Vikan - 06.12.1973, Blaðsíða 12

NÓTTIN VAR KYRR OG STJÖRNURNAR NÆRRI
A6 þessari jólamáltíö okkar lokinni fóru
menn fram og þvoöu sér á ný.
Um leiö og ég var aö ganga útá götuna
veitti ég því athygli aö þjónn kom og tók af
boröum. Þar var ekki veriö meö neitt vesen
meö uppvask: öllum blaömottunum var
fleygt og leirkrúsunum lika. Þaö er ekki viö-
hlftandi þrifnaöur aö matast oftar en einu
sinni af sama blaöi eöa drekka oftar en einu
sinni úr sömu krús.
1 þessum svifum kom til min aldraöur Ind-
verji, lltiö eitt farinn aö grána I vöngum og
meönokkurra daga gráyrjótta skeggbrodda.
Röddin var lág og mjúk. Hann talaöi góöa
ensku en meö hinum sérkennilega hreimi
Indverjans og dálltiö hátlölegu oröavali eins-
og gjarnan tlökast þar eystra.
— Mér kom I hug þegar þú sast þarna á
móti mér I matstofunni hve heimurinn er lít-
ill. Þú er frá nyrsta landi heims, eftir því sem
mér skilst. Þaö er I Sameinuöu þjóöunum —
er þaö ekki minnsta landiö i Sameinuöu
þjóöunum?
Ég galt jákvæöi viö þvl.
— Ég var aö hugsa um hve þaö ætti aö vera
litill vandi fyrir alla menn aö lifa saman eins-
og bræöur ef þeir bara heföu hugsun á því,
hélt hann áfram. Þarna sátu þiö þrjú frá
þessu f jarlæga landi og mötuöust einsog Ind-
verjar, og mér finnst viö ættum aö geta mat-
ast einsog þiö. Eru þaö ekki bara venjur sem
skilja þjóöirnar? Þú hefur fariö svo vlöa,
hvaö heldur þú um þaö? Ég hef aldrei fariö
neitt, en ég les heimspeki. Þú ert náttúrlega
aö kynna þér heimspeki, margir Vestur-
landamenn koma hingaö til þess.
— Ég játti þvl aö mér þætti gaman aö
glugga i þess háttar fræöi.
Hann hélt áfram:
— Til aö mynda Kínverjar og Indverjar.
Þaö er sorglegt aö þeir skuli standa and-
spænis hver öörum gráir fyrir járnum. Hvers
vegna geta þessar gömlu menningarþjóöir
ekki komiö sér saman?
Gamli maöurinn þurfti I aöra átt svo sam-
taliö varö ekki miklu lengra.
Þaö var komiö sólsetur. Stjörnurnar höföu
kviknaö. Nærri fullur máni sigldi vestur yfir
himinhvolfiö. Þetta sama tungl og þessar
sömu stjörnur mundu sjást á Islandi þarsem
menn voru nú farnir aö halda jól.
Þaö var fariö aö kula.
Viö komum öll inn um sama leyti.
— Gleöileg jól. Auövitaö var þaö Baddý
sem byrjaöi.
— Gleöileg jól.
— Gleöileg jól.
Baddý lumaöi einhvers staöar á tveimur
kertum. Viö kveiktum. Þaö var allt jólahald-
iö fyrir utan þetta sem kannski er I sálinni.
Þaö var nú spurningin.
Ég nefndi þetta ekki viö mæögurnar, en
mér var framt um aö vita hvort ég fyndi hér
á þessum staö viö þessi skilyröi þá sömu
friöarkennd sem mér finnst eiginlega vera
jólin sjálf, hér I köldu herbergi, rykugu og
annarlegu. Þaö er eitt aö vita og annaö aö
finna. Fyrir mér á þessi tilfinning ekkert
skyltviötrúarbrögö. Hún er beinllnis I ætt viö
þetta sem gamli maöurinn var aö segja.
Ég fór aö dóta I blööum, eiginlega mest af
vana, breyta oröi og oröi og nótera niöur
hugsanir sem kannski yröu svo einskis viröi
þegar ætti aö fara aö nota þær.
Baddý tók til viö dagbókina, Elfa fór aö
lesa.
Skyndilega rak ég augun I upphafsorö
greinarinnar sem ég var aö semja. Hún var
aö kalla fullbúin, gott ef ég lauk ekki viö hana
þama um kvöldiö. Þau eru tilvitnun I H.P.
Blavatsky:
,,Sá sem ekkert hiröir um himnarlki, en er
ánægöur þarsem hann er, er þegar I himna-
rlki”.
Fleira var ekki skrifaö I bili.
Ég haföi hvaö eftir annaö staöhæft aö
vandinn aö þola veöráttu hitabeltisins væri
enginn annar en vilji til aö aölagast kringum-
stæöum. Og hvaö um rykugt og -kalt her-
bergi?
Viö gengum til náöa uppúr kl. 9. Aöuren ég
lokaöi gekk ég útá stéttina og horföi yfir port-
iö.
Undarlega náttúrleg kyrrö hvildi yfir þess-
um mannabústaö.
Ég hef tekiö eftir aö mannabústööum fylgir
sérstök stemmning, hvort sem er I Afrlku,
Indlandi eöa I Evrópu — ef friöur rlkir.
1 einu horninu sat maöur og kynnti ofn. Þaö
var ofninn sem baövatniö var hitaö I. Hjá
honum stóö lukt, sams konar og faöir minn
notaöi I fjárhúsin. En á stéttinni svosem hálf-
an annan metra frá dyrum mlnum lá maöur I
hálfgeru hnipri. Hann var vafinn I lérefts-
druslur svo rækilega aö hvorki sást I augu né
nef. Ekki var hann dauöur, hann andaöi, en
andardrátturinn var hryglukenndur og ann-
aö veifiö hóstaöi hann þungt, stundum virtust
koma sárar hóstahviöur, en stundum þess á
milli eitthvert kjöltur.
Hver var aö tala um kalt og rykugt her-
bergi?
Dimmrauöur bjarmi frá ofninum flögraöi
um portiö.
Nóttin var kyrr og stjörnurnar nærri.
Svo bar viö um kvöld nokkrum dögum
seinna aö tveir menn ræddust viö þarsem
mig bar aö. Þeir horföu spekingslegir á
tungliö.
— Sástu tunglmyrkvann? spuröi annar.
— Nei, ég varö aö viöurkenna aö ég heföi
ekki séö hann. Myrkvanum var nýlokiö, og ég
haföi eitthvaö veriö bundinn inniviö.
— Veistu aö þegar gerir tunglmyrkva för-
um viö hindúar niöur aö Ganges og bööum
okkur. Menn hafa þaö fyrir satt aö ef þeir
baöi sig I Ganges þá skoli þeir af sér allar
syndir ásamt hinum llkamlegu óhreinindum,
ekki síst ef svo vel stendur á aö þaö er tungl-
myrkvi.
— Þægileg aöferö, ansa ég. Þiö eruö miklir
forréttindamenn aö eiga slikt fljót og sllkan
tunglmyrkva. Aö vera syndugur hér er þá
bara kjánalegt hiröuleysi, álika og aö van-
rækja aö skafa undan nöglunum!
Já, samsinnti hindúinn. Og þessa stundina
er allt brjálaö af umferöartruflunum niöur-
viö ána þvi menn eru orönir svo forframaöir
hér aö fara I bílum til syndaaflausnarinnar.
Hann segir þetta I hálfkæringi. Rétttrúuö-
um hindúa mundi llklega finnast hann vera
aö guölasta, en þaö er ekkert einsdæmi um
guöspekifélaga eftir þvl sem ég heyri, bæöi i
austri og vestri.
Ég get ekki annaö en látiö i ljós aö þá hafi
borgarbúum fundist þeir hafa eitthvaö af sér
aö skúra og hvort ekki væri áreiöanlegt aö
þeir mundu kveöja gamlaáriö daginn eftir
hvítfáguöu hjarta.
Viö slitum svo talinu.
En þó aö hjörtun hafi kannski veriö hrein
var borgin ekki hrein.
Benares eöa Varanasi, einsog hún heitir
réttu lagi, er talin ein elsta borg I heimi
þeirra sem enn eru I byggö. Fróöur maöur
sagöi mér aö hún væri aö minnsta kosti 4000
ára gömul, ef til vill einu þúsundi betur. Hún
er nefnd I Maha Baratha og Ramayana,
söguljóöunum miklu. Og frá trúarlegu
sjónarmiöi hefur hún veriö höfuöborg Ind-
lands frá því áöur en sögur hófust.
Til forna mátti hún teljast almennt talaö
mikiö menntasetur.
Gautama Buddha flutti sína fyrstu ræöu I
Sarnath, skammt fyrir utan þessa borg, en
nú er þar aöeins snoturlega hirtur feröa-
mannastaöur meö fornum minjum, safni,
musterum sem sýnd eru feröamönnum, eld-
fornri stúpu sem er stein-minnisvaröi um
helgan dóm og búddhiskt trúartákn, hjarta-
garöi og rústum hins gamla búddhlska
klausturs og menntaseturs.
Afþvl borgin er heilög sækir hana mikill
fjöldi pllagrima. Þeir koma á marga staöi I
borginni og þræöa á milli þeirra hinn krók-
ótta pílagrfmsveg sem mér er sagt aö sé 36
milna langur.
Frá sögulegu sjónarmiöi er Benares auö-
vitaö stórmerk borg. En ekki gat ég séö aö
hún væri fögur, nema vlösýnt er af bökkun-
um suöuryfir ána.
Bakkarnir eru háir og brattir og hlaönir
uppi tröppur.
Þar er margt aö sjá.
1 tröppunum sitja alls konar menn allan
12 VIKAN 49. TBL.