Skírnir

Ukioqatigiit
Ataaseq assigiiaat ilaat

Skírnir - 01.01.1934, Qupperneq 216

Skírnir - 01.01.1934, Qupperneq 216
210 Löghelgur og rúmhelgur. [Skírnir haldsskipan að meiru eða minnu leyti hvort eftir öðru; svo höfðu til dæmis sum Kolnisorðu, sum Rúðuorðu, og sum Rómarorðu. Eftir því sem á miðaldirnar leið, ruddi það sér æ meira og meira til rúms, að biskupsdæmin tækju upp Rómarorðu, helgihald það, sem haft var í Rómaborg, unz að nú er svo komið, að henni er að kalla und- antekningarlaust fylgt um allan heim, og eru nú allsstaðar að kalla notuð hin rómverska messubók (Missale romanum) og tíðabók (Breviarium romanum). Nú eru til í íslenzku orðin rúmfevð, ¦— ferð til Rómar — og rúmferill, — maður, sem fer til Rómar, og gæti rúmhelgur eftir því vel merkt þann dag, sem haldinn væri helgur eftir Rómarorðu, helgihaldsskipan þeirra, sem höfð er í Róm, það er að segja á páfagarði. Ef svo væri, ætti rúmhelgur upprunalega að hafa merkt kirkjuhelga daga, og þá um leið að sýna, að hér hafi verið haft helgihald með Rómarskipun, en hana er að finna í Ordines romani 1. og 10.—15. af þeim, sem kenndar eru við Mabillon og jaf n- framt í ordo þeirri, sem kennd er við Bernhard kardínála. Eftir þeim bókum ættu því að hafa verði taldir hér á landi vera leghelgir dagar, rúmhelgir dagar og óhelgir, venjulegir virkir dagar. Til þess bendir eindregið klausa, sem stendur i Stokkhólmshómiliubókinni, bls. 109, og er svo: „Tíðafar ok kirkjusóknir eigum vér at kostgæfa nú, ok skulut ér þat vita, at eigi er minna í veitt ena rúmhelgu daga tíðir at sækja en löghelga daga utan föstu. Höfum hvern dag minning tiða vorra. Minnumsk átta tiða hvern dag". Hér sýnist mönnum vera ráðlagt að sækja tíðir löghelga daga og rúmhelga, en hvern dag,'það er að' segja virka daga, að minnast átta tíða. I sögu Þor^ láks biskups (B. S. I., bls. 106) er og staður, sem bendir í sömu átt. Þar segir: „Hann (þ. e. Þorlákur biskup) bauð ríkt at halda frjádaga föstu, svá at öngan skyldi tvímælt eta rúmhelgan, nema þann er í paskaviku er". Nú er það engin fyrirsögn, að föstuna skuli ríghalda á virkum dögum, en hins vegar er það regla, að fasta falli niður, ef ber á háheilagan dag. Hér sýnist því vera tim það ao ræða, að biskup skipi svo fyrir, að föstuna skuli halda að fullu, jafn- vel þótt beri upp á rúmhelgan dag, það er dag, sem helgur er að rómverskri tíðaskipun. Það er og enn, að þær, að vísu ónógu, rann- sóknir, sem gerðar hafa verið á íslenzkum orðubókum virðast sýna það allglöggt, að hér hafi verið haft Rómarhald. Til þessa bendir ennfremur bréf Jóns Skálholtsbiskups Stefánssonar frá 1464 (D- I. V. 411—12), þar sem hann býður strengilega að halda tíðaskipun Niðaróss erkibiskupsdæmis, en þar var mjög glögglegt Rómarhald. Þó að þetta kunni að þykja heldur lítilfjörlegt atriði, spillir ekki að vita, að nokkrar likur éru á þvi, að orðið rúmhelgur geti til forna hafa merkt þann dag, er helgur var að tíðaskipun Rómaborgarr en ekki alóhelgan dag, enda þótt merking orðsins hafi umhverfzt svo> síðar. Guðbr. Jónsson.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228
Qupperneq 229
Qupperneq 230
Qupperneq 231
Qupperneq 232
Qupperneq 233
Qupperneq 234
Qupperneq 235
Qupperneq 236
Qupperneq 237
Qupperneq 238
Qupperneq 239
Qupperneq 240
Qupperneq 241
Qupperneq 242
Qupperneq 243
Qupperneq 244
Qupperneq 245
Qupperneq 246
Qupperneq 247
Qupperneq 248
Qupperneq 249
Qupperneq 250
Qupperneq 251
Qupperneq 252
Qupperneq 253
Qupperneq 254
Qupperneq 255
Qupperneq 256
Qupperneq 257
Qupperneq 258
Qupperneq 259
Qupperneq 260
Qupperneq 261
Qupperneq 262
Qupperneq 263
Qupperneq 264
Qupperneq 265
Qupperneq 266
Qupperneq 267
Qupperneq 268
Qupperneq 269
Qupperneq 270
Qupperneq 271
Qupperneq 272
Qupperneq 273
Qupperneq 274
Qupperneq 275
Qupperneq 276
Qupperneq 277
Qupperneq 278
Qupperneq 279
Qupperneq 280

x

Skírnir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.