Eimreiðin - 01.10.1927, Blaðsíða 11

EIMREIÐIN
FRANCESCO PETRARCA
315
er ódauðlegur heiður Petrarca að hafa vakið athygli samtíðar-
manna sinna á fegurð latneskra og grískra bókmenta, og þó
að hann að líkindum hafi ekki sjálfur verið vel að sér í grísku,
þá átti hann samt í bókasafni sínu meðal margra annara dýr-
mætra bóka bæði rit Homers og Platos á frummálinu. Hann
sá um að bæði Ilions- og Odysevskviður væru útlagðar á
latínu, og þó að þessi útlegging þyki nú léleg, þá reið hann
þó á vaðið og er af sumum álitinn fyrstur allra svo nefndra
,,fornmentamanna“ (húmanista).
Að sönnu voru það ekki latínurit hans, sem gert hafa hann
frægan, heldur ljóð og söngvar þeir, er hann orti á móður-
málinu, en samt ber ekki að gleyma, hve mikill Iærdómsmað-
ur hann var. Á ítölsku orti hann hátt á fjórða hundrað kvæði.
Vmist voru það sonettur, terzettur eða „canzonur“, og voru
það mestmegnis ástarljóð til Lauru. Það verk, sem Dante
hafði byrjað með svo miklu andríki, að gera ítölsku að bók-
máli, fullkomnuðu Petrarca og Boccaccio.
Ljóðskáld (lyrisk skáld) seinni alda hafa mikið af honum
lært, og hann var eitt af þeim fyrstu skáldum, sem í kvæðum
sínum lýsa náttúrufegurð, og eins og rómantisku skáldunum
síðar meir finst honum öll náttúran, vatn og loft, blóm og
smáfuglar, alt aðeins tala um konu þá, er hann unni.
Ein af fegurstu sonettunum hans og sem hann orti eftir
dauða Lauru er »Se lamentar augelli!« Skáldið situr við skrif-
borðið í herbergi sínu í döprum hugsunum; langt í burtu
heyrir hann fugla kvaka, laufið á trjánum bærist í sumarand-
varanum og lækirnir niða milli blómskrýddra bakka. Þá birtist
honum ástmærin, sem hann hefur mist, hún stendur frammi
fyrir honum eins og hún væri enn á lífi og talar við hann
huggunarorð, og segir honum, að þegar hún lét aftur augun
í þessu lífi, þá opnaði hún þau í eilífðinni.
Annað fagurt lyriskt kvæði er: »Chiare, fresche e dolci
acque«, sem danska skáldið Öehlenschlæger hefur þýtt (Sölv-
t>æk, I Bölger milde) og sem jafnvel í þýðingunni hefur haldið
töluverðu af hinum upprunalega yndisþokka. Margir munu kann-
ast við sonettu eftir Petrarca, sem Matth. Jochumsson hefur
t»ýtt á íslenzku: