Dagblaðið Vísir - DV - 13.04.1985, Blaðsíða 22

Dagblaðið Vísir - DV - 13.04.1985, Blaðsíða 22
22 DV. LAUGARDAGUR13. APRlL 1985. Sl E f; a sálarkompaníi - með Pali Gaimard Hann býr ásamt konu sinni, Giselle, í gömlu, viröulegu húsi í hjarta Latínu- hverfisins í París. Hann stjórnar líf- fræðirannsóknum hjá Rannsóknar- stofnun franska ríkisins. A vetrum heldur hann sig innan veggja rann- sóknarstofanna en yfir sumartímann dvelst hann ýmist viö rannsóknir í Surtsey eöa nýtur hvíldar í sumarhúsi sínu í Sevennafjöllunum í Suður- Frakklandi. Hann elskar líka bækur. Sér í lagi gamlar bækur sem fjalla um ísland. Þessi bókaást olli nýlega einhverjum merkasta bókafundi síöari ára: Myndavalsbók Pauls Gaimard. — 0- Sigurður Jónsson er fæddur og upp- alinn í Reykjavík. Hann lauk stúdents- prófi frá MR árið 1947. Eftir það lá leiö hans í Hl, þar sem hann lauk fyrsta árinu í læknisfræði. En hugurinn leit- aði út á við og meðfram læknanáminu stóð hann í bréfaskriftum viö franskan náttúruvísindamann, Plantefol, sem þá var prófessor við Sorbonneháskóla og forstöðumaður grasafræöistofn- unarinnar viö eina virtustu mennta- stofnun Frakka, École Normale Supérieure. Það var því að nokkru fyrir tilstuðlan prófessors Plantefol að Sigurður einsetti sér að freista gæf- unnar á franskri grund. Nám og rannsóknir Þegar Sigurður var búinn að hella upp á viðtalskaffið og skenkja búlgarskt konjakstár í staup fannst blaöamanni upplagt aö inna Sigurö eftir því hvernig honum hefði orðiö við við hingaökomuna á sinum tíma. Siguröur Jónsson: „Eins og nærri má geta var maður ansi stóreygur svona til að byrja með og ekki bætti úr skák að ég talaði ekki stakt orð í frönsku. Ég man til að mynda eftir því þegar ég kom á lestarstöðina hér í París, þá þurfti ég aö komast í síma og þóttist nú geta borið fram alþjóðaorð eins og telefónn. Samt sem áður tókst mér ekki að gera mig skiljanlegan! En þetta kom smám saman hjá mér. Þó hefði ég nú líklegast ekki komist langt ef ég hefði ekki notið ómetanlegrar hjálpar velgjörðarmanns míns, prófessors Plantefol. Hann var sem verndarengill minn um árabil." DV: Nokkur orð um námið hér? SJ: „Ég innritaði mig í náttúruvís- indi viö Sorbonneháskóla haustiö 1948 en sótti auk þess fyrirlestra við Ecole Normale Supérieure. í þeim skóla voru aðstæður allar til mikillar fyrirmynd- ar, því var alveg stórkostlegt aö fá að sækja þar fyrirlestra. Á þessum tíma hét fyrsti áfanginn í menntakerfinu hér „Licence d'enseignement" (kennslugráða) en ég lauk því prófi 1954. Að því búnu hóf ég að vinna að doktorsritgerðinni. Þar tók ég fyrir rannsóknir og samanburð á lifnaðar- háttum norrænna sjóþörunga á vorin og skyldra þörunga i Miöjarðarhafinu. Á þessum tíma vann ég ýmist á haf- rannsóknarstofnunum á Bretagne- skaga eða við Miðjarðarhafið. Það tók nrig ein sex ár að fullvinna doktorsrit- gerðina. Til að byrja með fékk ég fjár- styrk frá frönsku rikisstjórninni en árið 1958 réðst ég til starfa hjá Rann- sóknarstofnun franska rikisins. Þar hafði ég góöa aöstöðu til að vinna að rannsóknum varðandi ritgerðina. Þetta var ansi skemmtilegur timi því að ég gat alveg haft mína hentisemi með þetta allt saman. Eg lauk svo doktorsritgerðinni 1961 en vörnin fór hins vegar ekki fram fyrr en tveimur árum síðar. 1 millitíðinni las dóm- nefndin hana og hún var gefin út. Þaö þurfti nefnilega að fá hana gefna út áður en hægt væri að verja hana. Tvöf öld vinna Á þessum tíma var þetta eiginlega tvöfalt, því auk þess sem maður þurfti að verja ritgerðina sjálfa létu þeir mann vinna óskylt verkefni aðeins mánuði fyrir vörnina. Þannig var verið að athuga hvort viðkomandi væri hæfur til að vinna undir timapressu. Og í aðra röndina hafa þeir ætlað að finna út hvort maður væri orðinn að fagídjót! En þetta gekk ljómandi vel hjá mér og ritgerðin fékk mjög góöa dóma. Eins og gefur að skilja þótti mér ákaflega vænt um þaö." DV: Um þetta leyti gerist þú fastur starfsmaöur hjá Rannsóknarstofnun- inni hér, er þaö ekki? SJ: „Jú, doktorsnafnbótin veitti mér rétt til að starfa sjálfstætt á Rann- sóknarstofnuninni. Þessi visindastofn- un hér í landi er einstök í heiminum, því að hún starfar í beinum tengslum við háskólana. Visindamennirnir eru á fullum launum við rannsóknirnar og geta allt eins starfað við þær allt sitt líf! Þetta er eins og stöðugur visinda- sjóður! Innan Rannsóknarstofnunarinnar eru menn sem eru titlaðir rannsóknar- stjórar (maitre de recherche). Til þess aö komast í slíka stöðu verða menn að leggja fram útfærslu á öllu þvi sem þeir þykjast hafa afrekaö vísindalega í gegnum árin. Ariö 1970 ákvað ég að' spreyta mig viö þetta. Þá sóttu tuttugu og fimm um slika nafnbót en kröfurnar voru slikar aö aðeins tveir náðu. Ég var annar þeirra. Sama ár var ég heiðraður af frönsku vísindaakademi- Doktor Sigurður Jónsson, líffræðingur og bóka- grúskari, í DV-viðtali h. yrgryr—^.—— Undirskrift Jónasar Hallgrimssonar úr ointaki Gaimards af ferðabókinni. Vissi Jónas ekki hvenœr hann var fœddur? unni og um svipað leyti gerðist ég félagi í Vísindafélagi Islands. Það gekk því heilmikið á hjá mér þetta ár!" Rannsóknir víð Surtsey DV: Hefur þú stundað einhverjar líf- fræðirannsóknir við Island? SJ: „Já, ég hef fylgst með þróun sjávargróðurs við Surtsey aUt frá árinu 1964. Tilkoma Surtseyjar var gulliö tækifæri til að rannsaka nokkuð sem fram að þeim tima hafði ekki verið gert: Fylgjast með því hvernig lífið haslar sér völl á lífvana eyðieyju. Þetta er alveg einstakt tækifæri til aö rannsaka þessa hluti því að eyjan er að heita má náttúrleg rannsöknarstofa. Þarna er möguleiki á því að fylgjast með landnámi lífsins, aUt frá ein- frumungum tU fugla. Minn hluti í þessu beinist náttúrlega að mínu sér- sviði, þörungarannsóknunum." DV: RannsóknirnarviðSurtseyfaUa því nokkuð vel inn i það sem þú ert aö fást við hér, er það ekki? ' SJ: „Það má segja það, jú. Þær eru einn liðurinn í þeim rannsóknum sem ég er aö fást við núna." DV: Getur þú skýrt frá því í fáum orðum hvað er að gerast á sjávarbotn- inum við Surtsey núna? SJ: „Landnám lífvera tekur aUtaf langan tíma og því má segja að rann- sóknir þessar séu ennþá á byrjunar- stigi. Þó hefur nokkuð verið fylgst með þörungagróðrinum við eyna og fram til þessa hafa fundist miUi 50 og 60 teg- undir þörunga, en þess má geta að á Vestmannaeyjasvæðinu finnast rúm- lega hundrað tegundir. Það er mjög spennandi að fylgjast með því hvernig þörungarnir raða sér smám saman niður og hefja samkeppni um yfirráða- svæði." DV: Hvenær varst þú síðast á ferð- inniíSurtsey? SJ: „Það var í fyrrasumar. Þá tók ég þátt í leiðangri sem naut stuðnings Hafrannsóknastofnunar Islands. Farið var á hafrannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni og þar voru með í ferðinni menn eins og Karl Gunnarsson liffræð- ingur, Aðalsteinn Sigurðsson fiskifræð- ingur og Erlingur Hauksson dýrafræð- ingur. Auk þess vorum við með kafara með okkur. Tekinn var nokkur fjöldi neðansjávarUtmynda en notkun Ut- mynda gerir kleift að kanna þekju gróöurs og dýra á mjög fuUkominn hátt. Sömuleiðis var tekinn mikill fjöldi sýna. Þessa dagana er einmitt verið að tölvuvinna þessar rannsóknir í því skyni að finna út hvort sjávarþör- ungarnir við eyna eru byrjaöir að mynda samfélög. Nú bendir allt tU þess að svo sé, því að okkur hefur tekist að greina ein þrjú plöntusam- félög á botninum við eyna.'' Hringferð um ísland DV: Hefur þú stundað rannsóknir víðar á íslandi? SJ: „Já, ég hef gert það. Stærsti leiöangurinn er liklegast sá fransk- íslenski sem farinn var hringinn í kringum landið sumarið '71. Þá veitti NATO umtalsverða upphæð tU líf f ræði- rannsókna hér. Þá ferðuðumst við með heilu rannsóknarstofurnar milli lands- hluta. Við fengum afnot af skólunum á hverjum stað og höföum þar eins konar bækistöðvar. Síðan fórum við um nágrennið tU sýnasöfnunar. Við þessi störf nutum við hreint ómetan- legrar aöstoðar Landhelgisgæslunnar. Eg hafði mikla ánægju af aö vinna að J þessu því að bæði var hópurinn samstiUtur og skemmtUegur og eins kynntist maður landinu ákaflega vel í ferðinni. Enda þræddum við að segja má aUar strendur landsins." DV: Er þér einhver einn staður öðrum minnisstæðari ? SJ: „Sá staður sem heUlaði mig allra mest var Bjarnarey út af Vopnafirði. Eyjan er afskaplega faUeg og á henni stendur snyrtUegur torfbær. Þangað var hann Jón Guðmundsson lærði sendur í útlegð á sautjándu öld. Jón þessi var stórmerkUegur karl og fjölvís. Hann fékkst m.a. við rann- sóknir á hvölum og fiskum auk þess sem eftir hann Uggur bók sem köUuð er Spánarvígin. Samtimamönnum Jóns fannst hann vera óþarflega kukl- samur, þess vegna ákváðu þeir að Sigurður Jónsson liffræð- ingur. DV-myndir Friðrik Rafns- son.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.