Morgunblaðið - 08.04.2000, Síða 16

16 LAUGARDAGUR 8. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
4
FRETTIR
Lífsskilyrði og atvinnuhættir á höfuðborgarsvæðinu
Morgunblaðið/RAX
Sigfús Jónsson verkefnisstjóri svæðisskipulags höfuðborgarsvæðisins, Sigurður Einarsson formaður nefndar
um svæðisskipulag, Stefán Hermannsson borgarverkfræðingur og Árni Þór Sigurðsson formaður skipulags- og
umferðarnefndar, kynna niðurstöður vinnuhópa um þróun atvinnulífs og samfélags á höfuðborgarsvæðinu.
Stofnað verði samstarfs-
ráð höfuðborgarsvæðisins
í SKÝRSLU um lífsskilyrði og at-
vinnuhætti á höfuðborgarsvæðinu er
lagt til að stofnað verði samstarfsráð
höfuðborgarsvæðisins, sem sam-
starfsvettvangur milli sveitarfélag-
anna, ríkisins, atvinnulífsins og ým-
issa samtaka. Jafnframt að
samstarfsráðið vinni að því að skapa
góð starfsskilyrði fyrir atvinnulífíð á
svæðinu og þróa öflugt borgarsamfé-
Iag sem standist alþjóðlega sam-
keppni.
Skýrslan byggist á niðurstöðum
vinnuhópa sveitarstjórnarmanna,
fulltrúa ríkisins, atvinnulífsins og
samtaka í tengslum við vinnu að
svæðisskipulagi fyrir höfuðborgar-
svæðið.
í skýrslunni kemur fram að breyt-
ingar í starfsumhverfi sveitarfélag-
anna ásamt því að byggðin á svæðinu
sé smám saman að ná saman kalli á
aukið samstarf. Kynntar eru tillögur
í átján liðum þar sem meðal annars
er lag til að almennt samstarf sveit-
arfélaganna verði endurskipulagt og
eflt, stofnað verði samstarfsráð höf-
uðborgarsvæðisins og nefnd stofnuð
um atvinnulóðir á svæðinu.
Sameiginleg atvinnustefna
Lagt er til að stofnuð verði nefnd
um hafnir á svæðinu sem kanni kosti
og galla þess að auka verkaskiptingu
milli hafnanna eða jafnvel samein-
ingu þeirra. Lagt er til að mörkuð
verði stefna um samstarf og verka-
skiptingu milli höfuðborgarsvæðis-
ins og ríkisins.
Áhersla er lögð á að mótuð verði
sameiginleg atvinnustefna fyrir
svæðið og að framtíð flugvallarsvæð-
isins verði könnuð sérstaklega.
Að sögn Sigfúsar Jónssonar, verk-
efnisstjóra svæðaskipulagsins, en
hann kynnti skýrsluna, finnst erlend-
um ráðgjöfum, sem komið hafa að
vinnu við svæðisskipulagið, nóg um
hversu hröð uppbyggingin er á höf-
uðborgarsvæðinu á kostnað lands-
byggðarinnar og telja nauðsynlegt
að skapa meira jafnvægi. Loks er
lagt til að sveitarfélög og ífkið sam-
einist um að breyta inntaki aðal-
skipulags með áherslu á stefnumörk-
un fyrir sveitarfélagið og
atvinnulífið. Bent er á að þegar svæð-
isskipulagið hafi verið samþykkt
þurfi að endurskoða aðalskipulag
sveitarfélaganna til samræmis.
Öheimilt að draga ferða-
kostnað frá rekstrarreikningi
ÁKVÖRÐUN Samkeppnisstofnunar
styður það álit Skattstofu Suður-
landsumdæmis að sjálfstæðum at-
vinnurekanda við sendibifreiðaakst-
ur sé ekki heimilt að draga frá
tekjum dagpeninga vegna ferða-
kostnaðar. Samkeppnisstofnun
barst erindi sl. haust þar sem óskað
var eftir að athuguð yrði skattaleg
mismunum á starfsemi innan sömu
starfsgreinar, eftir því hvort um
sjálfstæðan atvinnurekstur væri að
ræða eða rekstur einkahlutafélags.
Tilefni erindisins var synjun skatt-
stjórans á Suðurlandi á frádrætti
dagpeninga á rekstrarreikningi aðila
í sjálfstæðum rekstri.
Skattstjóri telur að frádráttur
ferðakostnaðar eigi aðeins við um
ferðir launþega á vegum vinnuveit-
anda. Viðkomandi aðili telur að túlk-
un skattstjóra feli í sér skattalega
mismunun og sé þar af leiðandi brot
á samkeppnislögum.
Hann segir í erindi sínu til sam-
keppnisstofnunar að hefði hann sem
verktaki ráðið mann til verksins
hefði hann jafnframt verið skyldug-
ur til að greiða honum dagpeninga,
sem hann hefði svo talið til tekna og
jafnframt gjalda sömu upphæðar á
skattframtali.
„Þar sem um sjálfstæðan rekstur
er að ræða er ég bæði í hlutverki at-
vinnurekanda og launþega (hjá sjálf-
um mér). Samkvæmt hæstarréttar-
dómi frá 19. desember 1996 skal ekki
gera greinarmun á stöðu launþegans
eftir rekstrarformum. Almenn jafn-
ræðisregla gildir.“
Samkeppnisráð telur að enda þótt
aðilum með sjálfstæðan atvinnu-
rekstur sé ekki heimilt að reikna sér
dagpeninga vegna tilfallandi ferða
vegna sinna starfa á sama hátt og
gert væri vegna samskonar ferða
launþega sé ekki um raunverulega
samkeppnislega mismunun að ræða
eftir rekstrarformi viðkomandi fyr-
irtækis. Samkvæmt skattalögum
væri atvinnurekanda heimilt að
draga frá tekjum þann rekstrar-
kostnað sem fellur til í ferðum út á
land og studdur er tilheyrandi gögn-
um og að sá kostnaður gæti verið sá
sami og atvinnurekandi greiðir laun-
þega í formi dagpeninga.
Lögreglan nýt-
ur mikils trausts
69% aðspurðra
FORMAÐUR Landssambands lög-
reglumanna telur flestar niður-
stöður Gallup-könnunar á viðhorfi
almennings til málefna lögreglunnar
jákvæðar fyrir lögregluna en sam-
kvæmt könnuninni nýtur lögreglan
mikils trausts 69% aðspurðra lands-
manna.
Nær 13% svarenda bera hins veg-
ar lítið traust til lögreglunnar og
skólanemar og hinir yngstu bera
minna traust til hennar en aðrir hóp-
ar samkvæmt niðurstöðunum.
Nær 54% telja lögregluna ekki
nógu sýnilega á höfuðborgarsvæðinu
og tæplega 45% segja hana hæfilega
sýnilega. Um 63% svai'enda telja
lögregluna ekki vera nógu sýnilega á
landsbyggðinni en 35% telja hana
hæfilega sýnilega þar.
Fram kom að 80% aðspurðra telja
byrjunarlaun lögegluþjóns of lág en
16% telja þau hæfileg.
92% aðspurðra telja það skipta
miklu máli að allir lögreglumenn
ljúki námi frá Lögregluskóla ríkis-
ins. 6% finnst það hinsvegar skipta
litlu máli.
Um 47% svarenda eru því hlynnt
að lögreglan hafi verkfallsrétt en
48% eru því andvíg. Fram kom að
andstaðan við að lögreglan hafi verk-
fallsrétt eykst með hækkandi fjöl-
skyldutekjum. Jónas Magnússon,
formaður Landssambands lögreglu- |
manna, segir niðurstöðurnar að
mestu jákvæðar fyrir lögregluna en
segir það þó koma á óvart að svar-
endur skipti sér í tvær andstæðar
fylkingar þegar verkfallsrétt lög-
reglumanna ber á góma.
Hann segir könnunina ennfremur
sýna þær miklu kröfur sem almenn-
ingur gerir til menntunar lögreglu-
manna en segir að erfitt sé að upp- ,
fylla þær þegar kjör lögreglumanna
eru kröpp.
Byrjunarlaun lögregluþjóns með
próf úr lögregluskólanum eru 100
þúsund krónur á mánuði.
„Það var sett í lög árið 1989 að
ekki mætti ráða til starfa aðra en
menntaða lögreglumenn að sumar-
afleysingamönnum undanskildum,
en því var breytt árið 1996 og heimil-
að að ráða ómenntaða lögreglu-
þjóna,“ segir Jónas. „I dag skipta
ómenntaðir lögreglumenn tugum og
slíkt þekkist ekki annarsstaðar á
Norðurlöndum.“
Könnunin var gerð 3. til 17. febr-
úar í gegnum síma og notast við til-
viljunarúrtak úr þjóðskrá. 827
manns á aldrinum 16 til 75 ára af öllu
landinu svöruðu, en úrtakið var 1200
manns.
: íaNOSSA.Í
lÖGMGtU)
Morgunblaðið/Ásdís
Óskar Bjartmarz gjaldkeri Landssambands lögreglumanna og Jónas
Magnússon formaður kynna niðurstöður Gallup-könnunarinnar.
Verðbreytingar á húsnæði utan höfuðborgarsvæðisins hafa áhrif á vísitöluna í apríl
37% hækkun íbúða-
verðs á höfuðborgar-
svæðinu á þremur árum
TEKIÐ verður tillit til verðbreytinga
á íbúðarhúsnæði utan höfuðborgar-
svæðisins við útreikning vísitölu
neysluverðs í apríl, en til þessa hefur
einvörðungu verið hægt að miða við
verðbreytingar á markaðsverði íbúð-
arhúsnæðis á höfuðborgarsvæðinu
að því er fram kemur í frétt frá Hag-
stofu Islands.
Frá árinu 1997 hefur verð á íbúð-
arhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu
hækkað um 37%, en verð á íbúðar-
húsnæði utan höfuðborgarsvæðisins
hefur hækkað um 19% að meðaltali á
sama tíma.
Verð á íbúðarhúsnæði á höfuð-
borgarsvæðinu hefur hækkað mikið
síðustu misserin, eins og kunnugt er,
en það sama gildir ekki um verðlag
íbúðarhúsnæðis á landsbyggðinni í
sama mæli.
Þá eru einnig teknar inn í vísitöl-
una nú í aprfl upplýsingar úr húsa-
leigukönnun sem Hagstofan gerði á
síðasta ári, en samkvæmt niður-
stöðunum hefur húsaleiga verið van-
metin í vísitölunni. I heild vega þess-
ar breytingar hvor aðra upp og munu
því ekki út af fyrir sig valda breyting-
um ávísitölunni.
I greinargerð Hagstofunnar af
þessu tilefni segir að í lögum um vísi-
tölu neysluverðs nr. 12/1995 segi að
vísitalan skuli svo sem kostur er mið-
ast við meðalverðlag í landinu. Til
þessa hafi mat á reiknaðri leigu fyrir
eigið húsnæði eingöngu miðast við
verðbreytingar í viðskiptum með
fasteignir á höfuðborgarsvæðinu þar
sem skortur hafi verið á reglubundn-
um upplýsingum um fasteignavið-
skipti utan þess. Hagstofan hafi hins
vegar um nokkurt skeið aflað gagna
um verðbreytingar á íbúðarhúsnæði
utan höfuðborgarsvæðisins.
„Þau gögn þykja nú vera orðin
nægilega traust til þess að hægt sé að
leggja þau til grundvallar við verð-
athuganir. Frá og með aprílmánuði
2000 munu því verðbreytingar á íbúð-
arhúsnæði tO eigin nota miðast við
landið allt.
Samanburður verðbreytinga á
húsnæði frá grunntíma vísitölunnar í
mars 1997 sýnir að íbúðaverð á höf-
uðborgarsvæðinu, eins og það hefur
mælst í vísitölu neysluverðs, hefur
hækkað um 3,6% umfram það sem
verið hefði ef verðbreytingarnar
hefðu miðast við landið allt. Munur-
inn svarar til 0,35% í vísitölu og hefur
hann einkum verið að koma fram síð-
astliðna 15 mánuði," segir í greinar-
gerðinni.
Einnig kemur fram að greidd
húsaleiga hafi verið meðtalin í
neysluverðsvísitölu frá því hún var
sett á nýjan grunn í mars 1997. Húsa-
leigunni hafi fram til þessa verið
breytt með hliðsjón af öðrum verð-
breytingum, fyrst verðbótahækkun
húsaleigu en síðar vísitölu bygging-
arkostnaðar og vísitölu neysluverðs.
Hagstofan hafi gert umfangsmikla
könnun á húsaleigu meðal 700 leigj-
enda í mars 1999. Niðurstöður könn-
unarinnar bendi til að verðbreytingar
húsaleigu hafi verið vanmetnar í vísi-
tölunni. Þannig virðist greidd húsa-
leiga hafa hækkað um 13,5% frá mars
1997 til jafnlengdar 1999 umfram það
sem vísitalan sýndi. Munurinn svarar
til 0,34% í vísitölu neysluverðs.
„Við útreikning vísitölunnar nú í
aprílmánuði hefur verið ákveðið að
vísitalan verði leiðrétt sem nemur
fyrrgreindu ofmati í verðbreytingu á
fasteignaverði og vanmati á hækkun
húsaleigu. Þetta er í samræmi við það
verklag, sem Hagstofan hefur beitt
undanfarin misseri, að bjagar og
mæliskekkjur sem vart verður við
séu leiðréttar eftir því sem unnt er.
Leiðréttingarnar nú vega hvor aðra
upp og haíá ekki áhrif á breytingu
vísitölunnar mfili mars og apríl,“ seg-
ir síðan.
19% hækkun utan
höfuðborgarsvæðisins
Fram kemm’ að meðalhækkun
húsnæðis utan höfuðborgarsvæðisins
frá upphafi árs 1997 til janúarmánað-
ar í ár sé að meðaltali um 19%. Sam-
svarandi verðbreyting íbúða á höfuð-
borgarsvæðinu á sama tíma sé 37%
að meðaltali.
Þá kemur fram að á þessu tímabili
séu kaupsamningarnir ríflega 20 þús-
und talsins og þar af séu kaupsamn-
ingar utan höfuðborgarsvæðisins um
5.600. Tæplega 85% þeirra kaup-
samninga sem séu gerðir vegna hús-
næðis utan höfuðborgarsvæðisins
komi frá Reykjanesi, Norðurlandi
eystra, Suðurlandi og Vesturlandi.