Morgunblaðið - 26.09.2001, Blaðsíða 12

FRÉTTIR
12 MIÐVIKUDAGUR 26. SEPTEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
MIKIÐ er um líkamleg óþægindi í hópi starfs-
manna á öldrunarstofnunum hér á landi og er
það í samræmi við það sem komið hefur fram í
ýmsum erlendum rannsóknum. 66% starfs-
manna segjast sáttir við vinnuna. Þetta kemur
fram í rannsókn sem Vinnuerftirlit ríkisins gerði
á heilsufari, líðan og vinnuumhverfi starfsfólks á
62 öldrunarstofnunum eða öldrunardeildum
sjúkrahúsa um allt land sl. vetur. Rannsóknin
var tvískipt. Spurningalisti var lagður fyrir 1886
starfsmenn 1.-2. nóvember á síðasta ári og síðan
fór fram vinnueftirlitsátak á þessum sömu
stofnunum dagana 26.-30. mars 2001.
Í skýrslu Vinnueftirlits ríkisins um niðurstöð-
ur könnunarinnar segir, að umönnunarstörf á
öldrunarstofnunum og öldrunardeildum séu al-
mennt talin líkamlega erfið. Oft sé verið að lyfta
einstaklingum, snúa og hlúa að þeim í rúmi,
baða, aðstoða við flutning á milli stóls og rúms
eða baðkars. Segir einnig að það virðist vera al-
gengt, að unnið sé í óæskilegum líkamsstöðum
vegna þrengsla eða skorts á hjálpartækjum.
Eins og eflaust búast mátti við, sýna niður-
stöður könnunarinnar, að mismunandi er hvort
starfsfólk sé ánægt með starfið eða vinnuaðstöð-
una eftir því hvaða störf innan stofnananna það
innir af hendi. Þannig voru deildarstjórar eða
yfirmenn ánægðastir með vinnuaðstöðuna en
ófaglærðir starfsmenn síst. Um 70 % ræsti-
tækna fannst starf sitt vera andlega einhæft en
einungis 13% hjúkrunarfræðinga. Líkamleg
óþægindi voru almennt séð algengari meðal
ófaglærðra í umönnun, sjúkraliða og ræsti-
tækna en meðal hjúkrunarfræðinga og „ann-
arra“, en „aðrir“ eru m.a. þeir sem vinna í eld-
húsi, býtibúri og sjúkraþjálfarar.
„Hættulegar“ vinnustellingar
Meira en helmingur starfsfólks sagðist oft eða
stundum vera líkamlega úrvinda eftir vinnu-
vaktina. Hátt hlutfall starfsmanna notaði oft
vinnustellingar sem, samkvæmt norrænu mats-
kerfi á álagi og vinnuskilyrðum, eru vinnustöður
sem hafa í för með sér hættu á heilsutjóni.
Helst eru það sjúkraliðar, ófaglærðir starfs-
menn í umönnun og ræstitæknar sem nota slík-
ar vinnustellingar. Meira en helmingur þessa
starfsfólks þarf oft að vinna á hækjum sér eða
krjúpa. 40% starfsfólks sögðust
vinna mjög oft eða oft með handleggi fyrir of-
an axlarhæð eða teygða langt frá líkamanum.
Af þessum eru hlutfallslega fæstir í hópi
deildarstjóra og annarra yfirmanna. Þrátt fyrir
þetta hefur hærra hlutfall yfirmanna og fag-
lærðra starfsmanna fengið einhverja kennslu í
líkamsbeitingu og vinnutækni en ófaglærðra,
eða 90% en meðal ófaglærðra er það 70%. Það er
því ljóst að kennslu í líkamsbeitingu og vinnu-
tækni er fremur ábótavant meðal þeirra sem
helst þyrftu á henni að halda.
Yfirmenn og faglært starfsfólk er þó ekki
laust við óþægindi af völdum starfsins. Deild-
arstjórar og aðrir yfirmenn voru ásamt faglærð-
um starfsmönnum líklegri til að segja að starfið
væri andlega erfitt og voru líklegri til að vera
andlega úrvinda eftir vaktina. Þeir voru einnig
líklegri til að vera undir tímapressu og voru lík-
legri en aðrir til að hafa óþægindi í mjóbaki,
herðum og öxlum.
Í niðurstöðum eftirlitsátaksins kemur fram,
að áberandi hafi verið skortur á öryggistrún-
aðarmannakerfi á rúmlega helmingi stofnan-
anna. Á þriðjungi deilda voru ekki til verklags-
reglur varðandi óhappaskráningu og tilkynn-
ingum vinnuslysa var sinnt sem skyldi á
rúmlega átta af hverjum tíu deildum. Að mati
eftirlitsmanna höfðu 77% deilda gott aðgengi að
hjálpartækjum en 8% ekki og því voru gerðar
tímasettar kröfur til viðkomandi stofnana um
úrbætur. Yfirgnæfandi meirihluti deilda reynd-
ist hafa nægan mannafla til að starfsmenn gætu
unnið tveir og tveir saman ef þörf væri á.
Niðurstaða rannsóknar Vinnueftirlits ríkisins meðal starfsfólks í öldrunarþjónustu
Mikið um líkam-
leg óþægindi
JÓHANN Hafnfjörð og eiginkona
hans, Lilja Kúld, lentu heldur bet-
ur í uppákomu í Eystri-Rangá fyrir
fáum dögum. Áin var að sjatna eft-
ir mikið vatnsveður og veiðimenn
almennt ekki í stórræðum, en þau
hjón fengu engu að síður 17 laxa á
einum og hálfum degi og notuðu
örsmáar túpuflugur með keiluhaus
og öngli númer 16. Þetta stingur
mjög í stúf við algengustu veið-
arfæri sem notuð eru í Eystri-
Rangá þar sem stórar, þyngdar
túpur og svartir, þungir Tóbíspæn-
ir eru alla jafna dagsskipunin.
Jóhann sagðist ekki gera sér
grein fyrir því hvort þau hefðu hitt
á eitthvert magnað augnablik eða
að míkrókeilan hafi skipt sköpum,
en allt um það, þá hefðu aðrir
veiðimenn ekki verið að gera stóra
hluti með hefðbundnari veiðitæki.
Það var bara af rælni að hann
hefði sett saman einhendu með
línu númer fimm og umræddar
míkrókeilur. Veiðin skiptist þann-
ig, að 11 laxar veiddust á svæði 7
fyrri morguninn, 1 lax á svæði sex
eftir hádegið og 5 laxar seinni
morguninn á svæði þrjú.
Frásögn Jóhanns er ekki ósvipuð
því sem Konráð Jónsson og veiði-
félagi hans lentu í í Heiðarbrún í
Ytri-Rangá í miðjum ágúst. Eftir
að hafa kastað ótal hefðbundnum
flugum á veiðisvæðið í meira en
tvo klukkutíma, var sett á Black
and Blue míkrókeila og allt varð
umsvifalaust snarvitlaust. Settu
þeir í 16 laxa á einni klukkustund,
lönduðu þar af 11 og voru stundum
tveir eða þrír laxar á eftir flugunni
í einu, eltandi upp á grynningar og
gleypandi ofan í kok!
Mok á keilutúpur í Eystri-Rangá
Ljósmynd/Kristín Jóhannsdóttir
Rafn Hafnfjörð þreytir lax í Rimahyl í Eystri-Rangá fyrir fáum dögum.
ERU
ÞEIR AÐ
FÁ’ANN?
FRAMKVÆMDASTJÓRI Flug-
félagsins Jórvíkur, Jón Grétar Sig-
urðsson, segir bæjaryfirvöld í Vest-
mannaeyjum hafa sinn rétt á að hafa
efasemdir um fjárhagslegt bolmagn
félagsins til að sinna áætlunarflugi til
Eyja. Hann taki ekki þátt í þeirri um-
ræðu og muni ekki munnhöggvast við
Eyjamenn. Jórvík einbeiti sér að und-
irbúningi áætlunarflugsins og allt sé
samkvæmt áætlun.
Jón Grétar áréttar að flugið eigi að
fara fram á jafnréttisgrunni en félag-
ið hafi ákveðnar grunsemdir um að
Íslandsflug hafi fengið vilyrði um
styrk frá Vestmannaeyjabæ til að
hefja flug þangað á ný. Einhver gul-
rót hljóti að vera í boði. Einnig sé
óréttlátt að keppa við flugfélag eins
og Íslandsflug sem fái ríkisstyrki á
öðrum flugleiðum.
„Íslandsflug nýtur ríkisstyrkja á
flugleið eins og til Bíldudals sem ekki
var boðin út. Okkur sem öðrum fé-
lögum gafst ekki færi á að bjóða í þá
leið. Það er verið að rétta mönnum
peninga yfir borðið til þess að sinna
þjónustu án þess að öðrum sé boðin
slík ívilnun. Þar með hefur grundvöll-
ur skapast til að reka flugvélar sem á
síðan að nota í samkeppni á öðrum
flugleiðum. Á meðan fljúgum við til
Patreksfjarðar án þess að ríkið komi
þar nærri. Við sjáum ekki muninn
þarna á og hljótum að gera athuga-
semdir við þetta fyrirkomulag,“ segir
Jón Grétar.
Bæjarstjórinn í Eyjum segir
enga styrki koma frá þeim
Guðjón Hjörleifsson, bæjarstjóri í
Vestmannaeyjum, vísar því aðspurð-
ur alfarið á bug að bærinn hafi styrkt
Íslandsflug til að hefja flug til Eyja.
Ákvörðunin hafi alfarið verið flug-
félagsins. Bæjaryfirvöld hafi hins
vegar hvatt það til að koma inn á
þennan markað og segist Guðjón
óhikað ætla að mæla með því við
starfsmenn bæjarins að skipta við Ís-
landsflug frekar en Jórvík.
„Þegar við fáum svona traustan að-
ila eins og Íslandsflug, sem við höfum
góða reynslu af, þá mun maður hvetja
aðra til að skipta við félagið. Málið er
ekki flóknara en svo,“ segir Guðjón.
Framkvæmdastjóri Flugfélagsins
Jórvíkur um flugið til Vestmannaeyja
Samkeppni við
félag sem nýt-
ur ríkisstyrkja
PÁLL Sigurðsson, forseti laga-
deildar Háskóla Íslands, segir
þann hluta yfirlýsingar Vilhjálms
H. Vilhjálmssonar sem snýr að
sjálfum sér og störfum lagadeildar
alrangan.
„Málið er afgreitt frá lagadeild
og ég hef ekkert annað um það að
segja. Vilhjálmur getur áfrýjað úr-
skurði lagadeildar til háskólaráðs
sem er æðsti aðili innan háskólans
en geri hann það ekki stendur úr-
skurður lagadeildar,“ sagði Páll.
Vilhjálmur, sem lagadeild Há-
skóla Íslands svipti í síðustu viku
lærdómstitli lögfræðings með því
að ógilda kandídatsritgerð hans,
segir að aðeins umsjónarkennari
og prófdómari geti afturkallað ein-
kunn hans.
„Þessar fullyrðingar Vilhjálms
eru einfaldlega alrangar, lagadeild
úrskurðar um mál af þessu tagi.
Það var mikil vinna lögð í úrskurð-
inn innan lagadeildarinnar og
svona ákvörðun hefði aldrei verið
tekin án þess að hún væri mjög vel
rökstudd,“ sagði Páll og áréttaði að
mál Vilhjálms væri einstakt innan
deildarinnar og í raun alls háskól-
ans þar sem sambærileg mál hefðu
ekki komið upp áður.
Spurður hvort menn innan há-
skólans velti vöngum yfir því hver
sé ábyrgð leiðbeinanda og próf-
dómara segir Páll að stjórnsýslu-
málið snúist um Vilhjálm en málið
hafi vissulega vakið upp mikla um-
ræðu meðal háskólaprófessora um
einkunnagjöf og slíkt en vildi að
öðru leyti ekki tjá sig um hlut um-
sjónarkennara og prófdómara.
„Alrangar
fullyrðingar“
Páll Sigurðsson,
forseti lagadeildar HÍ
AÐALFUNDUR Heimdallar sam-
þykkti ályktun þar sem segir að ekki
hafi verið tekið á útgjöldum hins op-
inbera með nægilegum árangri.
Stjórnvöld séu of fús að verða við út-
gjaldakröfum þrýstihópa og hafi jafn-
vel sjálf frumkvæði að allskyns óþarfa
útgjöldum sem óhjákvæmilega kalla á
aukna skatta. Nauðsynlegt sé, að taka
mun fastar á ríkisfjármálunum því ef
góðæri sé ekki nýtt til slíks þá megi
heita vonlaust að það verði gert þegar
mögru árin renni upp.
Á aðalfundinum var Björgvin Guð-
mundsson blaðamaður endurkjörinn
formaður, en Andri Óttarsson laga-
nemi bauð sig einnig fram. Frambjóð-
endur til stjórnar sem fylgdu Andra
drógu framboð sín til baka eftir að úr-
slit í formannskjöri voru ljós. Var því
sjálfkjörið til stjórnar. Hana skipa:
Atli Rafn Björnsson, Ásgeir Jóhann-
esson, Haukur Örn Birgisson, Helga
Árnadóttir, Hrefna Ástmarsdóttir,
Jón Hákon Halldórsson, Konráð
Jónsson, Ragnar Jónasson, Sigþrúð-
ur Ármann, Svava Björk Hákonar-
dóttir og Sveinn Biering Jónsson.
Ekki tekið á útgjaldamálum
„Heimdallur fagnar þeim árangri
sem náðst hefur í efnahagsmálum í tíð
ríkisstjórna Davíðs Oddssonar. Þökk
sé stöðugleika í efnahagsmálum og
auknu frjálsræði í atvinnulífinu hefur
hagvöxtur aukist hér á landi, hagur
almennings batnað og fyrirtæki
standa í blóma. Hins vegar hefur ekki
verið tekið á útgjöldum hins opinbera
með nægilegum árangri. Ungir sjálf-
stæðismenn telja að stjórnvöld séu
allt of fús að verða við útgjaldakröfum
þrýstihópa og hafi jafnvel sjálf frum-
kvæði að allskyns óþarfa útgjöldum
sem óhjákvæmilega kalla á aukna
skatta. Nauðsynlegt er, að taka mun
fastar á ríkisfjármálunum því ef góð-
æri er ekki nýtt til slíks þá má heita
vonlaust að það verði gert þegar
mögru árin renna upp,“ segir m.a. í
ályktun fundarins.
„Ríkisvaldið sé enn að vasast í
verkefnum sem einkaaðilar séu betur
fallnir til að sinna. Hér nefnir félagið
sem dæmi Áfengis & tóbaksverslun
ríkisins og það sem ríkið enn á í fjár-
málastofnunum landsins. Þá hvetur
Heimdallur til þess að ríkið dragi sig
út af fjölmiðlamarkaðinum.
Heimdallur hafnar alfarið aðild að
Evrópusambandinu. Heimdallur tel-
ur stöðu Íslands gagnvart Evrópu-
sambandinu tryggða með samningn-
um um hið evrópska efnahagssvæði,“
segir í ályktun aðalfundar Heimdall-
ar.
Stjórnmálaályktun aðalfundar Heimdallar
Andstaða er við aðild að
Evrópusambandinu