Morgunblaðið - 27.04.2006, Blaðsíða 32

32 FIMMTUDAGUR 27. APRÍL 2006 MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
FYRIR síðustu sveitarstjórn-
arkosningar gerði Gallup skoð-
anakannanir meðal slembiúrtaks
landsmanna á viðhorfi þeirra til
framboðs eldri borgara og öryrkja.
Fyrst var gerð könnun meðal 18
til 89 ára. Svör voru 1.314, en
þátttaka um 70%.
Spurningu um stuðning við bar-
áttu eldri borgara fyrir bættum
hag svöruðu 97% kvenna játandi
og 94% karla.
Spurt var: Hversu líklegt eða
ólíklegt mundir þú segja að þú
mundir kjósa samtök eldri borgara
í alþingiskosningum ef til fram-
boðs kæmi, sjá töflu 1.
Flestir jákvæðir meðal karla
bjuggu í Reykjavík, Reykjanesi og
Vesturlandi en konur
á landsbyggðinni.
Óráðnir voru 12,9% og
vissu ekki 10,2%. Þre-
falt fleiri lág-
tekjukarlar og ör-
yrkjar svöruðu
spurningunni um
„mjög líklegt“ og
„frekar líklegt“ já-
kvætt en háskólakarl-
ar og hátekjumenn.
Mun minni munur var
meðal kvenna. Flestir
þeirra er svöruðu
„mjög ólíklegt“ voru úr hópi karla,
18–29 ára hátekjufólks og há-
skólaborgara.
Gallup gerði ennfremur svipaða
rannsókn meðal 18–67 ára og ör-
yrkja. Stærð slembiúrtaksins var
1.182, þátttaka 63%. Meirihluti að-
spurðra studdi sameiginlegt fram-
boð eldri borgara og
öryrkja. Spurt var:
Hversu líklegt eða
ólíklegt er að þú
greiðir slíku fram-
boði atkvæði þitt?
Sjá töflu 2.
Óráðin voru 10%
karla og 19,5%
kvenna, vissu ekki
voru 7,1% karla og
11,9% kvenna.
Flestir jákvæðir
bjuggu á Norður-
landi vestra og Suð-
urlandi. Stærsti hópurinn voru at-
vinnulausir og öryrkjar (46,2%).
Eins og áður svöruðu þeir er
höfðu að baki almennt nám og
starfsnám spurningum um „mjög
ólíkl.“ og „frekar líkl.“ oftar já-
kvætt en háskólamenn, en minni
munur var milli kvenna. Barna-
fjölskyldur voru jákvæðari en aðr-
ir.
Niðurstöður þessara kannanna
voru ræddar við stjórnarmenn,
formenn félaga eldri borgara og
öryrkja fyrir sunnan heiða og víð-
ar. Menn voru nokkuð efins um
framboð og því varð ekki úr að-
gerðum. Höfundi þessarar greinar
og Garðari Sverrissyni voru þess-
ar niðurstöður ekkert gleðiefni. Í
ljósi undanfarinnar atburðarásar
sýnist mér kjörið að framkvæma
svipaða könnun sem fyrst.
Viðhorf til framboðs
eldri borgara og öryrkja
Ólafur Ólafsson skrifar
um framboð eldri
borgara og öryrkja
’ Í ljósi undanfarinnaratburðarásar sýnist mér
kjörið að framkvæma
svipaða könnun sem
fyrst. ‘
Ólafur Ólafsson
Höfundur er formaður LEB.
Tafla 1
Karlar Mjög líklegt Frekar líklegt Mjög ólíklegt Frekar ólíklegt
18-49 7,5 10,2 37,0 24,4
50-89 18,5 15,8 25,9 22,8
Konur
18-49 23,2 14,1 17,8 30,5
40-89 23,2 14,8 12,9 12,9
Tafla 2
Karlar Mjög líklegt Frekar líklegt Mjög ólíklegt Frekar ólíklegt
18-49 21,6 40,0 0,0 11,5
50-67 36,6 29,3 2,4 4,9
Konur
18-49 30,5 32,5 1,1 7,6
50-67 25,9 37,0 0,0 3,7
AÐ UNDANFÖRNU hefur
Morgunblaðið hamast á Samfylk-
ingunni sem aldrei fyrr. Skoði
menn nafnlausa dálkinn „Stak-
steina“ sést að það er
næstum undantekn-
ing ef hann er ekki
undirlagður árásum á
Samfylkinguna og
hennar forystufólk.
Mér sýnist að allir
telji sig vita að rit-
stjóri blaðsins sé
ábyrgur fyrir Stak-
steinaskrifunum. Og
þar sem hann hefur
aldrei leynt því að
hann sé pólitískur
eða hvaða flokki hann
tilheyri þarf ekki að
koma á óvart eða
vera sérstakt
hneykslunarefni að
hann skuli beita sér í
þeirri mikilvægu
kosningabaráttu sem
nú er að komast í al-
gleymi. Það sem má
hins vegar kallast at-
hyglisvert er að þótt
fjögur framboð keppi
við sjálfstæðismenn í
borginni virðist að-
eins einn andstæð-
ingur skipta máli og
þeir þurfa að óttast,
og það er Samfylk-
ingin. Og það er því
eðlilegt sjálfstæð-
ismenn eyði öllum
sínum kröftum og púðri á hana.
Hægri vængurinn hefur reyndar
í mörg ár verið með endalausar
hrakspár um viðgang Samfylking-
arinnar; lengi sögðu þeir með öllu
vonlaust að slík breiðfylking fé-
lagshyggjuafla myndi geta hangið
saman eða náð einhverjum styrk,
en þær illspár hefur reynslan gert
hlægilegar. Í seinni tíð hefur
meira heyrst að Samfylkinguna
skorti stefnu og prófíl – þetta sé
miðjumoðs- eða jafnvel hægri-
flokkur, öfugt við róttæka og for-
kláraða ímynd t.d. Vinstri-grænna.
En samt er það hin „veika“ og
„óskýra“ Samfylking sem íhaldið
hamast á og óttast mest. Og í
rauninni má segja að það sé afrek
forystumanna flokksins, að hafa
loksins tekist að búa til afl á þess-
um væng sem hægrimenn eru
hræddir við.
Þeir óttast nefnilega ekki VG
eða forvera þeirra á vinstri
vængnum. Það eru hreyfingar sem
sjálfstæðismönnum líkar vel að
kljást við, og passa inn í þeirra
heimsmynd. Kjörstaða íhaldsins er
sú að það eitt bjóði fram alvöru
flokk sem geti stjórnað landinu;
eins og þeir hafa til að
mynda gert síðustu
fimmtán árin. Þeir
eiga að vera hin eina
sanna og ábyrga
hreyfing sem situr við
stjórnvölinn, semur
frumvörpin, leggur
þau fram og sam-
þykkir. En þar sem
við búum í lýðræð-
isþjóðfélagi þá þarf
auðvitað, þó ekki væri
nema formsins vegna,
að vera stjórnarand-
staða; einhverjir sem
alltaf og eilíflega
munu verða á móti,
skammast og rífast;
það mega gjarnan
vera mælskir sérvitr-
ingar – þeirra rödd
verður að fá að heyr-
ast – ekkert frumvarp
sem íhaldið semur, eða
tillaga sem það leggur
fram og samþykkir,
hefur í rauninni fengið
eðlilega afgreiðslu fyrr
en einhver strigakjaft-
urinn hefur æpt sig
hásan. Það er stjórn-
arandstaða! Því allir
vita að slíkt verður
aldrei valkostur við
sjálfan valdaflokkinn.
Samfylkingin er hræðileg og
óvænt ógnun við þetta kerfi í aug-
um sjálfstæðismanna, eins og
sannast hefur í tvennum síðustu
kosningum.
Íhaldið lítur á stjórnarandstæð-
inga eins og gömlu kallana tvo í
Prúðuleikurunum, sem sitja uppi í
stúku og finnst allt fáránlegt sem
gerist á sviðinu. Sýninguna leiða
Svínka og froskurinn Kermit,
kjánaleg eins og þau eru, rétt eins
og Davíð eða Geir stjórna sam-
félaginu; en kallarnir sem setja út
á og hæðast og bölsótast – við get-
um kallað þá Steingrím og Ög-
mund – þeir eru nauðsynlegur
partur af sviðsmyndinni. Enda
ekkert að óttast; engum hefur
dottið í hug að þeir fari að stjórna
sjálfu sjóinu.
Af hverju óttast
Íhaldið bara
Samfylkinguna?
Einar Kárason skrifar um
Staksteina Morgunblaðsins
Einar
Kárason
’… þótt fjögurframboð keppi
við sjálfstæð-
ismenn í borg-
inni virðist að-
eins einn
andstæðingur
skipta máli og
þeir þurfa að ótt-
ast, og það er
Samfylkingin.‘
Höfundur er rithöfundur og í 25. sæti
Samfylkingarinnar í Reykjavík.
ÞAÐ MÁ fullyrða að hlutverk
þeirra sem sinna menntun og
heilsueflingu einstaklinga í sam-
félaginu hafi aldrei verið jafnmik-
ilvægt. Traust fagleg þekking á
högum, líðan og aðstæðum fólks í
nútímanum og hagnýting þeirrar
þekkingar á markvissan máta til
forvarna og heilsueflingar er for-
senda heilbrigðis þjóðarinnar.
Kennslufræði- og lýðheilsudeild
Háskólans í Reykjavík býður upp á
menntun fyrir þá sem
hafa hug á að sinna
heilsueflingu, fræðslu
og stuðningi. Námið
er annars vegar al-
mennt meistaranám í
lýðheilsufræði, á
ensku Master of Pu-
blic Health (MPH), og
hins vegar meist-
aranám í kennslu- og
lýðheilsufræði sem
lýkur með MEd
gráðu. Sérstök áhersla
er í náminu lögð á for-
varnir í heilbrigð-
ismálum almennt og á heilbrigði og
líðan barna og ungmenna. Lýðheils-
unámið er hið eina sinnar tegundar
hér á landi og er ætlað þeim sem
hafa hug á að vinna við að efla heil-
brigði fólks, með rannsóknarmiðuðu
forvarnarstarfi. Námið er þverfag-
legt þar sem starf lýðheilsufræð-
inga byggist á samstarfi ólíkra
fræðigreina.
Tvenns konar lýðheilsunám í
Háskólanum í Reykjavík
MPH meistaranám í lýð-
heilsufræðum hentar einstaklingum
með margvíslegan bakgrunn sem
vilja vinna að stjórnun, stefnumót-
un og verkefnum á sviði forvarna
og heilsueflingar innan stofnana og
fyrirtækja, ríkis eða sveitarfélaga.
Þetta nám nýtist jafnframt vel þeim
sem hyggjast vinna með börnum og
ungmennum í skipulögðu starfi á
vettvangi.
MEd. meistaranám í lýð-
heilsufræði er sérstaklega sniðið
fyrir verðandi kennara, sem vilja
leggja áherslu á lýðheilsu í starfi
sínu innan skóla. Þeir kennarar
verða til að mynda mjög hæfir í að
greina og vinna með nemendur sem
eru í áhættu um andlega og lík-
amlega vanlíðan eða frávikshegðun.
Kennaranám sniðið fyrir
stærðfræði- og íþróttakennara
Að auki býður deildin upp á
grunnnám og meistaranám fyrir
verðandi stærðfræðikennara og, í
samstarfi við Íþróttaakademíuna í
Reykjanesbæ, upp á
grunnnám fyrir verð-
andi íþróttakennara,
þar sem lögð er
áhersla á íþróttir sem
mikilvægan þátt í for-
varnarstarfi.
Rökin fyrir því að
samtvinna innan sömu
háskóladeildar áherslu
á forvarnir, menntun,
þroska og velferð ein-
staklinga eru augljós.
Ef við ætlum okkur að
skapa kjöraðstæður
menntunar fyrir börn
og ungmenni verðum við að huga að
högum þeirra og líðan, ekki síður
en þekkingu þeirra. Við verðum að
sjá til þess að þau séu fær um að
læra.
Stefnumótun í lýðheilsu byggð
á traustum rannsóknum
Rannsóknir & greining (R&G),
rannsóknastofnun Kennslufræði- og
lýðheilsudeildar Háskólans í
Reykjavík (HR), hefur um árabil
rannsakað líðan og hegðun ís-
lenskra barna og unglinga. Rann-
sóknirnar hafa verið viðamiklar og
niðurstöður þeirra nýttar til ýmissa
átaksverkefna og til stefnumótunar.
Stefnumótun og starf byggt á hald-
góðum rannsóknum er lykillinn að
því að stuðla að heilbrigði og vel-
ferð einstaklinga. Rannsóknir R&G
á áhættuþáttum vímuefnaneyslu
hafa verið notaðar meðal stefnu-
mótunaraðila um allt land frá árinu
1997, til að sporna gegn neikvæðri
þróun í vímuefnaneyslu. Þetta starf
er nú fyrirmynd verkefnis sem farið
hefur verið af stað með í tíu borg-
um í Evrópu. Kennarar við
Kennslufræði- og lýðheilsudeild HR
eru meðal þeirra sem leiða þetta
stóra verkefni og munu nemendur
deildarinnar taka þátt í því á næstu
árum. Það er markmið okkar við
nýju deildina að vinna að því á
næstu árum að forvarnarstarf
byggt á traustum rannsóknum skili
árangri á sem flestum sviðum.
Við deildina er því lögð rík
áhersla á rannsóknir, einkum á lík-
amlegri og andlegri líðan barna og
ungmenna og áhættuþáttum frá-
vikshegðunar, svo og á skólastarfi;
námsárangri, líðan í skóla og
áhrifaþáttum þess. Nemendur taka
þátt í rannsóknarverkefnum og
læra að nýta sér rannsóknir í
stefnumótunarstarfi.
Samstarf við virta
erlenda háskóla
Kennslufræði- og lýðheilsudeild
HR er í virku samstarfi við erlenda
háskóla á sviði kennslufræða og
lýðheilsu, þar á meðal Columbia há-
skóla og Penn State háskóla í
Bandaríkjunum. Stuðst er við fyr-
irmynd frá þessum háskólum í
námskeiðavali og innihaldi náms.
Þá kenna prófessorar frá þessum
háskólum fjölmörg þeirra nám-
skeiða sem nemendum er boðið upp
á.
Meistaranám í lýðheilsufræðum
við Háskólann í Reykjavík er ætlað
fólki sem vill sinna forvörnum,
stefnumótun, stjórnun og rann-
sóknum og með því hafa áhrif á
heilbrigði, hag, andlega og lík-
amlega líðan einstaklinga. Við
leggjum sérstaka áherslu á málefni
barna og ungmenna. Markmið okk-
ar er að tryggja að næstu kynslóðir
njóti forvarnarstarfsins og taki
virkan þátt í að stuðla að eigin and-
legu- og líkamlegu heilbrigði.
Lýðheilsufræði:
Krafa nútímans
Dr. Inga Dóra Sigfúsdóttir
fjallar um Háskólann í
Reykjavík ’Markmið okkar er aðtryggja að næstu kyn-
slóðir njóti forvarn-
arstarfsins og taki virkan
þátt í að stuðla að eigin
andlegu og líkamlegu
heilbrigði.‘
Inga Dóra Sigfúsdóttir
Höfundur er forseti kennslufræði-
og lýðheilsudeildar Háskólans í
Reykjavík.
Fréttir í tölvupósti