Morgunblaðið - 30.03.1999, Qupperneq 30

30 ÞRIÐJUDAGUR 30. MARZ 1999
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
Raul Cubas, forseti Paragvæ, segir af sér embætti
Saksóknari fer fram
á handtöku Cubas
LUIS Gonzales Macchi, nýskipaður forseti Paragvæ, heldur í hönd eiginkonu sinnar, Susönu, skömmu eftir
að hafa svarið embættiseið. Ungur maður, sem slasaðist í óeirðum sem brutust út fyrir framan þinghúsið
í Asuncion, var borinn inn í þingið svo gera mætti að sárum hans.
A.m.k. 88 farast
í jarðskjálfta
á Indlandi
Rudraprayag, Lucknow. Reuters.
AÐ MINNSTA kosti 88 menn létu
lífið er jarðskjálfti reið yfír Himala-
yafjöllin í Indlandi aðfaranótt
mánudags. Sérfræðingar telja lík-
legt að fínnast muni mun fleiri fórn-
arlömb jarðskjálftans sem fannst
víðsvegar um Norður-Indland,
Nepal og Suður-Kína þar sem leit-
arstai-fi er ekki lokið.
Skjálftinn var hvað mestur í Utt-
ar Pradesh-héraðinu, þar sem hann
mældist 6,8 á Richters-kvarða.
Erfítt hefur verið að komast að
skjálftasvæðunum þar sem sam-
göngur hafa víðsvegar lagst niður,
en Geoffrey Dennis, talsmaður AJ-
þjóðlega Rauða krossins, sagði
ekki ólíklegt að einhver fjöldi fórn-
arlamba til viðbótar fyndist undir
rústunum.
Skjálftinn kom hvað harðast nið-
ur á Chamoli, þar sem um 50.000
manns búa, og Rudraprayag-svæð-
inu, en báðir staðimir eru skammt
frá skjálftamiðjunni. Talið er að um
80 til 90% húsanna á þessu svæði
hafí eyðilagst.
Þetta er í annað skiptið á átta ár-
um sem jarðskjálfti ríður yfír fjalla-
héraðið. Árið 1991 létust a.m.k.
1.600 manns er jarðskjálfti sem
mældist 6,6 ár Richters-kvarða varð
á Uttar Pradesh-svæðinu.
Jarðskjálftinn á mánudagsnótt er
JARÐSKJALFTINN
I INDLANDj
Öflugur jarðskjálfti reið yfir
norðurhluta Indlands snemma i
gærmorgun að staðartíma með þeim
afleiðingum að a.m.k. 88 fórust og
mikill ótti greip um sig á nærliggjandi
svæðum, m.a. í borginni Nýju Dehli.
Jarðskjálftinn var sá öflugasti á þessu
svæði í 94 ár og olli þvi að næstum 80%
húsa í bæjum nálægt upptökum skjálftans
eyðilögðust. Því er spáð að tala
látinna eigi eftir að hækka mjög mikið. P,
sá öflugasti sem mælst hefur á
svæðinu í 94 ár, en árið 1905 mæld-
ist skjálfti í Pradesh-héraðinu 7,2 á
Richters-kvarða.
Asuncion. Reuters.
SAKSÓKNARINN í Paragvæ fór í
gær fram á að Raul Cubas, fyrrver-
andi forseti landsins, sem sagði af
sér embætti á sunnudag vegna
kæru sem þingið lagði á hendur
honum fyrir embættisafglöp, yi'ði
handtekinn. Sagði saksóknarinn að
Cubas bæri óbeina ábyrgð á óeirð-
um sem brutust út í landinu í síð-
ustu viku í kjölfar morðsins á Luis
Maria Argana varaforseta. Sama
dag og afsögn Cubas var tilkynnt
sór Luis Gonzales Macchi sig í emb-
ætti forseta, en skipan hans kemur
sjálfkrafa þar sem hann var forseti
öldungadeildarinnar.
Fjöldi andstæðinga Cubas hafði
safnast saman í vikunni fyrir utan
þinghúsið í Asuncion þar sem þeir
kröfðust afsagnai- forsetans. Er af-
sögn Cubas var tilkynnt og lýst yfír
stuðningi hersins við skipan
Macchis í embætti brutust út mikil
fagnaðarlæti meðal andstæðinga
Cubas sem hrópuðu lofsyrði um
ákvörðun hersins og sögðu að með
þessu hefði „lýðræðið borið sigur úr
býtum.“
Mikið óvissuástand hafði ríkt í
Herinn lýsir yfir
stuðningi við ný-
skipaðan forseta
Paragvæ í síðustu viku þar sem
margir óttuðust að herinn myndi
fremja valdarán og að nýfengnu
lýðræði yrði þar með stefnt í hættu.
Sl. föstudag höfðu lögreglusveitir
beitt tái-agasi til að binda enda á
óeirðir sem brutust út í kjölfar vax-
andi átaka milli andstæðinga og
stuðningsmanna Cubas þar sem
talið er að um sex manns hafí látist
og um 200 hafí særst.
Atökin í Paragvæ hófust eftir að
varaforsetinn, Luis Maria Argana,
var myrtur á þriðjudag. Andstæð-
ingar Cubas kenndu honum og Lino
Oviedo, bandamanni hans og fyrr-
verandi yfirmanni hersins, um að
hafa fyrirskipað morðið.
Morðið á Ai-gana er blóðugasti
þáttur valdabaráttunnar innan
Colorado-stjórnarflokksins sem
stjórnað hefur landinu undanfarin
52 ár. Argana hafði krafíst þess að
Oviedo lyki við að afplána 10 ára
fangelsisdóm sem hann var dæmd-
ur í árið 1997 fyrir að hafa framið
valdarán árið 1996. Cubas hafði hins
vegar látið Oviedo lausan úr haldi,
eftir að hann tók við embætti for-
seta í ágúst sl.
Þingið hefur sakað Cubas og
Oviedo um aðild að morðinu og í
vikunni hófust réttarhöld yfir Cu-
bas þar sem hann er kærður fyrir
að hafa misnotað vald sitt er hann
neitaði að senda Oviedo aftur í fang-
elsi til að afplána dóminn.
Oviedo veitt pólitiskt
hæli í Argentínu
í kjölfar afsagnar Cubas fiúði
Oviedo til Argentínu, en þar var
hann handtekinn í gær af argent-
ínskum yfirvöldum. Oviedo hefur
sóst eftir pólitísku hæli í Argentínu
og tilkynntu þarlend stjómvöld í
gærkvöld að þau hygðust verða við
ósk hans. Yfirvöld í Paragvæ höfðu
beðið um að Oviedo yrði framseldur
svo að hægt væri að leiða hann fyrir
rétt vegna gruns um aðild hans að
morðinu á Argana.
Sljórnkerfískreppa Evrópusambandsins enn á dagskrá
Romano Prodi ekki í
embætti fyrr en í haust?
Brussel. Reuters.
LEIÐTOGAR Evrópusambandsins
(ESB) sóuðu engum tíma er þeir
tóku ákvörðun í síðustu viku um að
útnefna Romano Prodi, fyrrverandi
forsætisráðherra Italíu, næsta for-
seta framkvæmdastjómar ESB. En
það gæti verið komið fram á haust
áður en hann getur tekið formlega
við embættinu.
Hin 20 manna framkvæmdastjórn
Jacques Santers sagði öil af sér fyrr
í mánuðinum í kjölfar þess að hún
var harkalega gagnrýnd í skýrslu
óháðrar rannsóknarnefndar um
spillingu og fjármálamisferli innan
þessarar æðstu stjómsýslustofnunar
ESB. Santer hefur sjálfur hvatt til
þess að eftirmaður sinn og hinir full-
trúarnir 19 verði skipaðir eins fljótt
og auðið er og að hin fráfarandi
framkvæmdastjórn muni ekki taka
neinar ákvai'ðanir nema þær sem
nauðsynlegar eru til daglegs rekst-
urs stjórnsýslunnar.
Kosið verður til Evrópuþingsins í
júní og telja Evrópuþingmenn að
það eigi að verða hlutverk nýkjörins
þings að samþykkja þá í embætti,
sem ríkisstjómiraar útnefna til setu
í framkvæmdastjórninni næstu fímm
árin. Þetta veldur því að nær óhjá-
kvæmilegt er annað en að fráfarandi
framkvæmdastjóm Santers sitji
a.m.k. fram í júlí. Talsmaður Santers
sagði sl. föstudag að leiðtogar aðild-
arríkjanna hefðu farið þess á leit við
hann að hann sæti út júlímánuð til að
hinu nýkjörna þingi gæfíst svigrúm
til að veita umsögn sína um væntan-
lega nýja meðlimi næstu fram-
kvæmdastjórnar.
Embættismenn Evrópuþingsins
undrast þetta, þar sem Santer hefur
ákveðið að bjóða sig fram til setu á
þinginu fyrir kristilega demókrata í
heimalandi sínu Lúxemborg. Óvíst
er hvort honum sé lagalega heimilt
að vera í framboði til EÞ og forseti
framkvæmdastjórnar samtímis.
Reuters
MICHAEL Aris, ásamt sonum þeirra Aung San Suu Kyi, Alexander
og Kim, er hann tók við friðarverðlaunum Nóbels fyrir hönd eigin-
konu sinnar í Ósló árið 1991.
Suu Kyi ekki við út-
fór eiginmamis síns
Bangkok. Reuters, Daily Telegraph.
AUNG San Suu Kyi, leiðtogi Lýð-
ræðishreyfíngarinai' í Búrma, mun
ekki verða viðstödd útför eigin-
manns síns, Michael Aris, sem lést
úr krabbameini á laugardag. Síðast-
hðinn föstudag tilkynntu stjómvöld í
Búrma að Suu Kyi væri heimilt að
ferðast til Englands að því tilskildu
að hún notaði ekld ferðina í pólitísk-
um tilgangi. Suu Kyi hafnaði boði
herstjómarinnar. Haft er eftir nán-
um samstarfsmönnum hennar að
hún vilji ekki fara úr landi af ótta við
að mega ekki snúa aftur, auk þess
sem hún teldi hættu á því að her-
stjórnin gripi til aðgerða gegn Lýð-
ræðishreyfingunni í fjarveru sinni.
Tin Do, varaforseti Lýðræðis-
hreyfingarinnar, segir Suu Kyi þeg-
ar hafa hafíð helgiathafnir að hætti
búddista vegna fráfalls Aris og hún
muni á sjöunda degi frá andláti
hans halda kveðjuathöfn ásamt 50
búddamunkum á heimili sínu. „Hún
er full eftirsjár og depurðar vegna
fráfalls eiginmanns síns, en ber sig
annars vel,“ sagði Tin Do.
Á laugardag minntist Suu Kyi
eiginmanns síns í yfirlýsingu er
dreift var til stjórnarerindreka í
Rangún. „Það er mikil gæfa að hafa
átt sldlningsríkan eiginmann, sem
ávallt studdi mig með ráðum og
dáð. Ekkert fær rænt mig þeirri
gæfu,“ sagði í yfiflýsingunni.
Að sögn Tin Do liggur minninga-
bók um Michael Aris frammi í bú-
stað Suu Kyi og í aðalstöðvum Lýð-
ræðishreyfingarinnar í höfuðborg
Búrma.
Michael Aris lést á laugardag úr
blöðruhálskrabbameini, 53 ára að
aldri. Hann hafði ekki séð konu sína
í þrjú ár. Er Aris varð ljóst að hann
væri dauðvona reyndi hann árang-
urslaust að fá vegabréfsáritun til
Búrma til þess að hitta Suu Kyi í
hinsta sinn. Suu Kyi og Aris kynnt-
ust er þau voru við nám í Englandi
á sjöunda áratugnum og gengu í
hjónaband árið 1972. Þau eignuðust
tvo syni, sem báðir búa í Bretlandi.
Aris var sérfræðingur í málefnum
Tíbet og starfaði við Oxford-háskól-
ann.
Lýðræðishreyfingin, undir for-
ystu Aung San Suu Kyi, sigraði í
þingkosningum í Búrma árið 1990
en herinn virti úrslitin að vettugi og
hefur haldið Suu Kyi í stofufangelsi
á heimili sínu. Hún hlaut friðarverð-
laun Nóbels árið 1991.