að þeir sem
undirbjuggn ráðstefn-
una, segir Sigurður
Þór Guðjónsson, hafi
lagt mikið á sig til að
finna vitiborna karla til
að tala.
sem gert er grein fyrir rannsóknum
á drengjum sem þolendum: „The
sexually aabused male; prevalence,
impact and treatment; Lexington
books 1990“. Þar er fjallað um tíðni,
afleiðingar fyrir þolendur og með-
ferð á þeim. Einnig eru fróðlegir
kaflar um mjög fjandsamleg viðhorf
þjóðfélagsins tli drengja sem þol-
enda, m.a. eins og þau koma fram
í alþjóðlegum kvikmyndum. Einn
kafli er skrifaður af ágætum femín-
ista. Annar er um konur sem mis-
nota drengi kynferðislega. Eftir að
ritið kom út hefur mikið bæst við
þessi fræði. Staðhæfing starfskonu
Stígamóta er ósönn og það er alvar-
legt að á opinberu málþingi sé far-
ið með rangt mál um jafn mikil-
vægt atriði.
Það verður að gera þá kröfu til
skipuleggjenda málþinga um jafn
viðkvæmt efni og kynferðislegt of-
beldi að þeir vandi til fyrirlesara
og forsvarsmenn málþingsins fari
ekki með fleipur. Boðað er til fleiri
málþinga af sömu aðilum um kyn-
ferðislegt ofbeldi ýmiss konar, t.d.
nauðganir á fullorðnum konum,
vændi og klám. En fólk ætti bara
að sitja heima. Fyrsta þingið var
fyrir neðan allar þær kröfur um
vandvirkni sem gera verður til opin-
berrar alþýðufræðslu.
Höfundur er rithöfundur.
Varað við málþingnm um
kynferðisofbeldi
hefði verið að fá nokkra
karla til að flytja erindi
en þeir hafi neitað því
að þeir töldu sig ekki
hafa vit á málinu. Svo
virtist sem konur hefðu
meiri áhuga og þekk-
ingu á því en karlar,
bætti hún við af hóg-
værð og kvenlegu lítil-
læti. Staðreyndin er þó
sú að nokkrir karlar
hafa vegna starfa sinna
við þessi mál öðlast
traust þjóðarinnar sem
kennivöld um þau. Þeir
eru oft í fjölmiðlum.
Augljóslega var ekki tii
neinna þeirra leitað.
Sigurður Þór
Guðjónsson
að finna vitibornar
konur heldur. Það
verður að segjast eins
og er að erindin voru
ekki samboðin ráð-
stefnu um jafn alvar-
legt málefni, með
undantekningum þó.
Áður hef ég minnst á
villandi umíjöllun um
siíjaspellin. Hitt var
þó enn verra að sumar
konurnar rugluðu
gfcmdvallarhugtökum
til og frá í algeru
meiningarleysi. Gekk
það svo langt að
fundargestur einn gat
ekki á sér setið að leið-
rétta ruglið!