Fréttablaðið - 14.06.2008, Page 26

26 14. júní 2008 LAUGARDAGUR
J
ohn McCain á það sameiginlegt með
Barack Obama að hafa við upphaf
prófkjörsbaráttunnar í vetur ekki
verið talinn sigurstranglegur. Enda
er hann að mörgu leyti óvenjulegur
frambjóðandi Repúblikanaflokksins,
einkum þar sem hann hefur á sínum
langa ferli sýnt mikið pólitískt
sjálfstæði og vikið oft frá flokkslínunni. En
sú virðing sem hann nýtur sem stríðshetja
og sómakær stjórnmálamaður gera hann að
mótherja sem demókratar verða að taka
alvarlega.
Nú þegar repúblikanar eru að ljúka síðara
kjörtímabilinu við völd í Hvíta húsinu og
fráfarandi forseti, George W. Bush, nýtur
minni almenningshylli vestra en nokkur
forseti hefur gert frá því mælingar hófust,
er ekki að undra að almennt sé litið svo á að
frambjóðandi repúblikana muni eiga á
brattann að sækja í kosningabaráttunni
fram til forsetakosninganna 4. nóvember.
Þessi veika staða repúblikana fyrir þessar
forsetakosningar endurspeglaðist strax í því
hve fátt var um viðurkennda þungavigtar-
menn í prófkjörsbaráttu þeirra í vetur.
Fyrirfram þótti Rudolph Giuliani, fyrrver-
andi borgarstjóri New York, vera sigur-
stranglegastur í þeim hópi, en hann reyndist
misreikna sig hrapallega við val á prófkjörs-
strategíu og var snemma úr leik. Eftir það
átti McCain tiltölulega auðvelt spil að
tryggja sér útnefninguna, sem gerðist strax
í febrúar. Hann og Repúblikanaflokkurinn
hafa þannig haft visst forskot á demókrata
að undirbúa forsetakosningabaráttuna sjálfa
síðustu mánuði. En það forskot nýttist
reyndar lítið þar sem öll fjölmiðla-
athyglin var á flokkssystkinaslag
þeirra Clinton og Obamas. Þar
sem sá slagur var á köflum
allhatrammur mun það
eflaust taka nokkurn tíma
að sameina flokkinn að
baki sigurvegaranum.
McCain hófst enda
tafarlaust handa við að
biðla til stuðningsfólks
Hillary Clinton, ekki sízt
úr hópi eldri kvenna sem
margar kváðu vera býsna
fráhverfar Obama.
McCain á reyndar jafnvel
enn frekar en Obama við
þann vanda að etja að hafa
ekki eigin flokk sameinaðan
að baki sér. Hann er allt annað
en óskaframbjóðandi hins
öfluga þrýstihóps
kristinna íhalds-
manna. Richard
Land, forseti
sambands
baptista í
Suðurríkjum
Bandaríkj-
anna, segir
að hann
hafi heyrt
sitt fólk
segja: „John
McCain var
ekki mitt
fyrsta val, John
McCain var ekki mitt
annað val, John McCain var ekki mitt þriðja
val. En ég vel samt frekar þriðja flokks
slökkviliðsmann en fyrsta flokks brennu-
varg.“ Og hans fólk álíti Obama vera fyrsta
flokks brennuvarg. Repúblikanar gera
sér væntanlega einnig grein fyrir
því að ef frambjóðandi þeirra á
að hafa nokkurn möguleika á
sigri undir ríkjandi
kringumstæðum þurfi sá
að geta höfðað til víðari
kjósendahóps en
kjarnafylgis Repúblik-
anaflokksins. Og John
McCain er einmitt
þannig frambjóðandi.
McCain verður 72 ára
í ágúst í sumar. Nái hann
kjöri verður hann þar
með elzti maðurinn sem
tekið hefur við banda-
ríska forsetaembættinu.
Sá elzti hingað til var
Ronald Reagan, en hann
var 69 ára þegar
hann var kjörinn
árið 1980. Hann var
síðan við völd
fram á 78.
aldursár sitt.
Til að sýna hve
langlífi er
mikið í
fjölskyldu
sinni
hefur
McCain
gjarnan
móður
sína
háaldraða með sér á
kosningafundum.
JOHN MCCAIN
Repúblikaninn sem
fer sínar eigin leiðir
B
arack Hussein Obama,
þeldökki öldungadeildarþing-
maðurinn frá Illinois,
uppfyllir nærri því öll
óskaskilyrðin sem Evrópu-
menn almennt setja fyrir
bandarískan forsetaframbjóðanda: Hann
er vitsmunamaður, háskólamenntaður,
mælskur, enginn valdafíkill og – það sem
skiptir öllu – demókrati. Það mætti líka
orða það þannig að hann stendur fyrir
algerlega andstæðan pól við George W.
Bush, sem er sá Bandaríkjaforseti sem
hefur slegið öll met í óvinsældum, ekki síst
meðal Evrópubúa.
Frá því Obama tók að veita Hillary
Clinton – frambjóðandanum sem fyrirfram
voru taldar yfirgnæfandi líkur á að hlyti
útnefninguna að þessu sinni – alvöru
samkeppni í prófkjörsslagnum hefur
kastljós heimsathyglinnar beinzt að þessu
afburða mælska og óvenjulega glæsi-
menni. Samanburður við þann bandaríska
forseta sem Evrópumenn hafa haft allra
mestar mætur á – John. F. Kennedy – varð
daglegt brauð í fjölmiðlum.
Um Kennedy má reyndar segja að það sé
spurning hvort þokki hans og fagmannleg
ræktun ímyndar hans eftir að hann var
myrtur setji í skuggann spurninguna um
það hverju hann kom í verk sem forseti.
Þar sem honum gáfust aðeins þrjú ár í
embætti er líka erfitt að svara þeirri
spurningu fyllilega með sanngjörnum
hætti. Þar sem Obama hefur líka aðeins
setið í þrjú ár á Bandaríkjaþingi er erfitt
að meta hann af verkum hans með sann-
gjörnum hætti. Það sýndi sig hins vegar í
prófkjörsbaráttunni gegn Hillary
Clinton að áherzla hennar á
reynslu reyndist vopn sem
snerist frekar gegn henni
sjálfri, á meðan áherzla
Obama á umskipti og
„nýjar leiðir“ til að iðka
stjórnmál í Washington
virtist verka trúverð-
ugri einmitt vegna þess
að hann væri ekki búinn
að sitja það lengi á þingi
að hann væri orðinn
samdauna hinu
spillta hagsmuna-
pots-andrúmslofti
ganganna á Capitol-
hæð.
Því meðal bandarískra
kjósenda virðist sú pólitík
sem iðkuð hefur verið í Wash-
ington síðustu áratugina vera
orðin mjög óvinsæl. Kjósendur
eru greinilega orðnir þreyttir á
hinu síendurtekna gelda karpi
fram og aftur um sömu deilumálin á
borð við fóstureyðingar,
stofnfrumurannsóknir,
giftingar samkynhneigðra,
skatta og skotvopnaréttindi.
Kjósendur eru opnir fyrir
frambjóðendum, sem nálgast
ný mál með nýstárlegum
hætti. Eða eru að minnsta
kosti öðruvísi en þeir
stjórnmálamenn sem
hafa sett mest mark sitt
á stjórnmál í Washington síðustu tuttugu
árin – Bush og Clinton.
Á þessu græddi Obama
augljóslega. En hvort það
dugar til að fleyta honum
alla leið inn í Hvíta húsið
á eftir að koma í ljós. Til
að sýna og sanna að
hann sé þess verðugur
að gegna valdamesta
embætti heims þarf
hann þó að gera
meira en slá um
sig með vel
hljómandi
frösum. Víst er
að á næstu
mánuðum verður
mjög náið fylgzt
með því hvernig hann
hyggst beita því valdi sem
hann hefur nú umboð
Demókrataflokksins til að
sækjast eftir.
BARACK OBAMA
Mælskt eftirlæti
Evrópumanna
Eins og varla kemur á óvart þarf fyrsti þeldökki frambjóðandinn
sem getur gert sér raunverulegar vonir um að ná kjöri til að
gegna valdamesta embætti heims að þola óhróður og baktal af
ýmsu tagi. Til að mæta þessu vandamáli hefur kosningabaráttu-
lið hans stofnað vefsíðuna www.fightthesmears.com, þar sem
hinar ýmsu ósönnu fullyrðingar, sem sagðar eru um hann eða
hans nánustu í því skyni að níða skóinn af frambjóðandanum,
eru raktar og hraktar.
Ein lífseigasta fullyrðingin af þessu tagi er að Obama sé mús-
limi. Önnur útbreidd dæmi um slíkar fullyrðingar eru að í bókum
hans sé að finna æsingaáróður gegn hvítum og að hann neiti að
sverja eið við stjórnarskrá Bandaríkjanna.
Nýjasta fullyrðingin er að Michelle, eiginkona Obamas, hafi
notað orðið „whitey“, niðrandi orð um hvíta, í ræðu við guðs-
þjónustu í söfnuðinum sem þau tilheyrðu, Trinity United Church
of Christ í Chicago, en sá hefur orðið mjög umdeildur vegna
pólitískra ummæla sem prestur safnaðarins, Jeremiah Wright,
hefur látið frá sér fara, svo sem um meint samsæri Bandaríkja-
stjórnar gegn blökkumönnum.
Reyndar hefur John McCain sannarlega fengið sinn skammt
af uppspunaóhróðri um sig í kosningabaráttu. Þegar prófkjörs-
barátta McCains við George W. Bush um forsetaframboðs-
útnefningu Repúblikanaflokksins árið 2000 stóð sem hæst
skutu upp kollinum sögur um að Bridget dóttir hans, sem er
dökk á brún og brá, væri afkvæmi framhjáhalds McCains með
svartri barnfóstru (hið rétta er að Bridget er ættleidd frá Bangla-
dess). Sögusagnirnar gengu svo langt að halda því fram að eigin-
kona McCains, Cindy, væri eiturlyfjafíkill, að hann sjálfur væri
ekki allt of viss um kynhneigð sína og væri í andlegu ójafnvægi
sem rekja mætti til stríðsfangatíðar hans í Víetnam, ásamt öðru.
Talsmenn kosningabaráttu Bush harðneituðu að hafa átt þátt
í að koma þessum sögusögnum af stað, en þeir sem til þekkja
segja handbragð áróðursmeistara Bush til margra ára, Karls
Rove, hafa verið óyggjandi.
Vegna þess hve McCain hefur sjálfur sára reynslu af slíkum
spunaáróðri má ætla að hann vilji ekki að sínir menn beiti slík-
um aðferðum í baráttunni sem framundan er við Obama. Það er
hins vegar eins víst að menn eins og útvarps-æsingamaðurinn
Rush Limbaugh og aðrir áróðursmenn repúblikana láti þann
vilja McCains sér í léttu rúmi liggja og hiki ekki við að beita
öllum brögðum til að koma höggi á hinn sögulega óvenjulega
mótherja í slagnum um Hvíta húsið.
Orrustan um Hvíta húsið 2008
Ljóst er að forsetakosningarnar í Bandaríkjunum í ár verða sögulegar. Í fyrsta sinn er maður af afrískum uppruna í framboði fyrir
annan stóru flokkanna og mótherji hans er líka óvenjulegur frambjóðandi síns flokks. Auðunn Arnórsson lýsir keppinautunum.
AF ÓHRÓÐRI
FRÉTTABLAÐIÐ/GRAPHIC NEWS