Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1918, Blaðsíða 35

35
sm. að þverm. Á þeim eru kross og blóm. — Krists-
rayndin á framhliðinni (krossinum) er ekki með og
hefir máske aldrei haft kórónu, eins og oft var þó á
rómönskum krossum1; höfuðið á Kristmyndinni á bak-
hliðinni er upphleypt og með kórónu. >— Krossarnir í
Hans Hildebrand, Sveriges medeltid, III. 5, bls. 676—
—77, og J. J. A. Worsaae, Nord. Oids., Khavn 1859,
bl8 135, eru með líkri gerð, og einkum er Krists-mynd-
in sjálf í síðarnefndu verki lík þeirri, sem hjer er um
að ræða; á þeim báðum er Kristur með kórónu. —
Kristsmyndirnar á nr. 2445 og þessum krossi (7032)
eru mjög líkar, en ekki eins: plöturnar undir einnig
nokkuð frábrugðnar hvor annari, eins og tekið heflr
verið fram. Mun þessi síðarnefndi vera lítið eitt yngri.
líklega frá því um 1200. — Hinn upprunalegi kross,
að því er virðist heill og lítt gallaður, var til í Tungu-
fells-kirkju alt fram yfir 1820 og er iýst dálitið í visi-
tatíugjörðum. Þessar smeltu plötur voru negldar allar
á svart spjald (nr. 7033), sem var í miðri altaristöfl-
unni þar; hefir það verið gert um 1825. Að líkindum
hefir krossinn verið alþakinn á á báðum hliðum og
vantar líklega gyltar þynnur af röndunum og bakhlið-
inni, og þar að auki að minsta kosti 1 smelta plötu
neðst á þeirri hlið. — Krossinn hefir vitanlega verið
altariskross; en gera má ráð fyrir, að hann hafi stund-
um verið tekinn af altarinu og borinn fyrir við helgi-
göngur á hátíðum og messudögum. — Margir siíkir
krossar virðast hafa verið til hjer á landi fyrrum,
en nú sjást þeirra litlar leifar aðrar en til eru í Þjóð-
minjasafninu (sbr. Árb. 1914, bls 30—37). Sbr. ennfr.
Oldtiden VI. s. 159—63, m. mynd af svipuðum krossi
(kom í hendur höf. eftir að hið framanskráða var ritað).
1) Kristsmyndin á nr. 2445 hefir þvi máske aldrei verið með kóránn, og vil
eg því leiðrétta það sem eg sagði nm það í Arb. 1914, bls. 32. — Þyrnikranz var
ekki farið að hafa fyr en um miðja 13. öld.