Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.2002, Side 42

Þrjár gerðir handfæra.
staðar langt fram á 19. öld. Var þá tíðast
um heimilisiðnað að ræða, og á heimil-
um útvegsmanna var færagerðin einn
mikilvægasti þáttur heimaiðjunnar. Eftir
að kom fram um og yfir miðja 17. öld,
voru færi mest unnin úr hampi, sem
fluttur var inn, en þó voru þess einnig
dæmi, að menn gerðu færi úr efni, sem
til féll innanlands, t.d. taglhári. Notkun
þess virðist þó aldrei hafa verið mikil, og
miklu minni var hún hérlendis en í Nor-
egi. Er og svo að sjá sem margir hafi talið
notkun taglhárs í færi neyðarúrræði, og
Ólafur Olavius segir, að á 7. áratug 18.
aldar hafi bændur á Ströndum neyðst til
að nota hrosshár í færi, þar sem innflutt
lína var ófáanleg. t>á eru og heimildir fyr-
ir því, að menn hafi gripið til staðbund-
inna úrræða og nýtt það, sem á fjörur
þeirra rak, i bókstaflegum skilningi.
Pannig þekktist það i Skaftafellssýslum,
að menn tættu sundur kaðla og reiða úr
strönduðum skipum og spynnu í færi.
Færagerð var hluti af starfsemi Innrétt-
inganna í Reykjavík á 18. öld, og sýna
heimildir, að mikið var framleitt af fær-
um og lóðastrengjum. Á fyrri hluta 19.
aldar voru þess dæmi, að kaupmenn
héldu reipslagara við verslanir sínar. Var
færaspuni helsta viðfangsefni þeirra. Síð-
ustu eitt hundrað ár árabátaaldar færðist
innflutningur á tilbúnum færum hins
vegar í vöxt, og þegar kom fram um
aldamótin 1900, var notkun útlendra
færa orðin næsta alntenn í flestum ver-
stöðvum.
Við enda færisins tók við svokölluð
forsenda, eða fatsenda (forrönd), og síð-
an sakkan. Elsta gerð hennar var steinn,
sem tíðast var nefndur vaðsteinn, en á
síðari öldum var tekið að steypa blýlóð
og nota sem sökku.
Fyrir neðan sökkuna tók við taumur,
og við hann var öngullinn festur. Öngla-
smíði var löngum mikið stunduð i sjáv-
arbyggðum, og beittu menn ýmsum ráð-
urn til að gera öngla sína sem fisknasta.
Hefur Lúðvík Kristjánsson lýst öngla-
smíði ýtarlega, og vísast til þess.
f. [ :
illi
Skinnklœddir sjómenn við eina af gömlu vcrhúðunum í Þorlákshöfn.
42 - Sjómannablaðið Víkingur