Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.2002, Blaðsíða 16

Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.2002, Blaðsíða 16
16 LAUGARDAGUR 18. MAÍ 2002 Helgarblað ny Lygar og Lillian Llilian Hellman var fyrsta konan til aö hljóta alþjóðlega frægð sem leikritaskáld. Enn meiri frægð hlaut hún fyrir endurminningar sínar en þá reis upp skáldkonan Mary McCarthy og sagði að allt sem Hellman hefði skrifað væri lygi. Lillian Hellman fæddist árið 1905 í New Orleans. Móðir hennar var af auðugum ættum og faðirinn stundaði viðskipti með litlum árangri. Lillian var einkabarn og dáði föður sinn en lýsti móður sinni sem bjána. Hún var nítján ára þegar þegar hún fékk vinnu hjá virtu bókaforlagi í New York og hélt því síðar fram að hún hefði þar uppgötvað William Faulkner sem var haugalygi. Hún giftist Arthur Kober, sem var umboðsmaður, og flutti með honum til Hollywood þar sem hún kynntist sakamálahöf- undinum Dashiell Hammett. Þegar hann hitti Hell- mann hafði hann gefið út fjórar sakamálasögur, þar á meðal Möltufálkann sem var besta bók hans. Árin með Hammett Hammett var alkóhólisti og frægðin sem Móltu- fálkinn færði honum var eitt þaö versta sem gat hent hann. Hann græddi peninga og þurfti ekki að vinna og var fjögur ár að ljúka við næstu bók, The Thin Man, sem færði honum enn meiri peninga. Eft- ir það hætti hann að skrifa, lokaði sig af inni á hót- elherbergjum með viskíflöskur og drakk þar til hann leið út af. Hann átti eiginkonu og tvö börn en virtist sjaldan muna eftir þeim. I bréfi til útgáfu- stjóra hans skrifaði eiginkona Hammetts: „Síðustu sjö mánuði hefur Hammett einungis sent mér hundrað dollara. Ég er örvæntingarfull, börnin þurfa fót og borða ekki rétta fæðu og ég fæ ekki vinnu og bý hjá foreldrum mínum sem eru að verða gömul og geta ekki hjálpað okkur." Lióð vikunnar Nú skil ég stráin - eftir Davíö Stefánsson Nú skil ég stráin. sem fönnin felur, og fann þeirra vetrarkvíða. Þelr vlta það best, sem vln slnn þrá, hve vorsins er langt að bíða. Að haustnóttum sá ég þlg slgla burtu, og svo kom hlnn langl vetur. Þótt vald hans sé mikið, veit ég þó, að vorið, það má sín betur. Minningin talar máli hins liðna, og margt hefur hrunið til grunna ... Þeir vita það best. hvað vetur er, sem vorinu heitast unna. En svo fór loksins að líða að vori og leysa mjallir og klaka. Ég fann að þú varst að hugsa heim og hlaust að koma til baka. Þú hlýtur að vera á helmlelð og koma með heita og rjóða vanga, því sólin guðar á gluggann minn, og grasið er farið að anga. Hellmann skrifaði mikið um samband þeirra Hammetts og þá í mjög rómantísku ljósi. Sannleik- urinn var nöturlegri. Vín gerði Hammett ofbeldis- fullan, ekki sist gagnvart konum. Stuttu eftir að hann hitti Hellmann kýldi hann hana í boði. Þau Hellmann rifust stöðugt vegna sambanda hans við aðrar konur. Ást þeirra var þó sterk, þau skildu við maka sína og bjuggu saman með hléum þar til Hammett lést. Róttækar stjórnmálaskoðanir Hellmann öðlaðist frægð fyrir leikrit sitt, The Children's Hour, sem fjallaði um illgjarna skóla- stúlku sem eyðileggur líf tveggja kennslukvenna meö slúðursögum um að þær séu lesbiur. Önnur fræg leikrit hennar eru The Little Foxes, um valda- baráttu i Suðurrikjafjölskyldu, og The Watch on the Rhine, um andspyrnumann sem neyðist til að drepa útsendara nasista. Allt þjóðfélagsleg leikrit með sterkum siðaboðskap. Hammett var fangelsaður fyrir að neita að bera vitni hjá óamerísku nefndinni og árið 1952 var Hellman, sem hafði mjög róttækar stjórnmálaskoð- anir, kölluð fyrir nefhdina. Hún var beðin um að nefna þá vini sína sem væru kommúnistar og svar- aði: „Ég get ekki og vil ekki sníða samvisku mína að tískustraumum þessa árs." í endurminningum sín- um sagði Hellman að maður úti í sal hefði kallað. „Loksins sýndi einhver hugrekki!" en það var bara notaleg ímyndun hennar sjálfrar. Það er lífseig saga að Hellman hafi komist nálægt því að verða gjald- þrota vegna lagakostnaðar hennar og Hammetts en sannleikurinn var sá að bæði stóðu ekki skil á tekjuskatti sem reyndist þeim að lokum dýrt. Hammett lést árið 1961 og Hellman stóð vörð um minningu hans. Hún skrifaði endurminningar sínar sem færðu henni meiri frægð og meira fé en leikrit- in. Þetta eru þrjár bækur, einstaklega vel skrifaöar, áhrifamiklar og sérlega skemmtilegar aflestrar en meinið er að þær byggjast á mestum hluta á lygi. Hellmann gerði þar sjálfa sig að dýrlingi á mjög sannfærandi hátt. Verðlaun og viðurkenningar hlóðust á hana. Kvikmynd var gerð eftir einum hluta minninga hennar, Juliu, þar sem Jane Fonda lék Hellmann og Jason Robards lék Hammett svo sannfærandi að hann fékk óskarsverðlaun fyrir leik sinn. Lygar afhjúpaðar Árið 1980, þegar Hellman var orðin Iifandi goð- sögn, mætti rithöfundurinn Mary McCarfhy í sjón- varpsþátt og sagði að allt sem Lillian Hellman hefði skrifað væri lygi, þar á meðal samtengingar og ákveðinn greinir. Hellmann gerði nú stærstu mistök á ferli sínum. Hún ákvað að fara í meiðyrðamál við McCarthy. Þar sannaðist eina ferðina enn að slíkur málarekstur vekur enn meiri athygli en ella á ásök- ununum. Og svo er heldur ekki sérlega vel til vin- sælda fallið fyrir rithöfund að fara í mál við annan rifhöfund. Hellmann var rík en ljóst var að ef McCarfhy tapaði málinu yrði hún að selja hús sitt. McCarthy var eiturskörp og stundum kölluð „konan með rakvélarblaðið". Hún setti nú allt sitt vit í málsvörnina og lagðist yfir verk Hellmann í leit að lygum. Henni barst hjálp viða að. Martha Gellhorn, fréttaritari og fyrrum eiginkona Hemingways, opin- beraði í timaritsgrein átta vegamiklar lygar Hell- mann um veru hennar á Spáni. Og Stephen Spend- er beindi athygli McCarfhy að hinu einkennilega máli Muriel Gardiners. Muriel hélt því fram að hún væri fyrirmyndin að Juliu sem Hellmann hafði í endurminningum sínum sagt vera bestu vinkonu sina. Áhrifamesti kafli í æviminningum Hellman fjallar einmitt um Juliu, bandaríska auðmannsdótt- ur sem gerðist sósíalisti og gekk í andspyrnuhreyf- inguna en var siðan tekin af lifi af nasistum. Muriel hafði sent Hellmann bréf eftir að hafa les- ið sögu hennar um Juliu og bent henni vinsamlega á líkindin milli sín og Juliu en fékk aldrei svar frá Hellman. Þær Hellman höfðu aldrei hist en saga Muriel var þekkt í vinahópi Hellmann og þaðan hafði hún heyrt sögu hennar. Hellmann hélt því fram í endurminningum sínum að Julia væri dul- nefni vinkonu sinnar. Nú var hún beðin um að gefa upp fullt nafn hennar til að sanna raunverulega til- vist Juliu en þá varð lítið um svör. Muriel kom end- urminningum sínum snarlega á blað og líkindin með sögu hennar og sögu Julíu voru með ólíkind- um. Blaðamenn fóru að spyrja Hellmann óþægilegra spurninga. Kennari í háskóla í Boston, Samuel McCracken, lagðist siðan í rannsóknir á endur- minningum Hellmann um Juliu og sýndi fram á með óyggjandi rökum að sagan var uppspuni, byggð á sönnum atburðum úr lífi konu sem Hellmann hafði aldrei hitt. Skömmu áður en málflutningur átti að hefjast í máli McCarthy og Hellman, og mánuði eftir að grein McCrackens birtist, lést Lillian Hellman. Þá var æv- intýraheimurinn, sem hún hafði byggt líf sitt á, að hrynja í kringum hana. Umsjón: Kolbrún Bergþórsdóttir Hrifning unglingsáranna Snorrl Már Skúlason fjölmiðlamaður segir frá uppáhalds- þókunum sínum. „Það hefur einhvern veginn æxlast þannig að bækur sem ég las sem unglingur eru þær eftirminni- legustu sem ég hef lesið. Þá var maður móttækileg- ur, áhrifagjarn og tapaði sér í taumlausri hrifningu af listinni. Tvær bækur koma sérstaklega upp í hug- ann i þessu sambandi. Þrúgur reiðinnar eftir John Steinbeck sem bæði er full af heimspekilegum vangaveltum og segir sögu eins mesta erfiðleika- tímabils í bandarískri sögu. Hin er Hamskiptin eftir Franz Kafka sem hafði mikil áhrif á mig. Ég get nú ekki sagt að Halldór Laxness höfði sterkt til mín en samt er Gerpla á meðal minna upp- áhaldsbóka. Þar er ógleymanlegur kafli sem lýsir ís- lenskri þrjósku og stolti betur en flestir aðrir sem ég hef lesið. Það er kaflinn þegar Þorgeir Hávarsson og svarbróðir hans, Þormóður, sigu í björg eftir eggj- um. Þorgeiri gekk eggjatakan vel og varð svo bráður að hann rann á steini. Þverhnípið blasti við þegar hann náði taki á hvönn sem stóð út úr berginu og tókst þannig að bjarga sér frá bana. Ekki náði hann að hífa sig upp og hékk því ósjálfbjarga utan í bergstálinu. Á meðan kláraði Þormóður, sem var þar í hvarfi skammt fyrir ofan, sína vinnu og lagði sig að því loknu. Svaf hann lengi dags en alltaf hékk Þorgeir á hvönninni og datt ekki í hug að leggjast svo lágt að kalla á hjálp. Þegar Þormóður vaknaði undraðist hann um vin sinn og fór að kalla á hann en Þorgeir bað hann vinsamlegast að vera ekki með læti, það styggði fuglana. Að lokum sá Þormóður hvernig komið var fyrir Þorgeiri og bjargaði honum upp. Fannst Þorgeiri það hið versta mál og var aldrei gott með þeim svarbræðrum eftir þetta. Þessi kafli er í sérstöku uppáhaldi hjá mér. Af nútímahöfundum er Einar Már Guðmundsson í mestu uppáhaldi. Ég tók mig til fyrir 2-3 árum og las allar skáldsögurnar hans í tímaröð sem var mjög skemmtilegt. Af hans bókum eru Riddarar hringstig- ans, Vængjasláttur í þakrennum og Englar alheims- ins í mestu uppáhaldi. Einar Kárason og Hallgrímur Helgason eru líka í uppáhaldi." Óborganleg Lína Sögurnar um Línu Langsokk eru nú komnar í eina bók. Þess- arsögureru Lína Langsokkur, Lína Langsokkur ætlar til sjós ogLína Langsokkur í Suðurhöfum - uppáhalds- lesning flestra barna og þeirra fullorðnu llka. Hln sjálfstæða og andfé- lagslega Lína á engan sinn líka í kostulegum uppátækjum og frumlegri hugsun. Eftlr lestur- inn saknar maður þess sárlega að sögurnar skuli ekki vera fleiri. Kvótið Þvígáfaðri setn maður er því fleiri frumlega menn finnur maður. Venjulegt fólk sér engan mun áfólki. Pascal Bókalistinn Allar bækur__________________ 1. UEGGÐU RÆKT VIÐ SJÁLFAN ÞIG. Anna Valdimarsdóttir_________ 2. HANN VAR KALLAÐUR ÞETTA. Dave Pelzer___________________ 3. EYÐIMERKURBLÓMIÐ. Waris Dirie__________________ 4. KONAN i KÖFLÓTTA STÓLNUM. Þórunn Stefánsdóttir _________ 5. PABBI - BÓK FYRIR VERDANDI FEÐUR. Inqólfur Gíslason_________ 6. ÞINGVALLAVATN. Pétur M. Jónas- son oq Páll Hersteinsson_________ 7. AF BESTU LYST II. Ýmsir höfundar 8. HÁLENDISHANDBÓKIN. Páll Ás- qeir Ásqeirsson________________ 9. GARÐURINN - HUGMYNDIR AÐ SKIPULAGI. Ýmsir höfundar_______ 10. ÞJÓÐSÖGUR VIÐ ÞJÓÐVEGINN. Jón R. Hjálmarsson Skáldverk___________________ 1. HRINGADRÓTTINSSAGA l-lll. J.R.R. Tolkien__________________ 2. UÓÐASAFN TÓMASAR GUÐ- MUNDSSONAR. Tómas Guðmunds- son_________________________ 3. HEIMSUÓS - kilja. Halldór Lax- ness_________________________ 4. ALVEG DÝRLEGT LAND - kilja. Frank McCourt________________ 5. STÚDÍÓ SEX - kilja. Lisa Mark- lund__________________ 6. BARN NÁTTÚRUNNAR. Halldór Laxness______________________ 7. ÞETTA ER ALLT AÐ KOMA - kilja. Hallqrímur Helqason____________ 8. PASSI'USÁLMAR. Hallgrímur Pét- ursson_______________________ 9. HÖFÐINGJAHÓTELIÐ. Agatha Christie______________________ 10. Mýrin - kilja. Arnaldur Indriða- son_________________ Metsölulisti Eymundsson 9.5. - 15.5. Kiljur_______________________ 1. ON THE STREET WHERE YOU LIVE. Mary Higgins Clark_________ 2. THE SUMMERHOUSE. Jude Deveraux_____________________ 3. CHOSEN PREY. John Sandford 4. ON A WICKED DAWN. Stephanie Laurens______________________ 5. THE VILLA,. Nora Roberts______ Listinn er frá New York Times
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.