Þjóðviljinn - 08.05.1982, Blaðsíða 16

Þjóðviljinn - 08.05.1982, Blaðsíða 16
16 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Helgin 8.-9. mal 1982 Helgin8—9. mai!982 ÞJÓDVILJINN — SIÐA 17 Fjóla Rún Björnsdóttir með fiölu slna, fagurt hljððfæri. Magnús Þorkell Bernharðsson meö gítar sinn, ágæta smiöi '* KQNDu -• toS-xlúcUo Töwws- ókó^o^ V UiOj. y-a,<Í \\ . jRs»6» VVÖ 1 { i&^J Heimsökn í Tónmenntaskólann en þar eru merkar nýjungar í kennslu {%f l'A. ir "?r la. Svona lita nóturnar i rafrondóinu út RAFRONPO og hljóðfærasmíði Þær Fjóla Rún, Kristin, Guðný Helga og Katarina stiiia hljdöfærin, fiðlurog iangspil Við ríf um upp hurðina á Tónmenntaskólanum við Lindargötu og smeygjum okkur inn í hlýjuna. A göngunum er ys og þys, börn og unglingar á öllum aldri fylla ganga. Þetta er greinilega lifandi stofnun. Hjálmar Ragnarsson tón- skáld tekur brosandi á móti okkur, hann bjóst við komu okkar. Við ætlum nefnilega að kynna okkur merkar nýjungar í starfi skólans, annars vegar f ull- komið stúdíó til að semja raftónlist og hins vegar hljóðfærasmíði. Hjálmar er ábyrgur f yrir því f yrra. Hann leiðir okkur niður i kjallara. 1 litlu herbergi eru nokkrir krakkar á aldrinum 14—16 ára og þar er hlaöiö tækjum meö tökkum og tðlum. Hvernig hefur Tón- menntaskólinn efni á þessu? Hjálmar upplýsir aö Ford-stofn- unin i Bandarikjunum hafi gefiö skólanum þau I fyrra og eigi þakkir skiliö. Nú sé i fyrsta skipti hægt að kenna raftónlist á Is- landi. Og nú byrjar Hjálmar aö út- skýra tækin. Fyrirferðarmest og sennilega merkilegast er svokall- aöur hljöðgervill (synthetizer), Með honum er hægt að framleiða öll hugsanleg hljöð og tóna, lága og háa, breiða og mjóa, stutta og langa, skæra og dimma, og einnig er hægt að taka inn á hann utan- aðkomandi hljóð svo sem náttúruhljóð. Sannarlega skemmtilegt leikfang að leika sér að. Nú, þarna er fjögurra rása Dolby segulbandstæki, 8 rása blandari (mixer), raðari og svo auðvitað magnari, hátalarar, plötuspilari o.s.frv. í vetur hafa tveir hópar fengist við raftónlistina og kemur htin i staðinn fyrir tónfræði. Fjórir ung- lingar eru i hvorum hóp og þau sem eru núna i tíma eru Guðrún Edda Gunnarsdóttir, Sigurbjörn Þorkelsson, Hrafnhildur Jóns- dóttir og Sigurður Nordal. Og þarna koma lika tvær stelpur úr hinum hópnum, þær Guðný Helga Hrafnsdóttir Túlinius og Katarlna Óladóttir. — Hvernig finnst ykkur að fást við þetta? — Bara ágætt. Það er gaman að prófa að gera þetta. — Finnst ykkur gaman að svona tónlist? — Já, já Einhver efi er samt I þeim og þau Hta á kennarann og hann hlær. Hjálmar upplýsir að ungir krakkar séu haldnir tölu- verðum fordómum gegn raftón- list en það eldist siðan af þeim og þessir krakkar séu með sérlega opin hug. Það sé að visu dálitið þreytandi að taka tveggja tima lotu, kannski með eitt orð eins og þau hafi gert einu sinni. Ein stelpan upplýsir að hún hafi alveg verið að flippa út eftir einn slikan tima. Þau eru nú langt komin með að semja verk sem nefnist Rafrondó I og er ætlunin að flytja það á nemendatónleikum I næstu viku. Það á að taka 10 minútur I flutn-, ingi og er uppbyggt af fjórum grunnhljóðum. Þau eru orgel- hljómur, dropahljóð, fremur ruddalegt rafhljóð og svo fiðla og er það eina utanaðkomandi hljóðið. Sigurbjörn spilar fiðluna. Svo er líka bassi undir I tveimur af fimm köflum rondósins. Þó að þetta sé raftónlist er ron- dóið byggt upp á klassiskan hátt: A-B-A-C-A. Tveir fyrstu kaflarnir eru tilbúnir og við fáum aö hlusta. 011 ljós eru slökkt til að auka stemmningunaFyrsti kaflinn ein- kennist af snöggum hljóðum sem koma sum eins og högg,en I öðr- um kaflanum koma hljóðin hægt inn og fjara svo út. Þriðji kaflinn er I fúguformi, upplýsir Hjálmar. Á hljómleikunum verður verkið flutt úr f jórum rásum og kemur þá hvert grunnhljóð úr sinu horni. Þetta er mjög spennandi. Hvor hópur eyðir alls 16 timum i þessu stúdlói og hefur ýmislegt verið gert auk rondósins. Til dæmis var samið verk við ljóð úr Flateyjar - Frey eftir Guðberg Bergsson. Nii má ekki trufla lengur og við erum leiddir I annað kjallaraher- bergi og settir i hendurnar á Auð- uni Einarssyni sem er kennari i hljóðfærasmiði. Og það er líka heill hópur af krökkum með hljóðfæri sem eru næstum þvl fullgerð enda komiö fram á vor. Ég sé ekki betur en þetta séu hinir fegurstu gripir. Þarna eru þau Fjóla Rún Björnsdóttir, Kristin Benediktsdóttir og Jóhann Frið- geir Valdimarsson með fiðlurnar slnar, þær Guöný Helga Hrafns- dóttir TiíHníus og Katarina Óla - dóttir með langspil. Magnús Þor- kell Bernharðsson með gltar og GIsli Riinar Hjaltason með blokk- flautu. Auðun segir okkur að hann hafi kynnst hljóðfærasmiöi hjá Erlingi Jónssyni handavinnukennara i Keflavik en hann hefur um árabil kennt að smiða einföld strengja- hljóðfæri. Erlingur var með slíka kennslu I fyrsta sinn I Tón- meftntaskólanum I hitteðfyrra en I fyrra lagðist hún niður vegna þess að Erlingur fór utan I fram- haldsnám. En nú hefur sem sagt Auðun tekið upp merkið. — Þetta er virkilega skemmti- legt, segir Auðun. Smlðin er til- töluíega einföld og þó að þessir krakkar séu ekki vanir að beita hefli eöa sög eða vinna I tré er handbragðið gott,eða finnst ykkur það ekki? Þau eignast með þessu móti hljóðfæri sem hægt er að spila á. Það er samt greinilegt að Auðun hefur langmestan áhuga á langspilinu og sögu þess. Hann segir aö Friðrik Guðni Þórleifs- son hafi skrifað BA-prófs ritgerð um langspil árið 1971 og komist að þeirri niðurstööu að á sumum svæöum landsins hafi verið mikið um langspil hér áöur fyrr, eink- um Þingeyjarsýslum, Eyjafirði, Skagafirði og svo á Suðurlandi en á öðrum hafi þau vart fyrirfund- ist. Langspil er þó ekki algengt á tslandi fyrr en á 18. öld og hefur sennilega borist hingað frá Noregi. — En er þetta ekki dautt hljóð- færi? Af hverju ertu að láta blessuð börnin smiða svona gripi? — Persónulega vonast ég til að Ungu tónskáldin í rafstúdíóinu í kjallara Tónmenntaskólans. tfremsturöð Sigurbjörn Þorkelsson, Guðný Helga Hrafnsdóttir Túlinius og Katarinaóla- dóttir. í aftari röð Sigurður Nordal, Guðrún Edda Gunnarsdóttir og Hrafnhildur Jónsdótlir. Ljósm. gel. Allurhópurinn sem var ihljóðfærasmiðinnii vetur með hljóðfærin. Fyrir aftan stendur kennarinn: Auðun Einarsson. Krakkarnir heita f.v. Jóhann Friðgeir Valdimarsson, Gisli Rúnar Hjaltason, Kristin Bene- diktsdóttir, Guðný Helga Hrafnsdóttir Túlinius, Katarina Óladóttir, Fjóla Rún Björnsdóttir og Magnús Þorkell Bernharðsson. Ljósm.: gel Hjálmar Ragnarsson tónskáld leiðbenir þeim Sigurbirni og Gúðrúnu Eddu krakkarnir spili og Ieiki á lang- spilin og komist að þvi hvers konar lög henta best fyrir hljóð- færið. Þau gætu þá kannski seinna skrifað smálagasafn sem hægt væri að notast við. Það kom hér bandariskur maður I fyrra, David Woods að nafni og hann mældi nákvæmlega upp tónskala gamla langspilsins og komst að raun um þaö að þeir eru allir I gömlu kirkjutóntegundunum og hafa þvi verið notaðir til að leiða söng I kirkjum. Arið 1855 kom út á Akureyri bæklingur eftir Ara Sæmundsen og er titilsiða hans eins og stefnuskrá. Þar stendur: „Leiðaryisir til aö spila á lang- spil og til að læra sálmalög eptir nótum og nótur með bókstöfum til allra sálmalaga, sem eru i messusöngsbók vorri, og þaraðauki til nokkurra fleiri sálmalaga handa unglingum og viðvaningum". — Eru þessi langspil sem krakkarnir smiða alveg eins og gömlu langspilin? — Hér áður fyrr voru báðar hliðarnar beinar en fyrir um 100 árum beittu þeir Benedikt á Auðnum og Sigtryggur Jónasson sér fyrir endurvakningu á smlði langspila og þá höfðu þeir aðra hliðina bogadregna og við höldum okkur við þá gerð. Þessir tveir menn voru á Húsavik og þar var siðan vagga hins nýja langspils. A þessari öld hafa svo tvær konur einkum kynnt langspil fyrir Is- lendingum, þær Anna Þórhalls- dóttir og Guðrún Sveinsdóttir. Nú trtii ég að endurvekja megi notkun langspilsins með þvl að kenna unglingum að smiða það. — Við spyrjum þær Guðnýju Helgu og Katarlnu hvort þær kunni svo að spila á langspil, en þær neita þvi. Ekki er kennt á langspil I Tónmenntaskólanum. En þétta eru hressar og frjáls- mannslegar stúlkur og eiga vafa- laust létt með aðlæra á hljóðfærið og nota þaö siðan. Við kveðjum nú hinn ágæta Tónmenntaskóla og ferska kennara og krakka og hlaupum út I kuldann. — GFr

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.