Morgunblaðið - 09.03.1999, Page 38

38 ÞRIÐJUDAGUR 9. MARZ 1999
MORGUNB LAÐIÐ
UMRÆDAN
Sj ávarút vegurinn
og sáttin
VIÐSKIPTI með
aflaheimildir hafa verið
mjög umdeild á síðustu
árum og í umræðum
kallað „brask“ en ekki
viðskipti. Þegar sjó-
mannadeilan var leyst
fyrir réttu ári var það
ein aðal krafa sjó-
mannaforustunnar að
„braskið" yrði stöðvað
v með öllum tiltækum
ráðum. Lögum um
stjórn fískveiða var
breytt að þessari kröfu
og veiðiskyldan aukin
um helming til að fram-
boð á leigukvóta
minnkaði.
Reynslan eftir 6 mánuði
Framboð á leigukvóta hefur í
framhaldinu dregist saman um 60-
80% eftir tegundum samkvæmt
upplýsingum frá Kvótaþingi. Leigu-
verð á kvóta hefur í kjölfarið hækk-
að um 30% þar sem framboð er í
engu samræmi við eftirspurn.
Afleiðingarnar eru þær að hundruð
báta liggja í landi því enginn fískur
er til leigu, úthafsveiði minnkar því
skrapið á heimamiðum gengur fyrir
og sjávarútvegsfyrirtæki sem
drýgðu tekjurnar með kvótaleigu
eru nú í fjárhagskröggum. í dag
heyrum við neyðaróp frá verkalýðs-
forustunni á Vestfjörðum vegna
uppsagna fískverkafólks og erfíð-
leika útgerða og fískvinnslufyrir-
tækja, sömu manna og bannfærðu
leiguna. Fiskvinnslur
sem eru mjög sérhæfð-
ar eins og t.d. kola-
vinnslur, fá ekki lengur
leigðan þorsk á móti
meðafla vegna þess að
engan þorsk er að hafa
á leigumarkaðnum.
Tilverugrundvöllur
þessara fyrirtajkja er í
hættu og störf hund-
raða manna. Saltfisk-
vinnslan er einnig sett
í vanda því þorskveiðin
er að færast á smá-
fiskaslóð. Aukin veiði-
skylda hefur því engu
skilað sjávarútveginum
eða sjómönnunum,
þvert á móti hefur hún orsakað erf-
iðleika í rekstri og glundroða í
greininni. Breytingin hefur ekki
heldur leitt til sáttar um aflastýr-
ingarkerfið.
Sátt um sjávarútveginn
Nauðsynlegt er að ná sátt við
þjóðina um sjávarútvegsstefnuna og
þarf að mínu áliti að sinna því verk-
efni betur. Tillögur nefndar um auð-
lindastýringu þurfa að líta dagsins
ljós. Sjávarútvegurinn á í því sam-
bandi að standa í meira mæli undir
kostnaði við rekstur stofnana sem
þjónusta hann eins og Hafró, Sjó-
mannaskólann, Fiskistofu, Siglinga-
stofnun o.fl. Frjálsræði í rekstri íyr-
irtækja í sjávarútveginum verður
þá að koma á móti eins og verslun
með aflaheimiidir.
Kristján
Pálsson
Xvjtt í ÁrmúU
Syánskir sófar
Ármúla 7, sími 553 6540.
Heimasíða: www.mira.is
X
>
X
AndÍit þitt er of dýrmætt
til að hafa það óvarið
fyrir eyðíieggingaráhrifum
umhverfísins
Daily Moisture Protector SPFl 5
Rukagefandi dagkrem
með góðum varnarstuðli.
Með nútíma tækni hefur
MARBERT þróað kröftugt
rakakrem, sem mætir
öllum þörfum húðarinnar.
-J INVISIBLE SCREEN
er sérstaklega han
Invisible Screen er
dagkrem, sem
heldur virkninni þar til
húðin er hreinsuð.
Húðin heldur jafnvægi sínu
og fær þann raka, sem
hún þarfnast yfir daginn.
Ósýnileg vörn
■ heldur öllum
skaðlegum efnum,
sem eru í umhverfi
okkar, frá því
að komast
að húðinni.
KYNNING ■■
ÞRIDJUDAG OG MIÐVIKUDAG í
SNYRTIVÖRUDEILD HAGKAUPS, KRINGLUNNI
Tímabundna erflðleika í sjávar-
útveginum verður að leysa með
sértækum aðgerðum. Þegar mikill
aflabrestur verður í einstaka
nytjastofnum eða að aðgerðir opin-
berra aðila leiða til þrenginga hjá
einstaka greinum í sjávarútvegin-
um þá eru sértækar aðgerðir
nauðsynlegar. Lög um stjórn fisk-
veiða gera beinlínis ráð fyrir því
sem möguleika sbr. 9. grein, einnig
er gert ráð fyrir þeim möguleika
að auka eða minnka veiði í ein-
staka fiskistofna á miðju kvóta-
tímabili.
Tíu þúsund tonn
Með tilliti til mjög sterkrar stöðu
þorskstofnsins tel ég í þessu sam-
bandi eðlilegt að auka þorskkvótann
í ár um minnst 10 þúsund tonn.
Fiskveiðistjórnun
Með tilliti til mjög
sterkrar stöðu þorsk-
stofnsins tel ég í þessu
sambandi, segir
Kristján Pálsson, eðli-
legt að auka þorskkvót-
ann í ár um minnst 10
þúsund tonn.
Þessa viðbót þarf að setja að hluta á
leigumarkaðinn tímabundið til að
mæta þeirri skerðingu sem varð
vegna takmörkunar á framsalinu.
Leigukvótann er eðlilegt að binda
við þau skip sem gert hafa út á
leigumarkaðinn sl. 2 ár og landað
aflanum á fiskmörkuðum til land-
vinnslunnar. Vandamál smábáta og
kvótalausra fiskvinnslustöðva verð-
ur að taka alvarlega. Pólitískur
ágreiningur um sjávarútvegskerfið
má ekki vara öllu lengur. Agrein-
ingur síðustu ára hefur skapað óró-
leika í greininni sem rýrir traust
fjárfesta og dregur úr sóknarfær-
um.
Við sem eldri eimm en tvævetur
þekkjum frá síðasta áratug afleið-
ingar óvissu í stjórnun sjávarút-
vegsins og hve hratt kjör launa-
fóiks, aidraðra og öryrkja geta
rýrnað við slíkar aðstæður. Það vilj-
um við ekki sjá aftur.
Höfundur er alþingismaður.
Fjölnota íþrótta-
hús - Skref
í nýja öld
Böðvar
Jónsson
íslendingar eru ekki
óvanir deilum um bygg-
ingar og sjaldan eða
aldrei njóta stórhuga
framkvæmdir stuðnings
allra sem að máli koma.
Stutt er'síðan deilur um
Perluna, Ráðhúsið og
hús Hæstaréttar voru
háværar meðal íbúa
höfuðborgarinnar. Deil-
ur um fjölnota íþrótta-
hús í Reykjanesbæ
koma því tæplega á
óvart. Rétt er hins veg-
ar að greina lítillega frá
málstað meirihiutans.
Önnur verkefni á
döfinni
inn
EINS og fram hefur
komið í fjölmiðlum und-
anfarna daga tók meiri-
hluti bæjarstjórnar
Reykjanesbæjar
ákvörðun sl. þriðjudag
um að láta byggja og
leigja fjölnota íþrótta-
hús, hið fyrsta sinnar
tegundar hér á landi.
Húsið verður tilbúið til
notkunar í febrúar
2000. Um er að ræða
8.300 fermetra hús.
Innandyra er knatt-
spymuvöllur í stærð
64x100 metrar, áhorf-
endastæði fyrir 1.000
manns auk þjónustu-
byggingar með bún-
ingsaðstöðu og geymslum. Lóð verð-
ur frágengin með malbikuðum bíla-
stæðum og hellulögðum stéttum með
snjóbræðslukerfi. Af tækjabúnaði
má nefna tímaklukku, hljóðkerfi,
tjald til að tvískipta sal, brunaviðvör-
unarkerfi o.fl. Ljóst er að húsið verð-
Iþróttamannvirki
Umræðum um ólög-
mæti af hálfu meiri-
hluta bæjarstjórnar,
segir Böðvar Jónsson,
er vísað á bug.
ur eitt stærsta og glæsiiegasta
íþróttamannvirki landsins.
Umræðan
Umfjöllun fjölmiðla um málið hef-
ur verið misjöfn og ósjaldan hefur
málflutningi minnihluta bæjarstjórn-
ar verið haldið á lofti. Háar leigufjár-
hæðir og mikill byggingarkostnaður
hafa verið nefnd í því sambandi. Þá
hafa bæjarfulltrúar minnihlutans
fullyrt að hægt væri að byggja húsið
fyrir lægri upphæð ef þærinn sæi
um framkvæmd verksins að öllu
leyti í stað þess að leigja.
Hjá stóru sveitarfélagi eða íyrir-
tæki getur verið hættulegt að horfa
aðeins á eitt afmarkað verkefni í
einu og slíta úr samhengi við önnur.
Reykjanesbær er bæjarfélag í mikilli
sókn og örum vexti. Skólamál hafa
verið í forgangi hjá meii’ihluta bæj-
arstjórnar og mildar framkvæmdii’
eru fyrirhugaðar í þeim málaflokki á
næstu 18 mánuðum. 400-500 milljón-
ir eru nauðsynlegar til að ijúka ein-
setningu skólanna sem er skyldu-
verkefni lögum samkvæmt. Fram-
kvæmdir við frárennslismál hefjast
von bráðar og er áætlað að um 500
milljónir króna kosti að ljúka 1.
áfanga þeirra. Frárennslismál eru
einnig skylduverkefni lögum sam-
kvæmt. Þessi tvö verkefni kalla á
lántökur upp á 900-1.000 milljónir á
næstu mánuðum.
Lánamarkaður
Lánakjör Reykjanesbæjar hafa á
síðustu árum verið sérlega góð og
vextir lágir, - en, líkt og með ein-
stakling, rýrir sveitarfélag láns-
traust sitt í hvert skipti sem nýtt lán
er tekið og skuldir aukast. Ef leið
minnihluta bæjarstjórnai’ hefði verið
fai’in sl. þriðjudag yrðu lánakjör
okkar á markaði vegna áðurnefndra
skylduverkefna skert verulega.
Vextir myndu hækka og kjör versna.
Hækkun vaxta upp á 1 prósentustig
af 1.000 milljóna króna láni eru 10
Nýr barnaspítali
ÚRSKURÐARNEFND skipulags-
og byggingarmála hefur fellt úr gildi
leyfi fyrir byggingu nýs bamaspítala
á lóð Landspítaians. Ekki var farið að
lögum þegar leyfið var veitt og brot-
inn var réttur íþúa í ná-
grenni spítalans. Eins og
málið hefur verið undir-
búið hefur réttur bai-na
og foreidra þeirra einnig
verið fyrir borð borinn.
Sterk rök mæia með
því að endurskoða málið
frá grunni. Sjúkrahús
Reykjavíkur og Land-
spítali hafa verið sam-
einuð undir eina yfir-
stjóm og sameining
sjúkrahúsanna skapar
tækifæri tii að flytja
barnaspítala í Fossvog.
Þar með væri hægt að
sameina þær tvær
bamadeildir sem nú em
í Reykjavík, því engin
rök fyrir em fýrir tveim slíkum deild-
um á höfuðborgarsvæðinu. A Sjúkra-
húsi Reykjavíkur er stærsta þarna-
deild landsins og þangað leita árlega
15-20.000 böm. Aður en sameining
sjúkrahúsanna kom ti) umræðu hefði
þurft að aðskiija vökudeildina frá
barnadeildinni við flutning bamaspít-
alans í Fossvoginn því hún þarf að
vera nálægt fæðingardeildinni. Sa-
meiningin gefur kost á að flytja starf-
semi fæðingar- og kvensjúkdóma-
deildarinnar með bamaspítalanum.
Við slíkan flutning losnar rými fyrir
aðra starfsemi Landspítalans. Ofan á
allt þetta sparast sá peningur sem
færi í að flytja Hringþrautina. Þeir
fjái-munir nýtast vel í önnur verkefni.
Aætlað er að 580 milijónir kosti að
flytja Hringbraut. Þessar 580 milljón-
ir gerðu meira gagn ef
þeim væri varið til bygg-
ingar nýrrar bama- og
unglingageðdeildar við
nýjan bamaspítala.
Landrými við Land-
spítala er takmarkað.
Vandamál þessu tengd
em aðkoma að sjúkra-
húsinu og bílastæði. Nú
þegar hafa starfsmenn
Landspítala, sjúklingar
og aðstandendur veruleg
óþægindi vegna þessa og
þau munu aukast við
byggingu barnaspítala á
lóðinni. Ahrif takmark-
aðs landrýmis skera
bamaspítalanum mjög
þröngan stakk og hann
heftir möguleika spítalans til þróunar,
breytinga og aðlögunar. Þessi áhrif
teygja sig langt inn á næstu öld.
Því hefur verið haldið fram að
vandamál bifreiðastæða og aðgangur
að Landspítalanum leysist með
flutningi Hringbrautar. Svo er ekki
því Hringbrautin verður ekki flutt
fyrr en eftir árið 2001 að lokinni
byggingu barnaspítalans og bygg-
ingarleyfið var veitt með skilyrði um
umferðargötu, í gegnum lóð Land-
spítans. Þar verður umferð nokkurra
þúsunda bifreiða daglega á sama
stað og núverandi Hringbraut eftir
flutning hennar suður fyrir Tann-
garð. Þetta skilyrði gerir að engu
takmarkaða möguleika til að leysa
vandamál bifreiðastæða og aðkomu
að spítalanum eins og til stóð með
flutningi Hringbrautar. Fram-
kvæmdastjórn Landspítala segir í
fréttabréfi spítalans að þessari um-
ferðargötu fylgi óþrif og hávaði sem
séu ekki samrýmanleg rekstri spítal-
ans. Samt samþykkti hún skilyrðið
Barnaspítali
Landrými vlð Land-
spítala er takmarkað,
segir Páll Tryggvason.
Vandamál þessu tengd
eru aðkoma að sjúkra-
húsinu og bílastæði.
og segist ætla að berjast gegn þess-
ari umferðargötu 2001-2002. Það
verður of seint.
Ræða þarf hvaða starfsemi eigi að
fara fi’am í nýjum bamaspítala. Vert
er að veita því athygli að í nýjum
bamaspítaia var ekki gert ráð fyrir
neinni þjónustu íyrir böm og ung-
menni með geðræn vandamál, eða
með geðræn vandamál sem hafa lík-
amleg einkenni. Taka þarf tillit til
þessa hóps við byggingu bamaspítala.
Það er áleitin spuming hvort ekki
væri rétt að færa alla bama- og ung-
lingageðdeild Landspítalans inn á nýj-
an barnaspítala sem sjálfstæða ein-
ingu. I dag er barna- og unglingageð-
deildin undir geðdeild Landspítalans
Páli
Tryggvason