Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Síða 69

rglampa”
Um eðli síldarinnar
I bók sinni um náttúruna segir höfundurinn aö
sildin sé smár haffiskur og lifi í Vesturhafinu milli
Bretlands og Þýskalands. Eins og allar fiskteg-
undir eru bestar til átu á vissum árstíma, þá á
þetta einnig viö um síldina, sem gengurá miöin frá
ágúst til loka október og bragðast vel á þessum
árstíma eins og allir vita sem boröa hana. Best
bragöast hún nýveidd og söltuð getur hún varö-
veitzt óskemmd og nýzt fólki lengur en annar
fiskur aö undanteknum laxinum. Síldin ernæreini
fiskurinn, sem lifirá vatni. Þessu mótmælir Albert-
us í24. bók sinni um dýrin. Þegar hún er tekin upp
úr vatninu deyr hún strax, þegar hún kemur í
snertingu viö loftiö. Um nætur lýsa augu hennar í
hafinu eins og ijós. Þegar stórar síldartorfur
hreyfa sig hratt og snúa sér, þykjast menn sjá
glampa og glit til hafsins. Þetta kalla menn síldar-
glampa. Hvar sem síldin sér Ijós á haffletinum,
syndiröll torfan þangaö og meö þvíað notfæra sér
þetta má stundum lokka hana aö nótinni eins og
hún sé reiöubúin aö láta veiöa sig og þannig aö
Guös boði gefa fæöu á heppilegum tíma, ótal
mönnum til nytja og næringar. Aö vetrinum dylst
hún idjúpi hafsins, þar til aö veiðitíma kemur. Hún
kemur einnig upp að ströndinni til þess aö sjá hina
miklu elda, sem kaupmaöurinn kveikir framanviö
tjöld sín eins og hermenn gera íherbúöum sínum.
í Botniska hafinu er síldartegund, aöeins þver-
hönd að lengd og er sem fyrrnefnda tegundin,
mjög bragögóö og holl. Hún veiöist á öllum árs-
tímum en mest aö sumrinu og á haustin og aö
vetrinum undirísnum. Jafnvel eftir haustjafndæg-
ur veiöist síldin i svo miklum mæli, eins og Albert-
us segiríriti sínu um dýrin, aö menn uröu aö skera
á strengi netanna. Þessi fiskur hefur enga þarma
utan smáþarmana og þess vegna finnst ekkert í
búk hans en þar meö er ekki sagt aö síldin lifi ein-
göngu á vatni eins og oft er talið. Kvenfiskur þess-
arar tegundar ergreiddur hærra verði en karlfisk-
urinn, þar sem metta má hungraöa maga meö
hrognunum þegarekki má neyta fiskjar. Þannig er
einnig meö hrogn annarra fiska, svo sem laxins og
hins svokallaöa sikens. Hrogn og svilfiskar gera
sama gagn þegar þeir eru saltaöir, einnig sól-
þurrkaöir og hertir og eru þannig tiltækir til átu
hvenær sem er. Um Skáneyjarsíldina segir Celtes:
1) Oceana pá et háll marskar, pá det andra man
skádar. 2) Östersjöen, dár sin sill det rika Scan-
dia skickar. 3) Ut ur ymnigt förrád at mátta all
varldens lander.
Hafið er bæöi fangstaður og augnayndi: Eystra-
saltiö gefur hinni auöugu Scandinavíusíld; af
gnægö sinni til þess aö metta þjóöir heims.
Bestbragöasthún
nýveidd, og söltuö
geturhún varöveist
óskemmd og nýtist
fólki lengur en annar
fiskur aö
undanteknum
laxinum. Síldin er
nær eini fiskurinn,
sem lifir á vatni.
Víkingur 69