Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Blaðsíða 24

Greinina sem hér
fylgir, skrifaði
danskur dáti um
borð í skrúfukorv-
ettunni „Heimdal"
fyrir nær 125
árum. Þá lá skipiö
á Dýrafirði. Dátinn,
sem einfaldlega er
kallaður „Z“ segir
mjög skemmtilega
frá því sem honum
er i huga. Greinin
var birt í lllustreret
Tidende árið 1860,
en Einar Vilhjálms-
son sendi Víkingn-
um hana.
íbúarnir viö
fjöröinn eru nálægt
þúsund aö tölu, fiski-
menn og fjár-
bændur, aö mestu
fátækir og nægju-
samir menn, sem
berjast fyrir lífi sínu
viö sjó, snjó og is og
fagna hverju strái,
sem vorsólin lífgar
dalinn þeirra meö.
24 Víkingur
DYRAFJORÐUR
Það eru varla margir af les-
endum þessa blaðs, sem
þekkja Dýrafjörð eða hafa
heyrt hans getið, þó hefur
hann eöa gæti haft þýðingu
fyrir valdajafnvægi Evrópu.
Hugsum okkur 4 mílna lang-
an fjörð, sem skerst frá hafi
inn í landið. Við fjaröarmynnið
er hann nálægt ein mila á
breidd en mjókkar er innar
dregur og tvær milur innan við
mynnið er breiddin aðeins
fjóröungur danskrar milu.
Miðfjarðar er áll margir faömar
á dýpt en með báðum löndum
eru vikur, varðar af eyrum, þar
sem skipin geta legið örugg
sem í kommóöuskúffu og
stærstu skip sem plægt hafa
höfin, gætu siglt allt til vikur-
botna. Fjarðarins er gætt af
háum fjöllum. Innsiglingin er
varin af Skagafjalli að norðan
en Hafnarnesi að sunnan og
inn af þeim svo langt sem aug-
að eygir tekur eitt fjall við af
ööru og ganga sumsstaðar i
sjó fram en annars með
ströndinni, allt voldugir risar
um eitt til tvö þúsund fet á hæð
með láréttum berglögum og
ýmist háslétta efst eða hvass-
ir hryggir. Miðsvegar inn með
firðinum að sunnan gengur
tangi út frá landi er nefnist
„Þingeyri", þar sem fyrr á tima
var haldið þing og eru þvi til
sönnunar rústir gamals
þinghúss. Á milli Þingeyrar og
fjarðarmynnsins er stór vik,
einskonar ytrihöfn eða her-
skipalega, varin af annarri eyri,
Sveinseyri, nægjanlega stórtil
þess að rúma voldugan flota.
Hin eiginlega innri höfn er
innan við Þingeyri. Á milli
Þingeyrar og fjaröarmynnisins
eru minnst fjórir bæir, sem
standa uppfrá ströndinni i döl-
um, sem ganga inn á milli fjall-
anna og eru staöarlegir með
kirkjur sínar og aörar bygging-
ar. Bæirnir Hraun og Sandar
eru á suðurströndinni, hinir
tveir, Núpur og Mýrar, á norð-
urströndinni. Á herskipaleg-
unni, sem heitir Haukadals-
bugt, liggur stórt herskip fyrir
akkerum. Á stórmastrinu er
ekki veifa eins og á venjuleg-
um herskipum heldur aðmír-
álsfáni, sem gefur til kynna að
stjórnandi skipsins, háttsettur
sjóliðsforingi, kommandör af
heiðursfylkingunni og riddari
af Balh-orðunni, er flotaforingi
en ekki aðeins stjórnandi eins
skips. Og gangir þú út með
firðinum þá munt þú sjá allan
flotann, nokkuð yfir 200 beiti-
skip, sem liggja dreifð út með
ströndinni, skammt frá landi.
Og hvar er svo þessi mikilvægi
Dýrafjörður — þetta annað
Sebastopol, sem gæti verið
mikilvægt fyrir valdajafnvægið
í Evrópu? Er þetta frönsk,
ensk, rússnesk eöa amerísk
flotahöfn? Er þetta flói við
lahde eða Danzig, sem Rúss-
ar hafa augastað á sem bæki-
stöð fyrir hinn vaxandi þýska
flota? Nei! Væri þessi staður
við eitthvert þessara landa
eða á álíka hagkvæmum stað,
þá væri þýðing hans mikil, en
á norð-vesturströnd íslands,
þar sem hann er að finna er
hann varla rúbin i kórónu
Danakóngs.
Hin glæsilegu fjöll, sem
girða fjörðinn, eru ekki græn
eða klædd grasi og vinviði og
hvorki krýnd virkjum né virðu-
legum rústum, heldur
snæviþakin ófrjó fjöll án kjarrs
og skóga, þar sem snjórinn
þekur ekki eingöngu tindana
heldur teygir sig niður dalina,
allt til sjávar. Napur norövest-
an vindur blæs oft inn fjörðinn
um hásumarið og ber með sér
grænlensku isþokuna, því
Grænland er næsti granni og
heimskautsbaugurinn er
skammt undan.
Hinir fjórir bæir við fjörðinn
eru ekki staðir á borð við
London eða Hamborg, heldur
samanstanda af kirkjunni,
sem er tjargaður kofi með
hvitri flaggstöng umkringd af
nokkrum steinkofum, hinum
svonefndu bæjum.
ibúarnir við fjörðinn eru
nálægt þúsund að tölu, fiski-
menn og fjárbændur, að
mestu fátækir og nægjusamir
menn, sem berjast fyrir lifi sinu
við sjó, snjó og is og fagna
hverju strái sem vorsólin lifgar
dalinn þeirra með. Grasið er
grátt, lágvaxið og gisið en árn-
areru margar, vatnið tært, kalt
og svalandi. Hún eru litil og
hólfuð i mörg herbergi, með
þykkum veggjum úr steini eöa
torfi. Það er lágt til lofts og
dimmt i þessum herbergjum,
saggað og óhreint andrúms-
loft. Dyr eru það lágar að
menn verða allt að þvi að
skriða til þess að komast um
þær og óþægilegur móreykur-
inn teygir sig um allar vistar-
verur. Gakktu varlega um
þessar vistarverur, annars
stigurðu á hund, sem sefur á
gæru, eða þú rekur þig á rúm-
stokk og fellur i rúmið hjá
gamla sjúklingnum, sem liggur
þar, eða þú rekst á gamlan
vefstól, sem stendur úti við
litla ræfilslega skjáinn i djúpu
gluggatóttinni. Frá innsta
herberginu berst dauf birta á
móti okkur. Hér getur þú
gengið inn. Litill gluggi, með
fjórum smáum rúðum, gefur
þér næga birtu til þess að visa
þér á borð og nokkra tréstóla
þar sem þú tekur þér sæti og
nýtur gestrisni húsráðenda,
sem bera þér meðal annars
nýmjólk. Settu það ekki fyrir
þig, þótt af mjólkinni sé
smávegis móreyksbragö.
Skoskt viski er ekki ekta
nema af þvi sé móreyksbragö!
Ef þú vilt skoða umhverfið,
skalt þú biðja bóndann að
lána þér hest sinn. Þú færð