Morgunblaðið - 09.03.1999, Síða 1

STOFNAÐ 1913
PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS
56. TBL. 87. ÁRG. ÞRIÐJUDAGUR 9. MARZ 1999
Frelsisher Kosovo heimilar
undirritun friðarsamnings
Reuters
SÉRSVEIT Frelsishers Kosovo (UCK), sem berst fyrir sjálfstæði hér-
aðsins, fylkir Iiði skammt frá héraðshöfuðborginni Pristina með alb-
anskan fána við hún. Að sögn bandarískra stjérnarerindreka heimil-
uðu í gær leiðtogar UCK undirritun samkomulags um frið í Kosovo.
Pristina. Reuters.
LEIÐTOGAR Kosovo-Albana
samþykktu í gærkvöld að skrifa
undir það samkomulag um frið í
Kosovo sem náðist í viðræðum í
Frakklandi í febrúar, að sögn tals-
manna Bandaríkjastjómar. Þykja
þessi tíðindi mikið fagnaðarefni
fyrir leiðtoga Vesturveldanna sem
töldu að í óefni væri komið eftir að
spurðist út að liðsmenn Frelsishers
Kosovo (UCK) hefðu gert margar
athugasemdir við samkomulagið,
sem var niðurstaða sautján daga
þrotlausra friðarviðræðna sem
fram fóru í Frakklandi að tilstuðl-
an hins svonefnda Tengslahóps
stórveldanna.
Fyrirvarar slegnir
Það voru fulltrúar Bandaríkja-
stjómar sem tilkynntu að leiðtogar
UCK hefðu heimiiað að samkomu-
lagið yrði undirritað. Þeir vom
hins vegar afar varkárh- í yfírlýs-
ingum sínum og bentu á að oft
hefði komið babb í bátinn á því ári
sem liðið er síðan átök hófust í
Kosovo.
„Menn hafa misstigið sig alloft á
þessum tíma og ýmis vonbrigði
hafa komið upp þannig að við skul-
um bara bíða og sjá,“ sagði Phil
Reeker, talsmaður sáttasemjarans
Chris Hill. Tók James Rubin, tals-
maður bandaríska utanríkisráðu-
neytisins, í sama streng. „Eg held
ég muni álykta að samkomulagið
hafi verið undirritað þegar ég veit
að menn hafa raunverulega skrifað
undir það.“
í Belgrad tók Slobodan Milos-
evic, forseti Júgóslavíu, sambands-
ríkis Serbíu og Svartfjallalands, á
móti Hans van den Broek, sem fer
með utanríkismál í framkvæmda-
stjórn Evrópusambandsins, og
Joschka Fischer, utanríkisráð-
herra Þýskalands, og ítrekaði að
hann væri áfram algerlega andsnú-
inn því að hleypa hersveitum Atl-
antshafsbandalagsins (NATO) inn í
Kosovo. Á sama tíma bárust fregn-
ir af átökum milli skæruliða UCK
og serbneskra öryggissveita á að
minnsta kosti tveimur stöðum í
héraðinu.
Gefur færi á að auka
þrýsting á Milosevic
Vesturveldin hafa að undanfömu
haft áhyggjur af því að vopnahlé,
sem samið var um í október, væri
að fara út um þúfur. Hafði allt
kapp verið lagt á að fá Kosovo-Alb-
ana til að skrifa undir samkomu-
lagið, sem náðist í Frakklandi, svo
hægt yrði að auka mjög þrýsting á
stjómvöld í Belgrad að samþykkja
NATO-herlið í Kosovo. Yfirmenn
NATO hafa hótað Milosevic loft-
árásum láti hann ekki af andstöðu
sinni en ljóst var að erfitt yrði að
láta verða af þeim hótunum eða
auka þrýsting á Milosevic á meðan
Kosovo-Albanar ekki skrifa undir
samkomulagið. „Við þurfum á já-
kvæðu svari að halda frá Kosovo-
Albönum eða þetta verður erfitt,"
sagði Van den Broek eftir fund
sinn með Milosevic í gær.
Ný skipan lífeyris-
mála í Færeyjum
Byggtá
skyldu-
sparnaði
Þórshöfn. Morgunblaðið.
FÆREYSKA landsstjórnin hefur
kynt hugmjmdir um nýja skipan iíf-
eyrismála en samkvæmt þeim verð-
ur opinbera kerfinu, sem fjármagnað
er með sköttum, varpað fyrir róða og
tekið upp annað, sem byggir á
skyldusparnaði einstaklinga.
Helena Dam, sem fer með félags-
og heilbrigðismál í landsstjórninni,
sagði í lögþinginu í gær, að eining
væri um það innan landsstjórnarinn-
ar að hverfa frá núverandi sam-
ábyrgðarkerfi.
„Innan skamms mun samfélagið
ekki hafa efni á að greiða fólki viðun-
andi lífeyri og því verður að stokka
þetta kerfi upp,“ sagði Helena en
stefnt er að því að leggja fram frum-
varp um nýja kerfið þegar þing kem-
ur saman eftir sumarfrí, 29. júlí nk.
Kjarni þess verður sá, að allt vinn-
andi fólk greiði ákveðna prósentu af
launum sínum í lífeyrissjóð. 2%
fyrsta árið og síðan 1% að auki ár-
lega eða þar til komið er í 10-15%.
Ekki mun þó verða hróflað við þeim
samningum, sem eru í gildi þegar
nýja kerfið verður lögleitt.
Hafa þessar hugmyndir fengið
misgóðar viðtökur og einkum eru
það jafnaðarmenn, sem hafa gagn-
rýnt þær harðlega.
Reuters
8. marz fagnað í Erítreu
Bosníu-Serbar hætta þátttöku í sameigin-
legum stofnunum Bosníu-Herzegovínu
Friðarferlið
sagt í hættu
Banja Luka. Reuters.
Norður-írland
Valdafram-
sali frestað
Dublin, Belfast. Reuters.
MO Mowlam, Norður-írlandsmála-
ráðherra bresku ríkisstjórnarinnar,
tilkynnti í gær að bresk stjórnvöld
hefðu frestað um þrjár vikur fyrir-
ætlunum sínum
um að framselja
völd sín á N-Ir-
landi í hendur
heimastjórnar-
þinginu í Belfast.
Hafa stríðandi
fylkingar nú frest
til 29. mars tfl að
leysa deilu sína um
afVopnun öfga-
hópa. Deila þessi hefur staðið frið-
arferlinu á N-írlandi fyrir þrifum
því hún hefur komið í veg fyrir
stofnun tíu manna heimastjórnar í
héraðinu og án heimastjórnarinnar
getur ekki orðið af valdaframsalinu.
David Trimble, leiðtogi stærsta
flokks sambandssinna (UUP) og
verðandi forsætisráðherra, hefur
fram að þessu neitað að mynda
stjómina með fulltiúa Sinn Féin,
stjórnmálaarms Irska lýðveldis-
hersins (IRA), innanborðs, nema
IRA hefji afvopnun fyi-st. Forystu-
menn Sinn Féin hafa hins vegar
sagt að þeir geti ekki beðið IRA um
að hefja afvopnun eins og mál
standa nú.
Fréttaskýrendur sögðu í gær
erfitt að sjá hvemig aukinn frestur
ætti að skipta sköpum, enda hefðu
deilendur þegar haft nægan tíma til
að leysa deilu sína. Staðan væri ein-
faldlega sú að enginn vildi gefa eftir.
ALÞJÓÐLEGUM baráttudegi
kvenna var fagnað um víða veröld í
gær. I Asmara, höfuðborg Erítreu,
sungu konur ættjarðarlög og héldu
blómum á loft í tilefni dagsins. Auk
þess lýstu þær yfir stuðningi við
her landsins en Erítrea á í
landamæraerjum við Eþíópiu.
FRIÐARFERLIÐ í Bosníu virðist
í uppnámi þar sem leiðtogar Bosn-
íu-Serba hafa neitað að viðurkenna
tvo alþjóðlega úrskurði, sem gegna
lykilhlutverki í að stöðugleiki kom-
ist á í sambandsríkinu Bosníu-
Herzegovínu. Á skyndifundi þings
Bosníu-Serba á sunnudag var sam-
þykkt að þátttöku þeirra í sameig-
inlegum stofnunum sambandsríkis-
ins, þ.ám. sambandsþinginu, yrði
hætt.
Með þessu vilja Bosníu-Serbar
mótmæla brottrekstri Nikola
Poplasens úr embætti forseta auk
þess sem þeir sætta sig ekki við
þann úrskurð alþjóðadómstóls að
bærinn Brcko í Bosníu skuli vera
hlutlaus og heyra hvorki undir
Serba né sambandsríki Króata og
múslima í Bosníu.
Mikil ólga er í serbneska hluta
Bosníu efth- að Carlos Westendorp,
alþjóðlegur eftirlitsmaður Dayton-
friðarsamkomulagsins í Bosníu, rak
harðlínumanninn Poplasen úr emb-
ætti forseta en honum er gefið að
sök að hafa virt niðurstöður kosn-
inganna í september að vettugi og
kynt undir óróa.
Harðlínumenn jafnt sem hófsam-
ir þingmenn segja brottrekstur
Poplasens stríða gegn stjórnarskrá
þeirra og í kjölfar úrskurðarins
sagði hinn hófsami Milorad Dodik,
forsætisráðherra lýðveldisins, af sér
embætti. Dodik hefur notið stuðn-
ings Vesturlanda og er afsögn hans
talin bakslag fyrir framgang friðai'-
ferlisins. Poplasen mætti á fund
þingsins á sunnudag og hunsaði þar
með vilja Vesturlanda. Kvaðst hann
ekki mundu segja af sér nema
serbneska þingið í Bosníu óskaði
þess. Harðlínumenn á þinginu köll-
uðu Westendorp „glæpamann" og
kröfðust afsagnar hans.
Brcko-úrskurður fordæmdur
Bosníu-Serbar fordæmdu einnig
úrskurðinn um Brcko og drógu í
kjölfar hans fimm þingmenn sína til
baka úr efri deild þingsins í Bosníu-
Herzegovínu. Ennfremur voru allir
starfsmenn í sameiginlegum stofn-
unum sambandsríkisins hvattir til
að hætta störfum og lýsti þing
Bosníu-Serba því yfir að eftirleiðis
yrðu allar ákvarðanir teknar á þeim
vettvangi að engu hafðar, þar sem
serbneskir fulltrúar yrðu fjarver-
andi.
Serbar, sem líta á Brcko sem
nauðsynlega tengingu milli austur-
og vesturhluta serbneska lýðveld-
isins, lögðu bæinn undir sig í Bosn-
íustríðinu og drápu og ráku burt
króatíska og múslimska íbúa hans.