Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.2002, Blaðsíða 11

Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.2002, Blaðsíða 11
f LAUGARDAGUR 18. MAÍ 2002 11 Skoðun dansarar stóöu sig með mikilli prýði miðað við mitt leikmannsmat. Það fór saman við dóm þeirra sem skil kunnu á dansinum, sporunum og túlkuninni. Hópsenur voru frá- bærar. Ég viðurkenni að ég gleymdi mér í áhrifaríkustu senunum. Þegar minna gekk á skáskaut ég augunum á konuna. Hún sat sem bergnumin. „Fannst þér þetta ekki æðislegt?" sagði konan þegar við gengum að bílnum eftir sýninguna. Hún beið ekki eftir svari heldur hélt áfram að lýsa dönsurun- um og hvernig þeir dönsuðu af krafti í mestu átakasenun- um þar sem ná- kvæmni, tækni og styrkur skiptu öllu. „Það var flott þeg- ar þau dönsuðu ÖU í Þarna hœtti ég enda nóg að gert. Konan horfði orðlaus á mann sinn sem stýrði bílnum af öryggi heim af ballettsýning- unni. Ýmsu hafði sú góða kona kynnst ífari hans en öngvu sem þessu. Hún vissi fyrir víst að hann hafði ekkert vit á ballett en lýsingarnar báru þó vott um annað. Eins og í bæn Það var ekki fyrr en í bílnum að ég lét ljós mitt skína. „Hreyfingar stúlknanna voru auðmjúkar, undir- gefnar eins og í bæn," sagði ég spek- ingslega og hélt áfram, „hend- ur þeirra teygðust til him- C| ins um leið og karldans- « ararnir lyftu þeim á axlir sér en sigu síðan niður í krossfesting- arstellingu." Konan horfði á mig í for- undrari. Víst var það óvænt að ég kom með á ballett- inn en fyrr hringi með gulu svunt- urnar," hélt hún áfram. Þaö virtist ekki skipta miklu að ég lagði fátt til um- ræöunnar. Hún fór í gegnum lýs- ingu, búninga og hreyfimynd í bak- grunni sýningarinnar þar sem brimið ólmaðist og sjófuglar sýndu listir. „Mér fannst súlan flott," sagði ég og átti við súlu sem ég sá svífa tignarlega í þessum sama bak- grunni. „Ha?" sagði konan og virtist ekki átta sig á samhenginu. Ég er alls ekki viss um að hún hafi ver- ið að horfa á þann sama fugl. Lík- legt er að dansararnir hafi átt athygli hennar óskipta. má rota en dauðrota. Nú var ég far- inn að lýsa ballett af þekkingu sem hún vissi af langri reynslu að ég bjó ekki yfir. Hún opnaði munninn og ætl- aði að segja eitthvað þegar ég hóf upp raustina á ný og lýsti með þrótti innra lífi Sölku: ,Sagan er ekki bara ytri atburð- ir," sagði ég og bætti við handa- hreyfingu til þess að leggja áherslu á mál mitt: „Tiifinningar stúlkunnar sem ólga innan við harða skelina eru áhrifamikill part- ur af sögunni. Með dansinum skap- ar maður stemningu. Fannstu hvernig sú stemning skilaði okkur sögunni um Sölku Völku, móður hennar, ástina, girndina og vonleys- ið?" Þarna hætti ég enda nóg að gert. Konan horfði orðlaus á mann sinn sem stýrði bílnum af öryggi heim af ballettsýningunni. Ýmsu hafði sú góða kona kynnst í fari hans en öngvu sem þessu. Hún vissi fyrir víst að hann hafði ekkert vit á ball- ett en lýsingarnar báru þó vott um annaö. Það var eitthvað bogið við þetta allt saman. Ég lét sem ekkert væri. Varla á þá næstu Samviskan hefur aðeins nagað mig síðan. Auðvitað á maður ekki að skreyta sig með annarra manna fjóðrum en ég féll fyrir freisting- unni. Ég vissi að konan hafði lesið leikdóminn um Sölku Völku og var vel heima í honum. Því gat ég ekki vitnað í hann án þess að koma upp um mig. Ég tók hins vegar þá áhættu að vitna nær orðrétt í viðtal menningar- stjóra DV við Auði Bjarna- dóttur og gerði orð þeirra og túlkun á verkinu að mínum. Það lukkaðist. Sjálfur var ég engu nær. Konan er enn að furða sig á djúpum skilningi mínum á nútímaballett og óttast að hún hafi gengið of nærri mér með því að fara með mig á sýninguna. Það er því ólíklegt að hún bjóði mér með á þá næstu. Skuldir og bjartsýni Ólaf ur Teitur Guðnason blaðamaður Ritstiórna U-iM Það er brostið á sumar. Það fer ekki fram hjá neinum - allra sist þeim sem vinna berskjaldaðir við stóra glugga mót suðri liðlangan daginn. Nú sem endranær fylgir sumrinu bjartsýni og tilhlökkun. Tíðin er betri. En um leið og við horfum björt- um augum fram glymur í eyrum drungalegt orð: skuldir. Flestir reyna sjálfsagt að hnykkja til höfð- inu svo að orðið lendi ekki inni í eyranu heldur á bak við það. Það fer svo ljómandi vel um það þar. Úps! Skuldir hafa sem kunnugt er ver- ið eitt aðalumræðuefni kosninga- baráttunnar í Reykjavík. En það hefur víðar skotið upp kollinum. Seðlabankinn minnti okkur nýlega á að íslensk heimili eru einhver þau skuldsettustu í heiminum. Þau skulduðu um áramót 160% af ráð- stöfunartekjum sínum. Þetta hlut- faO var aðeins 20% fyrir tuttugu árum og 80% fyrir áratug. Á Vestur- löndum er algengt að það sé 100-120%. Það er misjafnt eftir löndum í hvað lántökurnar hafa farið. Þannig virðast Bandarikjamenn hafa tekið lán til að fjármagna neyslu en Þjóð- verjar fremur til húsnæðiskaupa. Það getur hver svarað því fyrir sig hvernig þessu hefur verið farið hér á landi. Línuritin segja okkur að heimilin hafi farið heldur hressilega fram úr sjálfum sér; neysla jókst í nokkur ár meira en sem nam vexti kaupmátt- ar. Hún hefur að vísu dregist saman aftur eftir margra ára samfelldan vöxt - en framúrkeyrsla fyrri ára hvílir á heimilunum í formi skulda. Annað línurit ber að sama brunni: það sýnir að eignir heimilanna eru hættar að aukast í takt við auknar skuldir. Staöan er óneitanlega viðkvæm og margt heimilið hefur lítið borð fyrir báru. Stærri biti launakökunn- ar en áður fer í afborganir af lánum. Það er bragðgóður biti og sárt að þurfa að fleygja honum til að stoppa í skuldagatið - sem ofan á allt ann- að fer sífellt stækkandi vegna verð- bólgu. Það reynir á réttlætiskennd- ina að skuldirnar skuli hækka sjálf- krafa þegar matarkarfan verður dýrari. Það dregur úr fólki þrótt. , Sólgleraugun Þegar bera fór á þessum og öðr- um skyldum blikum í efnahagslíf- inu fyrir nokkrum misserum gerð- ust svartsýnisraddir háværar. Einn maður hélt merki bjartsýninnar á lofti öðrum fremur og birtist fyrir vikið ekki af honum teiknuð mynd núorðið nema með sólgleraugu. Mörgum þótti bjartsýnin tilefnis- laus og til vitnis um einhvers konar meinloku. Vilji menn nota það orð er ljóst að það var góð meinloka. Ein með öllu. Menn skyldu nefnilega ekki van- meta bjartsýnina eða gera lítið úr henni. Hún er forsenda flestra góðra verka og framtaks, mikilvæg- ur drifkraftur þegar á móti blæs og getur aukið fólki þrótt. Svartsýnin er að sama skapi ávísun á deyfð og stöðnun. Fjölmiðlar geta hér gegnt mikil- vægu hlutverki. Það er auðvitað klisja að fjölmiðlar séu óþarflega uppteknir af vondum fréttum á kostnaö hinna góðu - en það er sjálfsagt að hafa hana á bak við eyrað (eins og skuldirnar). Það má ekki vera þannig að það þyki fréttnæmara að efnahags- ástandið breytist til hins verra en að jákvæð merki geri vart við sig. Ef einhverjum virðist vera tilhneig- ing í þá átt er líkleg skýring sú að fjólmiðlar eru - með réttu - dálítið uppteknir af því hlutverki sínu að veita ráðandi öflum aðhald. Þeir vilja benda á veika bletti, halda yf- irvaldinu við efnið, láta það ekki sleppa of auðveldlega. Menn skyldu nefnilega ekki vanmeta bjartsýn- ina eða gera lítið úr henni. Hún er forsenda flestra góðra verka og framtaks, mikilvœgur drifkraftur þegar á móti blœs og getur aukið fólki þrótt. Svartsýnin er að sama skapi ávísun á deyfð og stöðnun. Jákvæðar fréttir eiga hins vegar sem betur fer oft greiða leið í fjöl- miðla. Góðar fréttir eru nefnilega oft góðar fréttir. Nærtækustu dæm- in eru vaxtalækkanir Seðlabankans undanfarið, styrking krónunnar og hratt minnkandi verðbólga. Dæmi um jákvæðar fréttir sem ekki hefur farið mikið fyrir eru hækkanir á gengi hlutabréfa undan- farið. Skýringin á því kann að vera sú að fjólmiðlum finnist þeir hafa farið fram úr sjálfum sér í fréttum af uppsveiflunni á sínum tíma og þannig stuðlað að óhóflegri bjart- sýni. Það getur vel átt við einhver rök að styðjast, en óþarfi samt að fara í „meðferð". Ef þessi tilhneig- ing verður að reglu er hætt við að fjölmiðlarnir verðskuldi að teiknuð séu á þá sólgleraugun; sem sagt að þeim sýnist allt vera dekkra en það er í raun. Skynsemin ræður En skyldi vera samband milli skulda og bjartsýni? Það fyrsta sem kemur upp í hugann er auðvitað að bjartsýni auki líkur á að fólk steypi sér í skuldir og skuldirnar dragi úr bjartsýni. Fyrir nokkrum árum var í tísku að vitna til rannsókna sem sýndu að íslendingar væru bjartsýnasta þjóð heims. Þar er þá væntanlega komin skýringin á því að skuldir ís- lenskra heimila eru á heimsmæli- kvarða. Þetta stenst þó ekki nema menn leggi bjartsýni og glám- skyggni að jöfnu. Bjartsýni sem styðst við almenna, heilbrigða skyn- semi er hins vegar þvert á móti ein af mikilvægustu forsendum þess að hagur manna vænkist. Hitt virðist miklu líklegra að or- sakasamhengið virki í hina áttina og að skuldirnar geti -dregið úr bjartsýni. Við því er litið annað að gera en að herða upp hugann og hugga sig við sumarið og sólina. Það kann að vera skammgóður vermir - en sem betur fer er oft líka hægt að hugga sig við blákaldar staðreyndir. Svo vitnað sé í þá skynsömu menn sem Seðlabankann skipa: „E.t.v. var tilhneiging til of mikillar svartsýni á liðnu ári, en rétt er að vara við of mikilli bjart- sýni nú." Það er nefnilega það! Ætii það sé ekki einmitt á endanum þannig, að rétt er að láta skynsemina ráða. Raunar voru helstu merkisberar þeirrar stefnu menn sem töldu að öruggasti og besti fararskjótinn væri lítill, skrýtinn bíll frá Austur- Evrópu. Það minnir okkur á að rétt er að blanda við skynsemina hæfi- legum skammti af bjartsýni.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.