Vikan - 06.12.1973, Blaðsíða 75

á húsinu. En ekkert var á.þaö
minnzt hvernig þessi mynd ætti
aö vera, né hvernig henni skyldi
komið fyrir. Fóru leikar svo, aö
aldrei var framar minnzt á mynd
Ingólfs. Alþingishúsið var fullgert
1881, en þar var engin mynd af
Ingólfi.
Nú leið og beið fram til ;umars-
ins 1906. Þá var Islenzku þing-
mönnunum boðið til Kaupmanna-
hafnar. Fóru þeir þangað 35. Sátu
þeir þar i dýrlegum fagnaði og
hvers kyns dálæti og voru
leystir út með gjöfum. Og
ofan á allt þetta kom svo
fyrirheit um að danska rlkis-
þingið ætlaði að g^jja Islandi
standmynd úr eiri af Jason,
gríska fornkappanum, gerða eftir
hinni heimsfrægu frummynd Al-
berts Thorvaldsens. Skyldi
henni ætlaður staður á Austur-
velli hjá mynd Thorvaldsens og
vonargyðjunnar.
Þegar dönsku blöðin komust að
þessu, voru þau ekki ánægð með
myndarvalið. Var þvi hreyft bæði
I Nationaltidende og Politiken, að
gefa heldur mynd af Ingólfi
Arnarsyni eftir Einar Jónsson.
önnur blöð tóku undir þetta, og
myndablöðin fluttu myndir af
frummynd Einars og luku lofs-
orði á hana. Blöðúti á landi i Ban-
mörku tóku og undir þetta.
Þetta irafár i Danmörku og
ákafi um að gefa íslendingum
gjafir, mæltist þó ekki ve.L fyrir
hér á landi. En það varð þó til
þess að gerð var gangskör að því
að reisa Ingólfi mirinismerki fyrir
Islenzkt fé.
Þá sló I dönsku bakseglin.
Ritzau fréttastofan er látin flýtja
þá fregn, að ríkisþing ætli ekki að
gefa íslandi neina standmynd.
Kom þetta eins og skollinn úr
sauðarleggnum, eftir allt það er
blöðin höfðu sagt um málið. En er
leitað var skýringar á þessu, þótti
langsennilegast að ríkisþingmenn
hefðu ætlað að skjóta saman fé til
að kaupa Jason, — þeir hefðu get-
að fengið ódýra afsteypu af hon-
um. En Ingólfur þótti þeim allt of
dýr.
„Illa farið og ekki illa farið þó i
aðra röndina”, segir Isafold er
fréttin barst, ,,að vér fáum ekki
Ingólf i þetta sinn og þann veg,
sem hér stóð til. Því satt að segja
lá viö að oss ætlaði að fara að
þykja nóg um danskar gjafir. Er
miklu mannalegra og skemmti-
legra að vér komum upp Ingólfs-
myndinni sjálfir. Vér hljótum að
gera það einhvern tima. Mætti þá
ekki byrja á að efna til þess nú
þegar. Hver vill gangast fyrir
fjársöfnun? Sá má vitja 50 kr. hjá
ísafold — til þess að einhver
byrji”.
Blaðið Ingólfur tók dýpra I ár-
inni: „Það væri þjóðarsmán ef
vér létum Dani verða fyrsta til
þess að reisa Ingólfi minnisvarða
hér. .....Hann myndi snúa sér i
gröf sinni”.
Þegar umtalið um gjöfina stóð
sem hæst, kom Jón Halldórsson
húsgagnasmiður á fund Knud
Zimsen, sem þá var formaður
Iðnaðarmannafélagsins. Jón var
þá nýkominn frá útlöndum. Hon-
Um var mikið niðri fyrir:
„Þú veizt nýu fréttirnar”, sagði
hann. „Danir ætla að fara að gefa
okkú'f standmynd af Ingólfi
Arnarsyni Finnst þér prýði að
þvl? Danir a$ gefa Islendingum
mynd af Ingólfi landsnáms-
manni! Nei, I þessu maii verða
Islendingar að s.já sóma sinn, þeir
eiga sjálfir að reisa Ingólfi
minnismerki og gera það óstudd-
ir”.
Vildi hann að Iðnaðarmanna-
félagið hefði forgöngu i málinu og
skoraði á Zimsen að kalla saman
fund.
Fundurinn var haldinn 17.
september. Jón Halldórsson reif-
aði málið þannig, að allir fundar-
menn urðu hrifnir. Samþykkt var
aö veita 2000 kr. úr sjóði félagsins
til að byrja með, og fela Einari
Jónssyni að gera minnismerkið.
Og svo var kosin nefnd til að
hrinda málinu I framkvæmd. Hún
simaði svo Einari Jónssyni:
„Iðnaðarmannafélagið gengst
fyrir fjársöfnun til Ingólfsmyndar
þinnar. Starfaðu öruggur!”
Þetta var sögulegt skeyti á
fleiri en einn veg. Þaö var fyrsta
almenna simskeytið sem fór frá
þessu landi, var sent um leið og
ritsiminn var opnaður. Og það gaf
Einari vonir, sem ekki var hægt
að uppfylla. Félagið hafði ekki
nema þessar 2000 krónur og það
var ekki nema tiundi hlutinn af
verði myndarinnar. Fjársöfnunin
gekk afar treglega. Þá réðist
nefndin I að reisa Ibúðarhús og
hafa happdrætti um það. Sveinn
Jónsson trésmlðameistari og
fleiri gáfu 900 ferálna lóð undir
það við Bergstaðastræti. Húsið
komst upp og sendir voru menn út
um land að selja happdrættis-
miöa. Fólk áttaði sig ekki á þessu.
Það vildi ekki kaupa happdrættis-
miða. Þá var öldin önnur en nú.
Reyndar voru fl'eiri fjár-
öflunarleiðir, en róðurinn þungur.
Og þannig leiö hvert árið af ööru.
Seinast var þó dregið I happ-
drættinu 2. janúar 1914. Og þá
var tekin sú ákvörðun að Iðnaðar-
mannafélagið greiddi allt er á
vantaði, hversu mikið sem það
yröi.
Svo liðu enn mörg ár. En 1922
var mynd Ingólfs steypt I brons,
og 24. febrúar 1924 var hún.af-
hjúpuö á Arnarhóli og afhent
rikisstjórninni sem alþjóðareign.
Allir þeir, sem börðust fyrir
þessu máli eru nú fallnir frá. En
Ingólfur stendur á Arnarhóli,
svipmikill og ber hátt, enda þótt
menn hafi látið sér sæma að reisa
ljótasta hús Reykjavikur að baki
hans, svo að hann beri I það, I stað
þess að hann átti að bera við loft.
skreytir^
við öll tækifæri
látió fagmann
vinna verkið
sendum um
, allan heim
jolaskreytingar
í miklu úrvali
• •
Blómabúðin DÖGG
Álfheimumó sími 33978
/
49. TBL. VIKAN 79