Morgunblaðið - 09.03.1999, Qupperneq 14

14 ÞRIÐJUDAGUR 9. MARZ 1999
AKUREYRI
MORGUNBLAÐIÐ
Þorsteinn Davíðsson fyrrverandi verksmiðjustjóri 100 ára
Færði Iðnaðarsafninu tímarit
innbundin í kálfskinn
Morgunblaðið/Kristján
Súlan EA landaði fullfermi
af loðnu í Krossanesi
Afurðaverð lækk
að um rúm 60%
VINIR og vandamenn Þorsteins
Davíðssonar samfögnuðu með
honum á 100 ára afmæli sínu á
sunnudag, en í tilefni afmælisins
var efnt til veislu á Dvalarheim-
ilinu Hlíð þar sem hann dveiur
nú. Þorsteinn sem fæddist á
Hallgilsstöðum í Fnjóskadal 7.
mars 1899 var verksrniðjustjóri í
verksmiðjum Sambands ís-
lenskra samvinnufélaga á Akur-
eyri, en við skinnaverksmiðjuna
starfaði hann í sex áratugi auk
þess að koma á fót ásamt fleir-
um skóverksmiðju. Þorsteinn
varð búfræðingur frá Hvanneyri
árið 1919, en hann sigldi til
Bandaríkjanna 22 ára gamall til
að kynna sér gærurotun. Fleiri
ferðir fór hann utan að læra
skinnaverkun, þá kynnti hann
sér skógrækt í Noregi og starf-
aði sem skógarvörður á Vöglum
um árabii að sumarlagi. Einnig
kynnti hann sér skógerð í Sví-
þjóð.
Á afmælisdaginn færði Þor-
steinn Iðnaðarsafninu á Akur-
eyri tímarit sem hann hafði
bundið inn í kálfskinn sem
hann sútaði sjálfur, þ.e. Tíma-
rit kaupfélaganna 1896-1897, 2
bindi í einu bandi, Tímarit ís-
lenskra samvinnufélaga 1907
til 1926, 1. til 18. árgangur í 6
bindum og Samvinnuna 1926 til
1983, 25 bindi, eða alls 32
bindi. Mikill fengur er fyrir
safnið að fá tímaritin, en á
safninu eru ýmsar minjar, tæki
og fleira sem tilheyrði gömlu
sambandsverksmiðjunum þar
sem Þorsteinn varði sinni
starfsævi.
Þorsteinn býr almennt við
góða heilsu þó sjón sé farin að
daprast sem og heyrn. Á mynd-
inni er Þorsteinn með sonum
sínum þremur, frá vinstri er
Ingólfur Helgi, Héðinn og Guð-
mundur. Eiginkona Þorsteins
var Þóra Guðmundsdóttir en
hún lést árið 1957.
NÓTASKIPIÐ Súlan EA kom
með fullfermi af loðnu, um 950
tonn, til löndunar í Krossanesi
seinni partinn á sunnudag. Skipið
var við veiðar út af Hornafirði og
tók siglingin til Akureyrar um 30
klukkustundir. Bjarni Bjarnason,
skipstjóri á Súlunni, sagði að það
hefði tekið um 6 klst. að fylla skip-
ið í fimm köstum.
Loðnuvertíðin hefur gengið vel
hjá Súlunni en hins vegar hefur
verðið sem fengist hefur fyrir loðn-
una lækkað í nánast hverjum túr
frá því í haust. Súlan hefur nær
eingöngu landað hjá Síldarvinnsl-
unni í Neskaupstað. I byrjun
haustvertíðar fékk Súlan 9.500
krónur fyrir tonnið af loðnunni en
verðið hefur hrapað niður í 3.500
krónur fyrir tonnið, eða sem nemur
rúmlega 60% lækkun.
Hásetahluturinn Iækkað
um 100 þúsund
Miðað við fullfermi var háseta-
hluturinn á Súlunni um 162.000
krónur fyrir túrinn þegar greiddar
vora 9.500 krónur fyrir tonnið.
Miðað við 3.500 krónur fyrir tonnið
er hásetahluturinn hins vegar rám-
lega 100.000 krónum lægri fyrir
túrinn, eða um 60.000 krónur.
Krossanesverksmiðjan greiddi
3.800 krónur fyrir tonnið um helg-
ina en eins og áður er getið tók
siglingin til Akureyrar 30 klst.
Sverrir Leósson útgerðarmað-
ur Súlunnar sagði að verðlækkun-
in hefði verið gífurleg síðustu
mánuði og að fara þyrfti 10-12 ár
aftur í tímann til að finna sam-
bærileg verð. „Eg trúi því ekki að
verðið fari neðar en þetta og nógu
slæmt er ástandið samt,“ sagði
Sverrir.
Jóhann Pétur Andersen fram-
kvæmdastjóri Krossanes hf. sagð-
ist ekki treysta sér til að segja til
um hvort aftirðaverð á lýsi og mjöli
væri í sögulegu lágmarki en hins
vegai- hefði verðfallið á síðustu vik-
um og mánuðum aldrei verið eins
mikið.
Of mikið af loðnu
í sjónum
„Þrátt fyrir þessa lækkun er
markaðurinn daufur og eftir-
spurn lítil. Svo virðist sem kaup-
endur hafi minnkað notkun sína
meðan verðið var sem hæst og
það hefur ekki gengið til baka
enn. Það er ekki hægt að sjá að
botninum sé náð en ég hef á til-
finningunni að verðið sé komið
það mikið niður að menn séu
farnir að halda að sér höndunum
og reyni af krafti að spyrna fótum
við frekari lækkunum,“ sagði Jó-
hann Pétur.
Sverrir sagði að loðnan sem Súl-
an kom með í Krossanes hefði ver-
ið nokkuð löng en horað. „Það virð-
ist sem loðnan fái ekki nóg að éta
og mín skýring á því er sú að það
sé of mikið af loðnu í sjónum. Bar-
áttan um ætið er hörð og þessi
kenning mín er því ekkert vitlaus-
ari en hver önnur.
Ólafsfjörður
Sex vilja í stól bæjarstjóra
SEX umsóknir bárast um starf
bæjarstjóra í Ólafsfirði og þar af
tvær frá heimamönnum. Umsókn-
arfrestur rann út fyrir helgina.
Hálfdán Kristjánsson bæjarstjóri
sagði starfí sínu lausu í lok janúar
síðastliðinn en uppsagnarfrestur
hans er þrír mánuðir.
Umsækjendur um bæjarstjóra-
stöðuna eru Ásgeir Logi Ásgeirs-
son, fiskverkandi Ólafsfirði, Garð-
ar Björn Runólfsson, fram-
kvæmdastjóri Reykjavík, Jón
Ingi Jónsson, fangavörður Sel-
fossi, Jónas Vigfússon, bygging-
arverkfræðingur Reykjavík, Sig-
urður Kristinsson, skrifstofustjóri
Mosfellsbæ, og Þorsteinn Ás-
geirsson, framkvæmdastjóri
Olafsfirði.
Dagskráin
r * m jr
3.-16. mars
Strandverðir
teknir upp
í Ástralíu.
Kíkt Bak
við tjöidín
til Völu Matt.
Beinar
útsendingar frá
Formula t.
í Dagskrárbiaðinu þínu.
Jtttf
1/,
iðbib
Cfi
í allri sinni mynd!
Umhverfísráðuneytið breytti úrskurði Holfustuverndar
Afkastageta Krossanes-
verksmiðjunnar aukin
UMHVERFISRÁÐUNEYTIÐ
hefur með úrskurði sínum heimilað
að vinnslugeta Krossanesverk-
smiðjunnar á Akureyri verði aukin
úr 550 tonnum á sólarhring í 800
tonn á sólarhring, með skilyrðum
þó. Hins vegar hafnaði ráðuneytið
kröfu forsvarsmanna Krossaness
um að gildistími starfsleyfis verk-
smiðjunnar yrði lengdur úr einu ári
í fjögur ár.
Ákvörðun Hollustuverndar ríkis-
ins, þar sem stækkun verksmiðj-
unnar var hafnað, var kærð til um-
hverfisráðuneytisins, þar sem for-
svarsmenn verksmiðjunnar töldu að
Hollustuvernd hafi freklega brotið á
fyrirtækinu með ítrekuðum af-
greþðslum sínum.
„Ég er mjög ánægður með þessa
niðurstöðu umhverfisráðuneytisins,
sem ég tel vera rétta. Það hins veg-
ar skiptir minna máli þótt ekki hafi
fengist lenging á starfsleyfinu til
fjögurra ára,“ sagði Jóhann Pétur
Ándersen, framkvæmdastjóri
Krossaness hf., í samtali við Morg-
unblaðið. „Við stefnum að því að
auka afköstin sem fyrst, aukningin
getur að hluta til komið til fram-
kvæmda strax en svo þarf einhverj-
ar fjárfestingar í viðbót til að full-
nýta vinnslugetuna."
Áfram unnið í mengunarmálum
Jóhann Pétur sagði að þótt
starfsleyfið hafi ekki verið lengt, sé
ekkert sem segi að verksmiðjan fái
ekki starfsleyfi áfram. Stefna fyrir-
tækins sé óbreytt og að áfram verði
unnið í mengunarmálum, þannig að
sem besta fáanlega lausn finnist.
„Við reiknum með því í framhaldinu
að fá starfsleyfi til jafn langs tíma
og aðrar verksmiðjur í landinu."
Láras L. Blöndal hrl. kærði úr-
skurð Hollustuvemdar frá því í des-
ember til umhverfisráðuneytisins,
fyrir hönd Krossaness hf. Hollustu-
vemd hafði þá gefið út starfsleyfi
verksmiðjunnar til eins árs en hafn-
að stækkun. í rökstuðningi Lárasai’
kom m.a. fram að mengunarvamar-
búnaður verksmiðjunnar væri íylli-
lega sambærilegur við það sem ger-
ist í öðrum verksmiðjum og að marg-
ar verksmiðjur með lakari búnað
hafi starfsleyfi frá Hollustuvemd til
mun lengri tíma og meiri afkasta-
getu en Krossanesverksmiðjan.
Einnig kemm- fram að afgi’eiðsla
Hollustuvemdar hafi valdið fyrir-
tækinu verulegu fjárhagslegu tjóni.
Stækkunin skilyrt
Skilyrði ráðuneytisins fyrir
stækkun verksmiðjunnar eru m.a.
þau, að einungis sé heimilt að bræða
hráefni sem er ferskt og hefur ekki
verið lengur en þrjá sólarhringa í
landi þegar vinnsla verksmiðjunnar
fer yfir 550 tonn á sólarhring.
Einnig að verksmiðjan hagi þrifum
og að öðru leyti allri starfsemi sinni
með tilliti til þess að mengun verði
sem minnst. Jafnframt að fylgst
verði vel með gæðum hráefnis sem
er til vinnslu og reglulega tekin sýni
til TVN-greiningar, þannig að
ferskleiki hráefnis sem til vinnslu er
á hverjum tíma sé ljós. Þá gerir
ráðuneytið kröfu um að þegar verði
hafist handa við að yfirfara afsogs-
og lykteyðingarbúnað verksmiðj-
unnar með tilliti til þess að ná fram
sem mestri virkni. Jafnframt láti
verksmiðjan, í samráði við Holl-
ustuvernd, á gildistíma starfsleyfis-
ins, kanna möguleika á uppsetningu
enn frekari lykteyðingarbúnaðar.
í umsögn Hollustuverndar til
ráðuneytisins kemur fram, að um
árabil hafi lyktarmengun frá um-
ræddri verksmiðju valdið mikilli óá-
nægju hjá nágrönnum hennar.
Seint á árinu 1997 var komið upp í
verksmiðjunni mengunarvarnabún-
aði sem er sambærilegur við það
sem algengast er í slíkum verk-
smiðjum nú, þ.e. brennslu lyktar-
efna í eldhólfum katla og þurrkara.
Þær vonir sem við það voru bundn-
ar að búnaður þessi myndi draga
svo úr lyktarmengun að viðunandi
gæti talist hafa brugðist að mati
Hollustuverndar.
Ibúar hafa kvartað inikið
Stofnunin bendir jafnframt á að
frá því tölvuskráning hófst á kvört-
unum sem berast Hollustuvernd
þann 20. júní 1997 hafa 65% kvart-
ana um mengun frá fiskimjölsverk-
smiðjum verið vegna Krossanes-
verksmiðjunnar einnar en alls eru
verksmiðjurnar 26 talsins. Sé miðað
við tímabilið 1. janúar 1998 til 22.
janúar 1999, nemur hlutfall þetta
81%. Einnig kemur fram að draga
verði í efa að Hollustuvemd hefði
verið heimilt, jafnvel þótt vilji hefði
verið fyrir hendi, að samþykkja
slíka aukningu gegn andmælum
fjölmargra aðila sem hagsmuna
eiga að gæta samkvæmt nábýlis-
rétti.
Bæjarráð Akureyrar hafði hins
vegar lýst yfir stuðningi við stækk-
un verksmiðjunnar og að hún fengi
starfsleyfi til fjögurra ára. Þetta ít-
rekuðu bæjaryfirvöld í umsögn
sinni til ráðuneytisins. Einnig hafði
heilbrigðisnefnd Norðurlands tekið
jákvætt í að verksmiðjan yrði
stækkuð en með skilyrðum þó.