Dagblaðið Vísir - DV - 20.02.1999, Blaðsíða 21

LAUGARDAGUR 20. FEBRUAR 1999
^tlönd 21
Kúrdar um allan heim minna á baráttu sína:
líka rétt á
föðurlandi
„Engu máli skiptir þótt ég deyi, ef
það verður málstað þjóðar minnar
til framdráttar. Á morgun eða eftir
hundrað ár verður til Kúrdistan."
Nei, það er ekki kúrdíski skæru-
liðaforinginn Abdullah Öcalan sem
svo tekur til orða. Heldur tvítug
stúlka, Zilan Nemrut, sem hefur
verið í hungurverkfalli í Genf í
Sviss frá 9. febrúar til að leggja
áherslu á kröfu Kúrda um eigið föð-
urland. Frá því tyrkneskir sér-
sveitamenn handsömuðu Öcalan í
Kenía á þriðjudag og fluttu nauðug-
an á fangaeyju úti í Marmarahafi
hefur Zilan staðið dag og nótt á
Þjóðatorginu í Genf, ásamt hund-
ruðum annarra Kúrda.
Á kirtil hennar stendur skrifað
sem eru 25 til 30 milljónir, er fjöl-
mennasta þjóðin sem aldrei hefur
öðlast rétt til sjálfsákvörðunar í eig-
in málum eða sjálfstæðis, né fengið
viðurkenningu á sérstöðu sinni og
menningu nema í mjög skamma
hríð í senn.
Á tímum keisaraveldis ottómana
fengu Kúrdar að tala eigin tungu.
Þeir voru samt fyrst og fremst
múslímar og trúir og tryggir soldán-
inum, þótt allt í kring um þá væru
grískir, serbneskir, búlgarskir og
armenskir þjóðernissinnar famir
að sækja í sig veðrið.
Að lokinni heimsstyrjöldinni
fyrri ákváðu bandamenn að skipta
upp ríki ottómana. í samningum
sem gerðir voru í Sévres árið 1920
blóðrauðum stöfum: Hungurverk-
fall.
Barin og pyntuð
Mótmælendumir krefjast þess að
Sameinuðu þjóðirnar ábyrgist ör-
yggi Öcalans, sem tyrknesk stjóm-
völd saka um að bera ábyrgð á
dauða tugþúsunda manna og ætla
að draga fyrir rétt. Þeir vilja líka
minna Evrópubúa á tilvist kúrdísku
þjóðarinnar.
„Við eigum líka rétt á okkar eig-
in fóðurlandi," segir Zilan Nemrut.
Zilan þekkir hremmingar þjóð-
emissinnaðra Kúrda af eigin raun.
Hún var handtekin árið 1996 og var
látin dúsa í fangelsi í fjóra eða fimm
mánuði.
„Ég var barin, pyntuð,“ segir
hún. „Löggan níddist á mér, hótaði
foreldrum mínum. Hún vildi gera
mig að uppljóstrara."
Zilan flúði heimahagana, fyrst til
borgarinnar þar sem pólitískir
skoðanabræður hennar skutu yfir
hana skjólshúsi. Síðan hélt hún í út-
legð til Sviss.
Gamall draumur
Kúrda hefur dreymt um að eign-
ast eigið heimaland í nærri því eina
öld. Nú skiptast þeir milli Tyrk-
lands, íraks, Sýrlands og frans. Auk
þess sem þúsundir em í útlegð í
Evrópulöndum og víðar. Kúrdar,
var klásúla um sjálfstætt ríki
Kúrda. Valdataka Mustafa Kemals
Atatúrks í Tyrklandi gerði þá
drauma að engu og í nýjum samn-
ingum sem gerðir voru í Lausanne
þremur árum síðar var ekkert rúm
fyrir sjálfstætt ríki Kúrda.
Söguleg svik
Kúrdar eru indó-evrópsk fjalla-
þjóð sem í fjögur þúsund ár hefur
haldið til á landamæmm ríkja
Persa, Tyrkja og araba. Þeir hafa
eigin sérstaka menningu og tunga
þeirra er jafnfrábragðin tyrknesku
og arabísku og til dæmis franska er
frábmgðin ungversku. Nú búa 12 til
15 milljónir Kúrda í Tyrklandi, um
fjórar milljónir í frak, átta hundruð
þúsund í Sýrlandi og um sjö millj-
ónir í íran, þótt það ríki hafi aldrei
tilheyrt ottómanska keisaradæm-
inu. Og alls staðar hafa þeir mátt
þola kúgun og ofsóknir.
Sem vonlegt er litu Kúrdar á end-
anlegt uppgjör styrjaldarinnar sem
söguleg svik. Þjóðemissinnar efld-
ust og til einangraðra uppþota kom
á nokkrum stöðum. Þrisvar sinnum
sló þó alvarlega í brýnu milli Kúrda
og yfirvaldsins. Fyrst í Tyrklandi
um miðjan þriðja áratuginn, síðan í
íran stuttu eftir lok heimsstyrjald-
arinnar síðari og loks áttu Kúrdar í
írak í höggi við þarlend stjómvöld í
meira en hálfan annan áratug, allt
til ársins 1975.
Á yfírborðinu virðist svo sem
Kúrdar njóti sem einstaklingar
allra sömu réttinda og aðrir tyrk-
neskir borgarar. Þeir geta orðið her-
foringjar, ráðherrar eða jafnvel for-
setar. Enda fór Turgut Özal sálugi
ekkert leynt með það að móðir hans
var Kúrdi. En þeir geta hins vegar
ekki sem heild kallað sig Kúrda.
Þeir mega ekki nota eigin tungu í
skólakerfinu og þeir mega heldur
ekki skrifa bókmenntir á henni, né
bmka hana í útvarpssendingum eða
öðrum fjölmiðlum. Svo er það refsi-
vert athæfi að taka upp málstað
Kúrda í Tyrklandi.
Vildi ganga í herinn
Abdullah Öcalan er fyrsti leiðtogi
Kúrda á siðari ámm sem gerir
kröfu um og berst fyrir sjálfstæðu
ríki Kúrda. Hann fæddist fyrir
fimmtíu árum, ætlaði að ganga í
tyrkneska herinn sem ungur maður
en var meinuð innganga, vegna þess
að hann var Kúrdi, að eigin sögn,
fór þá í háskóla og komst í kynni
við marxisma. Á áttunda áratugn-
um stofnaði Öcalan Kúrdíska verka-
mannaflokkinn (PKK) sem hafði
það markmið að koma á laggirnar
3l

Erlent
fréttaljós
—
■
-r:~-------t—*-
sameinuðu ríki Kúrda sem yrði
stjórnað í anda marx-lenínisma.
Skömmu eftir 1980 flúði hópurinn
til Sýrlands eftir valdarán herfor-
ingja í Tyrklandi. Skömmu síðar
stofnaði Öcalan vopnaðar sveitir,
með dyggri aðstoð sýrlenskra
stjórnvalda.
PKK gerði fyrstu árás sína 15.
ágúst 1984. Þá drápu liðsmenn
Öcalands tugi kúrdískra þorpsbúa
sem fylgdu tyrkneskum stjómvöld-
um að málum. Allar götur síðan
hafa um þrjátíu þúsund manns,
bæði Tyrkir og Kúrdar, fallið í val-
inn. Og Öcalan hefur verið kallaður
öllum illum nöfnum, meðal annars
barnamorðingi.
En gefum hinni tvítugu Zilan
Nemrut lokaorðin: „Ef þetta hung-
urverkfall dregur mig til dauða er
það ekki vegna eins manns, heldur
vegna þess að Öcalan er holdgerv-
ingur vona og þráa 30 milljóna
Kúrda.“
Byggt á Libération, Aftenposten
og Washington Post
Kælískápur RG 1145
- Kælir 114 Itr.
• Klakahólf 14 Itr.
• Orkunýtni D
• Mál hxbxd: 85x50x56
Kr. 26.900.- stgr.
Kæliskápur RG 2190
• Kælir 134 Itr.
• Frystir 40 Itr.
• Sjálfvirk afþýöing (kæli
• Orkunýtni C
• Mál hxbxd: 117x50x60
Kr. 37.900.- stgr.
Kællskáput RG 2250
• Kælir 184 Itr
• Frystir 46 Itr • Orkunýtni C
• Sjálfvirk afþýðing í kæli • Mál hxbxd: 139x55xí
Kr. 39.900.- stgr.
Kæliskápur RG 1285
• Kælir 232 Itr.
• Frystir 27 Itr. r**i
• Hálfsjálfvirkur
• Orkunýtni F
• Mál hxbxd: 147x55x60
Kr. 37.900.- stgr.
Kæliskápur RG 2255
• Kælir 183 Itr.
• Frystir 63 Itr. fca* *
• Sjálfvirk afþýðing (kæli
• Orkunýtni C
• Mál hxbxd: 152x55x60
Kr. 45.900.- stgi
Kæliskápur RG 2330
• Kælir 258 Itr.
• Ftystir 74 Itr. nE*3
•Sjálfvirk afþýðing íkæli
• Orkunýtni C
• Mál hxbxd: 170x60x60
Kr. 49.900.- stgr.
Kæliskápur CG 1275
• Kælir 172 Itr.
• Frystir 56 Itr. h***J
•Tværgrindur
• Sjálfvirk afþýðing í kæli
• Orkunýtni C
• Mál hxbxd: 150x55x60
Kr. 53.900.- stgi
Kæliskápur RG 2290
• Kælir 211 Itr.
• Fi^stir 63 Itr. b*_*..*j
• Sjálfvirk afþýðing í kæli
• Orkunýtni C
• Mál hxbxd: 164x55x60
Kr. 48.900.- stgr.
Kæliskápur CG 1340
• Kælir 216 Itr.
• Frystir 71 Itr. ÐEZ3
•Tværgrindur
• Sjálfvirk afþýðing í kæli
• Orkunýtni B
• Mál hxbxd: 165x60x60
Kr. 59.900.- stgr.