Sjómannablaðið Víkingur


Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.1949, Blaðsíða 3

Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.1949, Blaðsíða 3
Sigurður Þorsteinsson frá Flóagafli Gömul veðurfræði 1 Ég hef skrifað upp nokkur atriði um gömul veðurmerki, sem tekið var mikið mark á aust- an fjalls á fyrri árum, til sjós og sveita og skulu hér tilfærð örfá, og einnig gerð lítils hátt- ar grein fyrir sumum þeirra. Að ég hef haft gaman af, — og stundum gagn — að veita veðurmerkjum og ýmsum „merkisdögum" eftir- tekt, stafar frá því, að þegar ég var ungling- ur, heyrði ég oft af tali ýmissa manna við föð- ur minn, að eftirtekt á veðurmerkjum hefði fyrr á árum verið talin til góðra kosta dugandi manna, og enda skylda allra, sem einhverja forustu höfðu til sjós eða lands. Faðir minn sagði eitt sinn nágranna sínum frá því, að hann hefði verið fyrsta kastið hugs- unarlítill um þessi efni, en hefði farið að veita þeim eftirtekt þegar hann var háseti hjá Ólafi Steingrímssyni á Hliði á Álptanesi, en það var hann víst samtals í 30 vor- og vetrarvertíðir. Hann sagði, að eitt vorið reru þeir, sem oftar, að kvöldi vestur í vestri Sviðbrún, og voru á sjó um nóttina í logni og heiðskíru veðri. Um morguninn, snemma, lögðu þeir síðasta kastið, og að því loknu lagði Ólafur sig upp í loft í skutinn, og hafði sjóhattinn yfir andlitinu, kvaðst kannski sofna, en bað hásetana að passa „bólið", ef hann sofnaði. Eftir órlitla stund reis Ólafur upp aftur og skipaði að róa strax að endabólinu. Hásetarnir hlýddu auðvitað, en skildu ekkert í þessu óðagoti, að draga lóðina strax nýlagða, því þeir sáu ekkert annað en logn og blíðu. Þegar lóðin hafði verið dregin, var kominn vindur það mikill, að sett voru upp segl, og von bráðar.svo, að ekki gerði betur en að báturinn (er var víst 6 manna far) þyldi þau öll, og síðast þoldi hann ekki nema lítið af þeim. Vindurinn var af landsuðri og því urðu þeir að „krusa" alla leið, en náðu heilu og höldu lendingu seint um daginn, en flestir bátar aðrir, ef ekki allir, urðu að hleypa, sum- ir upp á Mýrar, og á1 ýmsa aðra staði við fló- ann. Faðir minn sagði, að Ólafur hefði sagt, að hann hefði séð undan hattbarðinu skýhnoðra yfir Reykjanesfjallgarðinum, sem fljótlega hefðu horfið og aðrir komið í staðinn, og hefði hann þá séð, að ekki væri til lengri „setunnar boðið", því rok væri í nánd, þó logn væri hjá þeim vestur á Sviði, og sagði faðir minn, að þetta hefði ekki verið einstakt dæmi um eftir- tekt Ólafs og glöggleika á veðurfari, og það hefði orðið næg ástæða fyrir sig til að veita eftirtekt fremur en áður ýmsum veðurmerkj- um, enda var hann talinn veðurglöggur. Þessi frásögn föður míns varð meðal ann- ars til þess, að glæða eftirtekt mína á ýmsum veðurmerkjum, og kom mér það síðar að góðu gagni. Veðurmerki þau, er var veitt eftirtekt við róðra í Þorlákshöfn, voru helzt þessi: Ef roði var mikill á fyrstu dagsbrún, mátti búast við hvassviðri og oftast vondum sjó. Ef austur- f jöllin, Eyjaf jalla- og Tindaf jallajöklarnir voru huldir móðu eða mistri, og sérstaklega ef mist- ur var komið inn á Þríhyrning, eða inn fyrir hann, mátti búast við austan eða suð-austan stormi bráðlega, og við því- mátti einnig búast, ef austan stormur var mikill með landinu, (venjulega var vesturfall) og einnig ef sjórinn var svo tær í logni að langt sæist niður. Ef móða eða mistur var milli fjalla, sem kallað vár, eða milli Heklu og Búrfells á Gnúpverja- hreppsafrétti, mátti búast við norðaustan stormi, og rok var nærri komið, ef mistur var komið inn á Vörðufell á Skeiðum, en norðaust- an, austan og suðaustan áttir voru einkum aðgæzluverðar í Þorlákshöfn. Öldufall sjáv- arins sagði oftast til um það í tíma, hvort lend- ingarnar voru færar eða ekki, og enda einnig um veðurfar það, sem í vændum var. Hinn merki formaður og mikli sjósóknari, Jón á Hlíðarenda, mun hafa verið mjög veður- glöggur, enda varð hann aldrei fyrir neinu slysi, þó fljóthuga og kappsfullur væri, stundum svo, að því er hann sagði sjálfur, að kappið bar athugun á veðurútliti ofurliða. Eina vertíðina, sem ég var formaður í Þor- lákshöfn, voru löng frátök framan af vertíð VI KlN G U R

x

Sjómannablaðið Víkingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannablaðið Víkingur
https://timarit.is/publication/335

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.