Þjóðviljinn - 06.05.1989, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 06.05.1989, Blaðsíða 7
komið sjálfum sér í þá aðstöðu að verða endanlega gerður að dóm- ara í málinu. Þar með hefur bæði lýðræðinu og skynseminni verið ýtt úr vegi og gerræðisstýring tekin upp í staðinn. Það liggur í augum uppi að á meðan við lítum á Reykjavík eins og trekt, sem þurfi að losa alla sína umferð niður í Kvos, þá er hægt að halda áfram um ófyrir- sjáanlega framtíð að byggja ný og afkastameiri umferðarmannvirki til þess að fullnægja afkastagetu þessarar trektar. Þessi viðleitni mun jafnframt geta haldið uppi verði á verslunarhúsnæði og öðr- um fasteignum í gamla miðbæn- um enn um sinn, á meðan eitthvert pláss verður fyrir slíka starfsemi þar. Og eigendur lóða undir bflastæði og bflageymslur munu fitna eins og púkinn á fjós- bitanum. En augljóst forgangs- verkefni skipulagsyfirvalda ætti að vera að snúa þessari þróun við: að draga úr þörfinni fyrir um- ferð eftir Miklubraut með því að samhæfa landnýtingarstefnu og umferðarkerfið þannig að um- ferðin sæki meira út í þær fram- tíðarbyggðir sem haf a undanf arið veríð að vaxa fyrír utan sjálft nes- ið sem Reykjavík byggðist á. Gestur Ólafsson skipulagsarki- tekt og fyrrum yfirmaður Skipu- lagsstofu höfuðborgarsvæðisins (sem nú hefur verið lögð niður) hefur bent á það, að á höfuðborg- arsvæðinu er nú að myndast nýr umferðarás, sem snýr þvert á Miklubrautarásinn og liggur frá norðaustri til suðvesturs. Þessi umferðarás tengir jafnframt sam- an sveitarfélögin á höfuðborgar- svæðinu, allt frá Hafnarfirði um Garðabæ, Kópavog og Reykja- vík norður í Mosfellsbæ og Kjós. Gestur hefur lagt til að uppbygg- ing þessa umferðaráss verði auðvelduð sem kostur er. Er ekki hugsanlegt að miða framtíðar- skipulag borgarinnar, landnýt- ingu, atvinnuuppbyggingu og þjónustu við það, að þessi um- ferðaræð geti tekið við hlutverki Miklubrautarinnar sem aðalum- ferðaræðin? Er ekki hugsanlegt að hægt sé að spara mikið í um- ferðarmannvirkjum með því að takmarka óþarfaumferð einka- bfla inn í gamla miðbæinn með öðrum hætti: háum stöðumæla- gjöldum, forgangsbrautum fyrir almenningssamgöngur og öðrum þeim aðgerðum sem losuðu bæði Reykvíkinga og Kópavogsbúa undan því skemmdarstarfi sem skipulagsyfirvöld Reykjavíkur virðast nú stefna í, án þess að horfa til hægri eða vinstri? Hafa fbúar höfuðborgarsvæðisins til dæmis fengið að taka afstöðu til þeirrar spurningar, hvort það sé þess virði að fórna Fossvogsdaln- um fyrir 15 mínútna töf í umferð- inni á Miklubrautinni á háanna- tíma tvisvar á dag á virkum dögum? Þessari spurningu hefur ekki einu sinni verið varpað fram, hvað þá að fbúar höfuð- borgarsvæðisins hafi fengið að taka til hennar afstöðu. Skipulag og lýðræði Skipulagsyfirvöld Reykjavíkur hafa vanvirt lýðræðisleg vinnu- brögð með því að stilla borgarbú- um í Reykjavík og Kópavogi upp við vegg gagnvart tveim afarkost- um í skipulagsmálum, sem eru óaðgengilegir fyrir báða aðila, og án þess að gera grein fyrir eða rökstyðja með nokkrum hætti þá grundvallarforsendu þessara afarkosta, að einkabfllinn eigi að hafa óheftan aðgang að gamla miðbænum. Pau hafa heldur ekki reiknað út hvað þessi grundvall- arforsenda skipulagsins muni kosta í peningum og umhverfis- eyðingu í framtíðinni. Þessi vinn- ubrögð gera það að verkum, að almenningur hefur ekki aðrar forsendur en tilfinningalegar, þegar taka á afstöðu til þessa máls. Og þar sem skipulagsyfir- völd hafa ekki bara falið efna- hagslegar forsendur skipulags- vinnunnar, heldur líka horft framhjá hinum tilfinningalega og mannlega þætti málsins eins og hann væri ekki til, þá er augljóst að þau munu ekki bara uppskera styrjaldarástand og vanhugsaðar upphlaupsaðgerðir á milli yfir- valda í Reykjavík og Kópavogi, heldur munu þau um síðir upp- skera stríð vio fólkið sem á að lúta þessari skipulagsvinnu, þar sem tilfinningarnar munu leiða skynsemina: Fossvogsbraut verð- ur aldrei lögð á forsendum þess- ara vinnubragða nema undir lög- regluvernd eða hervernd. Ekki verður því trúað að sú hafi verið ætlun félagsmálaráðherra, þegar hún samþykkti umrætt aðal- skipulag, að stofna til lögreglu- ríkis, heldur hafi verið um van- hugsaða stjórnvaldsaðgerð að ræða, rökstudda af vanhæfum ráðgjöfum um skipulagsmál. Fljótræði í Kópavogi Á sama hátt og vinnubrögð yfirvalda hjá Reykjavíkurborg, Skipulagsstjórn ríkisins og í fé- lagsmálaráðuneytinu eru forkast- anleg í þessu máli, þá hafa bæjar- yfirvöld í Kópavogi einnig gripið til vanhugsaðra aðgerða. Þau við- brögð eru hins vegar skiljanleg af ofangreindum ástæðum. En sú ákvörðun að hafna alvarlegri könnun á forsendum skipulagsins og úthluta athafnasvæðum til íþróttafélaga á svæði sem ekkert samþykkt skipulag er fyrir, mun varla auðvelda lausn málsins. Skipulagsmálin á höfuðborgar- svæðinu eru þess eðlis að þau verða ekki unnin af skynsemi án samvinnu. Árið 1986 stóðu bæjaryfirvöld í Kópavogi að Svæðisskipulagi Höfuðborgar- svæðisins 1985-2005, þar sem sveitarfélögin á svæðinu leggja til að ákveðin svæði, þar á meðal Fossvogsdalurinn, „verði ekki lögð undir annað án þess að fyrst sé gaumgæfilega kannað hvort þeirra muni þörf undir vegi." (Sjá: Svæðisskipulag höfuðborg- arsvæðisins, bls. 61). Ekkert frekar en slík könnun ætti að geta bjargað Fossvogsdalnum, ef rétt er á málum haldið og allar for- sendur málsins lagðar á borðið. Það kostar að kalla þarf til skipu- lagsfræðinga sem kunna önnur vinnubrögð en þau að framreikna yfir okkur umhverfiskatastróf- una með einföldu reiknilíkani. Ef horft er til allra þátta málsins og þeir metnir af skynsemi mun koma í ljós að hægt er að leysa þann vanda sem Fossvogsbraut- inni er ætlað að leysa með öðrum hætti. Sú athugun mun jafnframt leiða í ljós að grundvallarfors- enda Aðalskipulags Reykjavíkur 1984-2004, (sem við getum kall- að „trektarskipulagið") er brost- in. Markmið nýs skipulags verður ekki að beina öllum bflum í Kvos- ina, heldur að beina þeim í öfuga átt. Og til þess er ekki bara ein leið, heldur margar samverkandi aðgerðir sem leiða munu í ljós að hugmyndir um átta akreina hrað- braut með tilheyrandi slaufum og brúm á Miklubraut eru ekki ann- að en fjarstæðukenndir órar þröngsýnna manna sem ekki voru starfi sínu vaxnir. Skipulagsmál og lýðræði Meðferð skipulagsmála skiptir ekki minna máli í okkar þjóðfé- lagi en meðferð annars fram- kvæmdavalds eða löggjafarvalds. Hún er ekki bara prófsteinn á faglega getu skipulagsyfirvalda, að þau geri hreint fyrir sínum dyr- um og kynni forsendur ákvarð- ana, hún er jafnfræmt prófsteinn á lýðræðið í landinu: að fólki sé gefinn kostur á að meta valkosti í mótun umhverfis og mannlífs á forsendum þekkingar og yfir- sýnar, þar sem upplýsinga- skyldan er í fyrirrúmi. Ofagleg vinnubrögð í þessum efnum leiða endanlega til þess að forsendur lýðræðisins eru brostnar og vald- stjórnin tekur við. -ólg Afarkostur Aðalskipulags Reykjavíkur nr.1: Dökku línurnar sýna stofnbrautir umferðar, tölurnar sýna áætlaðan fjölda bíla á sólarhring í þúsundum. Samkvæmt þessu eiga 70 þúsund bílar að fara um yfirbyggð gatnamót með 6-8 akreinum, slaufum og tilheyrandi mannvirkjum á núverandi Miklatorgi og Lönguhlíð. Umferðartölurnar eru miðaðar við árið 2004 og sagðar „í lægri kantinum". Afarkostur Aðalskípulagsins nr. 2: Fossvogsbraut og Hlíðarfótur taka við um 35 þúsund af þeim bílum sem annars færu einkum úr Breiðholti um Miklubraut í miðbæinn. Umferðin um Miklubraut er áætluð um 30 þús. bílar á sólarhring. Ekki er skýrt hvers vegna Sæbraut og Skúlagata taka við meiri umferð í afarkosti 2 en afarkosti 1. Laugardagur 6. maí 1989 NÝTT HELGARBLAÐ - SIÐA 7 Stílfærð mynd eftir Gest Ólafsson skipulagsfræðing af hinum nýja umferðarás sem tengir saman sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu og verður fyrirsjáanlega meginstofnæð umferðar um borgina í framtíðinni. Fossvogsdalsbraut er á þessum uppdrætti sýnd sem brotin Iíría. Nauðsyn hennar hef ur þó ekki verið rökstudd, nema síður sé. Valkosturinn er uppbygging þjónustumiðstöðva í kringum hinn nýja umferðarás, sem dregur úr umferðarálagi á gamla miðbæinn. Forsenda þessarar grundvallarhugsunar í skipulagsmalum er samvinna sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.