Morgunblaðið - 17.08.2006, Síða 28

28 FIMMTUDAGUR 17. ÁGÚST 2006 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
LEIÐIN TIL FRIÐAR
Frakkar hafa lýst yfir því að þeirséu reiðubúnir til þess að leiðaalþjóðlegt friðargæslulið á
vegum Sameinuðu þjóðanna í Líb-
anon. Michele Alliot-Marie, varnar-
málaráðherra Frakklands, var hins
vegar varkár í orðum sínum þegar
hún greindi frá ákvörðun Frakka og
sagði að hún vildi fá skýrt umboð frá
Sameinuðu þjóðunum. „Því miður er
það oft svo að sveitir á vegum Samein-
uðu þjóðanna hafa ekki það umboð
sem þær hafa beðið um,“ sagði hún í
gærkvöldi.
Orð ráðherrans eru ekki að ástæðu-
lausu. Frakkar misstu 58 hermenn við
friðargæslu í sprengjuárásum í Bei-
rút árið 1983. Í sömu árásum féllu
tæplega 250 bandarískir landgöngu-
liðar. Skömmu síðar var herliðið kvatt
á braut.
Niðurlæging friðargæsluliða á veg-
um Sameinuðu þjóðanna í Bosníu er í
fersku minni. Þar voru búin til griða-
svæði, sem reyndust litla vernd veita.
Það átti við þegar fjöldamorðin voru
framin í Srebrenica og hollenskir
friðargæsluliðar horfðu upp á blóðs-
úthellingar án þess að geta nokkuð að
gert. Það er sennilega þekktasta
dæmið en franski herinn mátti einnig
þola niðurlægingu þegar hermenn úr
röðum hans voru teknir í gíslingu.
Mikil uppbygging þarf nú að eiga
sér stað í Líbanon. Eftir erfiða tíma
var uppbygging þar loks farin að bera
ávöxt en það mun taka langan tíma að
byggja upp eftir hina gríðarlegu eyði-
leggingu eftir loftárásir Ísraela. Þeg-
ar hefur verið hafist handa við að
opna vegi, sem lokuðust eða eyðilögð-
ust í sprengjuregninu, og hjálpa al-
menningi að stíga fyrstu skrefin í að
koma undir sig fótunum á ný. En það
er ekki líbanska ríkið, sem stendur á
bak við þær aðgerðir, heldur félagar í
Hizbollah sem eru eins og ríki í rík-
inu.
Í Ísrael þarf einnig að byggja upp
þótt eyðileggingin sé ekki nærri því
jafn mikil og í Líbanon. En þar virðist
einnig vera pólitískt uppgjör í vænd-
um. Mikill stuðningur var við stríðið í
Ísrael og stuðningur við Ehud Olmert
forsætisráðherra fór upp í 78% meðan
á því stóð en nú hefur hann hrunið
niður í 40% vegna þess að hvorki tókst
að brjóta Hizbollah á bak aftur né ná
hermönnunum tveimur úr gíslingu,
sem liðsmenn samtakanna rændu í
árásinni, sem varð kveikjan að stríð-
inu. Stjórnin hefur brugðist við gagn-
rýni með því að fyrirskipa rannsókn á
því hvernig herinn hagaði stríðs-
rekstrinum.
Stríðið í Líbanon stóð í mánuð án
þess að alþjóðasamfélagið gripi í
taumana. Nú er komið að alþjóðasam-
félaginu að tryggja friðinn eftir átök-
in. Aðstæður eru flóknar í Líbanon og
einföld svör afgreidd sem einfeldn-
ingsleg en þó hlýtur að vera ljóst að
varanlegur friður verður ekki tryggð-
ur með vopnavaldi. Tónlistarmaður-
inn Daniel Barenboim hefur reynt að
leggja sitt lóð á vogarskálarnar eins
og Bergþóra Jónsdóttir lýsir í pistl-
inum Af listum í Morgunblaðinu í
gær. Árið 1999 stofnaði hann ásamt
rithöfundinum Edward Said heitnum
hljómsveit sem skipuð er ísraelskum
og arabískum ungmennum til að sýna
heiminum að hægt væri að auka skiln-
ing og umburðarlyndi með þessum
hætti. Í þýska blaðinu Berliner Mor-
genpost var haft eftir Barenboim fyr-
ir nokkrum dögum að örlög Ísraela og
Palestínumanna væru óaðskiljanleg:
„Það er brýnt að við finnum pólitíska
lausn á ágreiningnum því annaðhvort
finnum við leið til að búa saman eða
við eyðum hvorir öðrum.“
ATHYGLISVERÐ VIÐBRÖGÐ
Það er athyglisvert að fylgjastmeð viðbrögðum atvinnulífsins
við síðustu vaxtahækkun Seðlabank-
ans sem tilkynnt var í gær. Fyrir
nokkrum mánuðum var það eindreg-
in krafa verkalýðshreyfingarinnar
að ríkisstjórn og Seðlabanki gripu
til aðgerða til þess að stöðva þá
verðbólguþróun sem þá var að skella
yfir og hefur þegar leitt til veru-
legra búsifja fyrir almenning í land-
inu. Stærsti hluti fjárskuldbindinga
einstaklinga er verðtryggður og
unga kynslóðin á Íslandi, sem varla
hefur kynnzt öðru en stöðugleika í
efnahagslífinu, hefur síðustu mán-
uði kynnzt því hvaða áhrif verðbólga
getur haft á þær skuldbindingar.
Nú þegar augljóslega er verið að
bremsa þessa verðbólguþróun af
hefur Alþýðusamband Íslands mest-
ar áhyggjur af því að nú muni koma
til svonefndrar harðrar lendingar í
efnahagslífinu. Getur nokkur lend-
ing orðið harðari en sú að verðbólg-
an fari úr böndum? Það þarf býsna
mikla bjartsýni til að ætla að nú þeg-
ar hafi tekizt að stöðva þá verð-
bólguþróun sem var komin af stað.
Öllu athyglisverðara er þó hvern-
ig Samtök atvinnulífsins bregðast
við. Þau samtök telja vaxtahækkun
Seðlabankans misráðna. Samtökin
telja að Seðlabankinn leggi rangt
mat á stöðu mála.
Seðlabankinn og önnur stjórnvöld
byggja ákvarðanir sínar á mati á því
hvað almannahag sé fyrir beztu. Á
hverju byggist mat Samtaka at-
vinnulífsins? Getur verið að mat
þeirra samtaka byggist á því hvað
þeir telja bezt fyrir hagsmuni sinna
félagsmanna? Er hugsanlegt að
Samtök atvinnulífsins séu að reka
erindi fyrir tiltölulega fámennan
hóp þjóðfélagsþegna? Og að hags-
munir þeirra kunni að hluta til að
vera aðrir en hagsmunir almenn-
ings?
Aðgerðir af því tagi sem nú standa
yfir og hafa staðið yfir undanfarna
mánuði koma alltaf við hagsmuni
einhverra. Það er ljóst af viðbrögð-
um Samtaka atvinnulífsins að
ákvarðanir Seðlabankans eru farnar
að hafa áhrif með einhverjum hætti í
atvinnulífinu.
Mikilvægustu hagsmunirnir sem
um er að ræða eru almannahags-
munir. Ákvarðanir Seðlabankans
byggjast á því að tryggja þá hags-
muni. Enn hafa ekki komið fram efn-
isleg rök fyrir því að vaxtahækkanir
Seðlabankans taki mið af öðru en
þeim almannahagsmunum að verð-
bólgan verði kveðin í kútinn.
Ég er ekki sammála þeim semtelja að Hizbollah muniþegar upp er staðið komasterkari út úr þessum átök-
um. Ég held að samtökin muni gjalda
það dýru verði pólitískt þegar almenn-
ingur fer að átta sig á því að útilokað er
að Hizbollah geti áfram verið með eig-
in her í sjálfstæðu og fullvalda ríki sem
á landamæri að Ísrael,“ segir dr. Fo-
uad Ajami, þekktur sérfræðingur í
málefnum Miðausturlanda og prófess-
or við Johns Hopkins-háskóla í Banda-
ríkjunum. Hann kemur oft fram sem
álitsgjafi í fjölmiðlum vestra og hefur
ritað fjölda bóka um fræðigrein sína.
Ajami er sjálfur fæddur í Líbanon árið
1945 en er nú bandarískur ríkisborg-
ari. Hann er eindreginn stuðnings-
maður stjórnar George W. Bush for-
seta í málefnum Miðausturlanda.
Tekst Ísraelum að
stöðva Hizbollah?
Rætt var við Ajami í síma og var
hann fyrst spurður um átökin í Líb-
anon en viðtalið var tekið í vikunni áð-
ur en vopnahléið hófst á mánudag. Tel-
ur hann að Ísraelum muni einhvern
tíma takast að ganga á milli bols og
höfuðs á Hizbollah, samtökum heittrú-
aðra sjía-araba í Líbanon?
„Þeirri spurningu er erfitt að svara.
Ef við rifjum til samanburðar upp
stríðið 1982, þegar Ísraelar réðust inn í
Suður-Líbanon þá er svo komið, nær
aldarfjórðungi seinna, að enn og aftur
er stríð í Suður-Líbanon og Beirút.
Eitt gerði aðstæður mun auðveldari
1982, þá var hægt að hrekja vígamenn
Palestínumanna, sem höfðu bæki-
stöðvar í Líbanon, á brott og þeir
fengu loks hæli í Túnis. Palestínumenn
Arafats voru útlendingar í Líbanon,
innfæddir Líbanar voru allir sammála
um að hafna þeim og einkum átti það
við um sjía-múslíma í sunnanverðu
landinu og einnig sjítana á Beirút-
svæðinu.
Þessi átök eru af öðrum toga, nú eru
Ísraelar að berjast við unga menn frá
Suður-Líbanon, berjast við hreyfingu
sem er samofin sjíta-samfélaginu á
þessum slóðum. Ég er ekki viss um að
þetta verði auðvelt verkefni fyrir Ísr-
aela. Það er hægt að berja á vígamönn-
um Hizbollah en þeir eru hluti af lífinu
í þorpum Suður-Líbanons og hluti af
borgarlífinu í hluta Beirút. Lausnin
felst ekki í hernaði af sama tagi og
beitt var 1982, niðurstaðan verður ekki
jafn skýr og þá.
Það er hægt að efla málflutning
þeirra Líbana sem vilja losna við vopn-
aðar sveitir Hizbollah. Allar götur síð-
an Ísraelar, undir forystu Ehuds Bar-
aks forsætisráðherra, kölluðu
hernámslið sitt frá sunnanverðu Líb-
anon 25. maí árið 2000 hefur Hizbollah
verið í stöðu uppreisnarmanns sem
skorti málstað, eins og það var orðað.
Ísraelarnir voru farnir, það hafði verið
staðfest af Sameinuðu þjóðunum,
markmiði Hizbollah hafði verið náð.“
– Hvað með svæðið sem kennt er við
Shebaa-bændabýlin? Hizbollah full-
yrðir að þar hernemi Ísraelar líbanskt
land, að vísu aðeins örlítinn skika.
„Krafan um Shebaa-býlin er eintóm-
ur fyrirsláttur. Svæðið var undir stjórn
Sýrlands árið 1967 [þegar sex daga
stríðið hófst sem lauk með því að Ísr-
aelar hernámu meðal annars Gól-
anhæðir og Shebaa-býlin]. Það er fá-
ránlegt að ímynda sér að Líbanon
kæmi til hugar að fórna svona miklu
fyrir þennan skika, láta líf og efnahag
þjóðarinnar vera í gíslingu hans.
Hugsum um fólkið í Suður-Líbanon
og allar þjáningar þess! Íbúar Suður-
erum vitni að núna e
upp fyrir fólki að tím
stemma stigu við ein
vígasveitum Hizboll
uðu Líbanar þegar b
lauk um 1990, þeir t
upp allar vígasveitir
Líbanons eru lágstéttin í líbönsku sam-
félagi, þeir vinna aumustu störfin og
erfiða fyrir hina. Þetta er mitt fólk, ég
kom frá Suður-Líbanon. Fólk á þessu
svæði hefur farið til fjarlægra landa
eins og Líberíu, Sierra Leone, Senegal,
Zambíu, sparað saman til að gera farið
aftur heim og byggt sér heimili á
heimaslóðunum. Því hefur verið fleygt
inn í átök sem það hefur enga stjórn á.
Íbúarnir eru í reynd gíslar Hizbollah
og þessa stríðs, peð í höndum Írana
sem styðja Hizbollah.“
– Líbanska stjórnin var ófær um að
afvopna liðssveitir Hizbollah áður en
átökin byrjuðu fyrir nokkrum vikum.
Verður það auðveldara verkefni fyrir
hana núna?
„Því er erfitt að svara. Ég set reynd-
ar spurningarmerki við þá skoðun að
fylgi við Hizbollah hafi aukist. Ég held
að fjölmargir Líbanar velti innra með
sér gömlum, arabískum málshætti:
„Eftir að þú drekkur þig til dauða
vaknarðu og áttar þig á sannleik-
anum.“
Ég held að það sem sé að gerast
núna sé að ekki sé hægt að lifa eðlilegu
og nútímalegu lífi og sætta sig sam-
tímis við Hizbollah. Þetta er ekki ein-
göngu sjónarmið drúsanna, súnní-
arabanna eða maronítanna [kristinna
Líbana], þetta er skoðun sem er að ná
fótfestu smátt og smátt þótt það fari
hljótt, það er ekki auðvelt að tjá slíka
skoðun núna þegar Ísraelar varpa
sprengjum á borgirnar og bæi, á Bei-
rút. En ég held að auk þeirra sem ég
nefndi vilji æ fleiri sjía-arabar í Líb-
anon geta lifað eðlilegu lífi.
Íranar voru að innheimta arðinn
Þeir vita líka að tímasetningin á ögr-
unum Hizbollah og leiðtoga samtak-
anna, Hassan Nasrallah, var ákveðin
af Írönum. Þetta var greiði sem Hiz-
bollah gerði vinum sínum í Teheran.
Íranar voru að innheimta arðinn af
fjárfestingu sinni í Hizbollah síðustu
áratugina.
Þess verður krafist að ríkisstjórn
Fuads Siniora forsætisráðherra í Bei-
rút taki við fullum yfirráðum í öllu Líb-
anon. En þú spyrð: getur hún það? Það
er góð spurning. Hefur hún afl til þess?
Ekki enn. Nú eiga menn allt undir því
hvernig vestræn ríki, diplómatar
Frakka og Bandaríkjamanna, standa
sig, hvernig stuðningurinn verður frá
arabaríkjum, hvernig tekst að treysta
líbönsku stjórnina í sessi. Það þarf að
koma upp líbönsku herliði á landamær-
unum ásamt mjög öflugu, alþjóðlegu
friðargæsluliði. Ekki þessu 2.000
manna liði sem nú er til staðar, UN-
IFIL-liði SÞ, heldur 30.000, jafnvel
40.000 manna liði. Ég held að menn
verði að veðja á líbönsku stjórnina.
Vandi hennar hefur í sögulegu sam-
hengi verið að hún hefur hunsað suður-
héruðin. Þess vegna var áróðri írönsku
klerkastjórnarinnar svo vel tekið á sín-
um tíma meðal sjítanna í Suður-
Líbanon [þegar íranskir sjálfboðaliðar
í stríðinu gegn Ísraelum 1982 stofnuðu
Hizbollah].
Alveg frá upphafi, frá því að Líb-
anon varð sjálfstætt í seinni heims-
styrjöld 1943, hafa stjórnvöld í Beirút
sáralítið sinnt afskekktustu byggð-
unum í suðri og í Bekaa-dalnum þar
sem mikið er líka af sjítum.“
– Það er og hefur verið um skeið
veikburða lýðræði, að vísu með nokkr-
um takmörkunum, í Líbanon. Mun það
halda velli?
„Fólk má segja að ég sé kjáni en ég
held í rauninni að það muni verða
betra, muni styrkjast. Ef eitthvað gott
mun koma út úr þeim hryllingi sem við
Hizbollah-sveitir
líf fara ekki sama
Miðausturlandafræðingurinn dr. Fouad Ajami er
sjía-múslími, fæddur í Líbanon en býr í Bandaríkj-
unum. Hann segir í viðtali við Kristján Jónsson að
stjórnvöld í Beirút hafi ávallt hunsað fátæka sjíta í
sunnanverðu Líbanon og þeir svarað með stuðningi
við Hizbollah-samtök heittrúarmanna.
Líbanskar konur, m
húsum sínum í suðu
Dr. Fouad Ajami. „Í
reynd gíslar Hizboll
peð í höndum Írana
bollah.“
1$0
23
1 2

- 14,2





: 9()9
&#
"; 

 
 







" !#(

9
.*
’Gleði sjítannanna þegar Sa
missti völdin v
ar stórkostleg
sönn og einlæ