Fréttablaðið - 03.05.2008, Síða 16

16 3. maí 2008 LAUGARDAGUR
Fréttaskýring: Framboð Íslands til öryggisráðs SÞ 3. hluti
Misjöfn fjárútlát í framboði
Áætlað er að kostnaður Íslands vegna framboðs til öryggisráðs SÞ verði samtals um 350 milljónir króna. Tyrkir eru sagðir eyða tí-
falt meira, en Austurríkismenn segjast ekki eyða neinu. Ríkin skilgreina kostnað vegna framboðsins þröngt, og taka ekki kostnað
við ráðstefnuhöld og ferðalög ráðamanna með í reikninginn. Fjárútlát skipta ekki höfuðmáli í baráttunni, segja sérfræðingar.
ÞRIÐJA GREIN AF FIMM
Á mánudag:
Öryggisráðið – Hlutverk, starfsemin
og breytingar
FRÉTTASKÝRING
BRJÁNN JÓNASSON
brjann@frettabladid.is
Fijieyjar
Tonga
Kamerún
SalómnonseyjarBúrúndí
Líbería
Síerra Leóne
Svartfjallaland
Madagaskar
Saó Tomé
og Prinsípe
Sankti Lúsía
Austur
Kongó
Brunei
Darússalam
Haítí
Fílabeins-
ströndin
Kíribati Túvalú
Djíbútí
Gabon
Gævana
Benín
Vestur
Kongó
Tógó
Súrínam
KómoreyjarSamóa
Palá
Máritanía
Erírea
Gínea-Bissá
Míkrónesía
Vanúatú
Bólivía
Hondúras
Gínea
Laos
Papúa Nýju Gíneu
Sambía
Malí
Belís Dóminíka
Sankti Vinsent og
Grenadíneyjar
Miðbaugs-
Gínea
Rúanda
Gambia
Senegal
Sýrland
Sankti Kristófer
og Nevis
Tsjad
Afganistan
Paragvæ
Líbía
Antígva
og Barbúda
Naurau
Máritíus
Ekvador
Austur-Tímor
Sameinuðu Arabísku
Furstadæmin
Dóminíska
lýðveldið
2008 2007 2006 2005 2004 2003 Ekki stjórnmálasamband
Burma
Bútan
Mið-Afríkulýðveldið
Mónakó
Simbabve
Trinidad
og Tóbago
■ Íslensk stjórnvöld hafa á síðustu
fimm árum tekið upp stjórn-
málasamband við 59 ríki, að
meðaltali um tólf á ári.
■ Það er talsverð aukning frá
fimm ára tímabilinu þar á
undan, þegar tekið var upp
samband við samtals tólf ríki,
eða tvö til þrjú á ári.
■ Frá því Ísland bauð sig fram
til setu í öryggisráðinu hefur
verið tekið upp samband við 75
aðildarríki SÞ.
■ Ísland hefur nú tekið upp
stjórnmálasamband við öll ríki
SÞ utan við sex. Það eru Burma
(Myanmar), Bútan, Mið-Afr-
íkulýðveldið, Mónakó (aðeins
ræðissamband), Simbabve og
Trinidad og Tóbago.
■ Ekki er hægt að segja að Ísland
hafi stofnað til stjórnmálasam-
bands við ríki vegna öryggis-
ráðsframboðsins, þó framboðið
sé ákveðinn hvati, segir Kristín
Árnadóttir, kosningastjóri fram-
boðs Íslands.
■ Ekki hefur verið mikill kostnaður
því samfara að taka upp sam-
band við ríkin. Sendiskrifstofa
Íslands hjá SÞ í New York hefur
séð um samningana.
STJÓRNMÁLASAM-
BAND VIÐ 59 RÍKI
Á FIMM ÁRUM
■ Heildarútgjöld utanríkisráðu-
neytisins hafa fjórfaldast á tíu
árum. Á fjárlögum 2008 er gert
ráð fyrir 11,8 milljarða króna
útgjöldum. Á sama tíma hefur
vísitala neysluverðs hækkað
um 53 prósent.
■ Á þriggja ára tímabili, frá árinu
2005, hafa útgjöldin farið úr
6,7 milljörðum í 11,8, sem
er aukning um 76 prósent.
Á sama tíma hefur vísitalan
hækkað um 18 prósent.
■ Þingmaður Frjálslynda flokks-
ins, segur útgjaldaaukningu
ráðuneytisins á undanförnum
árum benda til þess að dulinn
kostnaður vegna öryggisráðs-
framboðs Íslands sé mun meiri
en stjórnvöld vilji gefa upp.
■ Kostnaður við sendiráð Íslands
hefur þróast tvöfaldast á tíu ára
tímabili. Árið 1999 var kostn-
aðurinn 961 milljónir, en í ár
er gert ráð fyrir 1,9 milljörðum
vegna þeirra.
■ Framlög Íslands til þróunar-
mála, þar með talið rekstur
Þróunarsamvinnustofnunar
Íslands, hefur því sem næst
áttfaldast á síðustu tíu árum.
Framlögin voru 381 milljónir
árið 1999, en verða um 3
milljarðar í ár.
■ Við útreikninga er miðað við
tölur úr fjárlagafrumvörpum.
ÚTGJÖLD RÁÐUNEYTISINS AUKIST HRATT
12
10
8
6
4
2
0
99 00 01 02 03 04 05 06 07 08
Heildarútgjöld ráðuneytisins
Sendiráð Íslands
Þróunarmál og alþjóðleg
hjálparstarfsemi
X
10
00
m
ill
jó
ni
r
kr
ón
a „Peningar skipta alltaf máli,“ segir
Swadesh M. Rana, sérfræðingur í
málefnum SÞ hjá World Policy Ins-
titute, spurð hvort það skipti máli
hversu miklu ríki eyði í framboðið.
Þar eigi svipað við og hjá forseta-
frambjóðendum í Bandaríkjunum.
Ríki geta leyft peningum að
skipta miklu máli ef þau vilja, segir
Colin Keating, forstjóri Security
Council Report. Ef tvö ríki keppi
og bæði reyni að kaupa sér sæti í
ráðinu með gjöfum og tilboðum
sé líklegt að það ríki sem leggi til
mest fé vinni. Á hinn bóginn geti
ríki lýst því yfir að það stundi ekki
slíkan fjáraustur þar sem það sé
gegn stefnu landsins, og breytt
þannig leikreglunum.
Það hafi til dæmis gerst þegar
Dóminíska lýðveldið og Kosta Ríka
kepptust um sæti í fyrra. Dómin-
íska hafi lagt mikið fé í baráttuna,
öfugt við Kosta Ríka, en ekki haft
erindi sem erfiði þegar kom að
kosningum í ráðið.
„Þær upphæðir sem ríkin eyða
í baráttuna skiptir ekki höfuðmáli.
En ríki sem keppir við annað ríki
sem leggur til mikið fé verður að
berjast gegn því með mjög skipu-
lögðum hætti,“ segir Keating.
„Almennt séð skipta peningar
aðeins máli hjá litlum hluta ríkja,“
segir Lars Faaborg-Andersen,
sendiherra og annar fastafulltrúi
Danmerkur hjá SÞ. Ríki vilji auðvit-
að að þeir sem fá þeirra stuðning
hafi skilning á sjónarmiðum þeirra,
og styðji þeirra málstað í ákveðn-
um málaflokkum.
Því skipti stefna ríkis, til dæmis
í þróunarmálum, miklu. „Maður
skyldi þó ekki vanmeta áhrifamátt
þess að geta eytt peningum í
baráttunni,“ segir hann.
HÆGT AÐ BREYTA
LEIKREGLUNUMÍ
slensk stjórnvöld áætla í
dag að framboð Íslands til
öryggisráðs Sameinuðu
þjóðanna muni kosta um
350 milljónir króna, talið
frá árinu 2001. Það er um
þriðjungur af þeim eina milljarði
sem talað var um fyrir nokkrum
árum að framboðið myndi kosta.
Obbinn af kostnaði Íslands
vegna framboðsins fór í að fjölga
starfsmönnum á skrifstofu
íslensku sendinefndarinnar hjá
Sameinuðu þjóðunum í New York.
Sérfræðingar í kosningum í ráð
og nefndir SÞ segja það afar mik-
ilvægt, þar sem starfsemin í höf-
uðstöðvum SÞ geti verið lykillinn
að sigri, sé rétt að henni staðið.
Lítill hluti til viðbótar fór í að
greiða laun framkvæmdastjóra
framboðsins, og aðra starfsemi
hér á landi.
Ísland keppir við Austurríki og
Tyrkland um tvö laus sæti í örygg-
isráðinu árin 2009 til 2010.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
utanríkisráðherra sagði í ræðu á
Alþingi 8. apríl síðastliðinn að
mikil vinna hafi átt sér stað í sam-
ræmingu utanríkisþjónustunnar.
Þá hafi milliríkjasamskipti Íslands
„aukist umtalsvert“, og þau hafi
verið nýtt til stuðnings framboð-
inu. Enginn kostnaður vegna þess-
ara auknu umsvifa eru færð í bók-
hald framboðsins, þó óumdeilt sé
að þau skipti miklu máli.
Þá mætti nefna ráðstefnu sem
íslensk stjórnvöld, í samvinnu við
erlenda aðila, stóðu fyrir á Barba-
dos nú um páskana. Þar var rennt
stoðum undir þróunarsamvinnu í
Karíbahafinu, enda fulltrúum sex-
tán eyríkja í Karíbahafi boðið til
ráðstefnunnar. Í samtali Frétta-
blaðsins við Kristínu Árnadóttur,
kosningastjóra framboðs Íslands,
sagði hún að til stæði að ræða við
fulltrúa ríkjanna til að kynna
Ísland og undirbyggja öryggis-
ráðsframboðið.
Okkar maður í Addis Ababa
„Það þarf að horfa í auknum mæli
til þessara ríkja og við höfum ekki
dulið þau þess að við erum í fram-
boði,“ sagði Kristín í samtali við
Fréttablaðið í mars.
Fréttablaðið óskaði eftir því að
fá gefinn upp kostnað Íslands
vegna ráðstefnunnar á Barbados.
Talsmaður utanríkisráðuneytisins
hafnaði því, en segir upplýsing-
arnar ekkert leyndarmál. Mikil
vinna væri því samfara að ná þeim
út úr bókhaldinu og ráðuneytinu
ekki skylt að leggja í slíka vinnu.
Í ræðu Ingibjargar Sólrúnar í
apríl kom einnig fram að Ísland
hafi fengið áheyrnaraðild að Afr-
íkusambandinu. Svavar Gestsson,
sendiherra Íslands í Kaupmanna-
höfn, verður sérstakur fulltrúi,
með aðsetur í Addis Ababa í Eþíóp-
íu „næstu mánuðina“. Það mun
meðal annars gagnast framboði
Íslands til öryggisráðsins, sagði
Ingibjörg.
Þá hefur Ólafur Ragnar Gríms-
son, forseti Íslands, greint frá því
að hann hafi á sex eða sjö mánuð-
um fundað með fulltrúum yfir 100
ríkja, þjóðhöfðingjum, ráðamönn-
um, sendiherrum og öðrum.
Spyrja má hvers vegna enginn
hluti kostnaðar við ferðalög ráða-
manna, ráðstefnur, aðild að Afr-
íkusambandinu, fundi forseta
Íslands og fleira sé færður á kostn-
aðarlið framboðsins; hvort kostn-
aður við framboðið sé of þröngt
skilgreindur.
Jón Magnússon, þingmaður
Frjálslynda flokksins, er ekki í
vafa um að svo sé. Kostnaðurinn
við framboðið sé vafalaust mun
hærri en stjórnvöld haldi fram.
Þess sjái til að mynda stað í sífellt
hækkandi útgjöldum utanríkis-
ráðuneytisins.
Hann segir ráðstefnuna á Bar-
bados skýrasta og nýjasta dæmið
um það að lagt sé í kostnað, að
mestu vegna framboðsins, sem
færður sé á aðra kostnaðarliði.
Annað dæmi sé sendiráðavæð-
ing undanfarinna ára. Stofnuð hafi
verið sendiráð í Suður-Afríku, á
Indlandi og í Japan, sem séu alger-
lega óþörf. Enginn kostnaður
vegna þeirra sé færður á framboð
til öryggisráðsins, en ekki sé hægt
að skýra tilurð þeirra með öðrum
hætti en vegna framboðsins.
Nýtist í þróunarsamvinnu
Kristín Árnadóttir hafnar þessu
alfarið. Hún segir að kostnaður
við ráðstefnuna á Barbados hafi
til að mynda fallið undir þróunar-
samvinnu. Aukin milliríkjasam-
skipti komi ekki til vegna fram-
boðsins, heldur séu þau nýtt í þágu
framboðsins þegar því verði við
komið. Í stað þess að fara sérstak-
ar ferðir til að kynna framboðið sé
tækifærið notað í þeim ferðum
sem farnar eru af öðru tilefni.
Á móti má segja að aukinn
kostnaður við skrifstofu Íslands
hjá SÞ í New York, sem skrifaður
er á framboðið, eigi í raun ekki
allur heima þar. Fjölgun starfs-
manna þar nýtist til að sinna
öðrum verkefnum. Það sé engu að
síður reiknað sem framboðskostn-
aður, sem orki tvímælis.
Kristín bendir einnig á að nú sé
verið að leita leiða til að auka þátt-
töku í þróunarstarfi til að efna
skuldbindingar um að þróunar-
samvinna verði 0,7 prósent af
vergri þjóðarframleiðslu. Vinna
sem lagt er í vegna framboðsins
nýtist vel í því starfi.
Austurríkismenn virðast skil-
greina kostnað með svipuðum
hætti. „Við höfum ekki eytt neinu í
framboðið,“ segir Hans Winkler,
ráðuneytisstjóri utanríkisráðu-
neytis Austurríkis. „Allt sem við
gerum er hluti af venjulegu þró-
unarsamstarfi, hluti af venjuleg-
um ráðstefnum og ferðalögum.
Við eyðum ekki peningum umfram
það sem við gerum venjulega.“
Austurríki hefur í gegnum tíð-
ina haldið mikið af ráðstefnum um
ýmis málefni, og líta stjórnvöld
þar svo á að ekki hafi verið lagt í
sérstök verkefni vegna framboðs-
ins eins.
Taka verður þeirri fullyrðingu
með fyrirvara, jafnvel þó Austur-
ríki sé með gríðarsterka utanrík-
isþjónustu. Austurrísk stjórnvöld
hafa haldið ráðstefnur um málið
víða. Spyrja má hvort þær hefðu
verið haldnar ef ekki hefði verið
fyrir framboðið, og ef ekki, hver
kostnaðurinn var.
Geta eytt 3,7 milljörðum
Fulltrúar Tyrklands vildu ekki
veita viðtal um framboðið. Ýmsar
sögur ganga um að Tyrkland eyði
miklu fé í kosningabaráttunni.
Sérfræðingar telja líklegt að Tyrk-
ir hafi lagt til hliðar um 50 milljón-
ir Bandaríkjadala, jafnvirði um
3,7 milljarða króna, eingöngu
vegna framboðsins. Þeir ætla að
bæta við ellefu sendiráðum í ríkj-
um Afríku, og eru mjög áberandi í
höfuðstöðvum SÞ í New York.
Lönd sem Ísland hefur tekið
upp stjórnmálasamband við
á síðustu fimm árum, flokkuð
eftir því á hvaða ári stofnað
var til sambandsins.
TEKIÐ UPP STJÓRN-
MÁLASAMBAND