Eimreiðin


Eimreiðin - 01.04.1938, Page 106

Eimreiðin - 01.04.1938, Page 106
RADDIIÍ EIMWaÐ*5* 221) og athafnafrelsis, þá ætti hann lika eða erindrekar hans áð ráða og stjórna eða segja síðasta orðið um úrslit þjóðmálanna. Einstaklingshyggjan. Jafnframt þessári stefnu óx álirifavald manna, sem cnga reynslu eða mentun höfðu í stjórnfræðilegum né hagfra?ðileg- um efnum. — Eins og orðtakið segir, að sumir „sjái ekki skóginn fyr*r eintomum trjám“, l)á sáu þessir menn nú alls ekki l)jóðina fyrir eintóm- um einstaklingum. Orð eins og þjóð og þjóðarhagur týndu gildi sínu, sumir liéldu því jafnvel fram, að þessi hugtök hefðu altaf með röngu verið dýrkuð, því að þau ættu enga sjálfstæða tilveru, — þau væru ekkert annað en samlagningarútkoma cinstaklingafjöldans og sérhagsmunannu* Þessi skoðun var í fullu samræmi við grófustu tegund efnishyggju 19* aldarinnar, þar sem menn jafnvel komust svo langt að neita því, að menn og skepnur væru nokkuð annað eða meira en samgróinn fjöldi af fruni- um, sem væri þaldið i þessu líkamsformi af einhverjum vtri ástæðum, líkt og þjóðir afmarkast af legu og skiftingu landanna. Þetta dæmi sýnir liversu fjarstæðar kenningar menn geta fundið upP til að styðja ákveðnar óskir sinar. Og hér var óskin sú að ná lýðnum undan hinni eldri yfirráðastefnu einveldisins, og til þess þótti helzt þurfu að gera að engu öll eldri samfélagsleg og stjórnfarsleg liugtök, einni» þau sem sígild eru. Flokksvaldið afnemur frelsið. En svo kemur reynslan og sannar um' svifalaust, afi hinn sundurlausi lýður getur ekki stjórnað, enda er l>!lð og mótsögn i sjálfu sér. Og ]>á verður strax að leita á náðir heildarhufí' taksins, sem áður var búið að afneita. En munurinn er sá, að hin nýi!l heild, sem nú verður íil — lýðra*ðisflokkurinn, nær ekki yfir nema parf af lýðnum, ]>að er að segja ]>ann hóp manna, sein hefur líkar skoðani1* eða öllu heldur ]>ó — likra hagsmuna að gæta. Og hvað verður svo úr hinni háflevgu frelsishugmynd einstaklinSs' hvggjunnar? Or henni verður ekki annað en ein mótsagnaflækja: — frelsl sérhagsmuna til ]>ess að girða sig með flokkssamtökum og ná aðstöðu til að ráða yfir <>g ráðast á frelsi annara. — Um Ieið og lýðfrelsið þannifi breytir sér í lýðræði, verður það að árás á frelsið og að haráttu uni >fir' ráð — haráttu uin það, að ná sjálfdæmi og sjálftökurétti og þurfa ekki að stefna málum sinum undir neinn hlutlausan úrskurð. — Enda hverfur hrátt gríman af öllu saman, og flokkarnir kannast við að takmark þein"1 sé ekki sanngirni lieldur yfirráð (shr. vigorðin: — „bændur einir á þinfi!‘ — „yfirráð alþýðunnar!“ — „alræði öreiganna!“). Og einkennilegt er !l!Í vinstri flokkar, sem mest halda frelsinu fram, eru ófeimnastir að kan11' ast við þetta. Þjóðirnar týna sálinni. Allur l>essi skortur á rökvisi þessarar föls,iU frelsisstefnu útskýrist af því, sem áður er sagt, að lýðræðisstefnan er óskipulegur flólti frá gainla einveldisfyrirkomulaginu og þvi steingerða forréttindakerfi og þeim óheilbrigða stéttamismun, sem ]>að hafði skapa,v •— E*> * þessu blinda fáti flúðu þjóðirnar einnig af grundvelli réttraf ríkishugmyridar og burt frá sjálfri frglsistryggingunni — sinni eifi111
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124

x

Eimreiðin

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.