Tímarit lögfræðinga og hagfræðinga - 01.12.1923, Síða 47

Tímarit lögfrœðinga og hagfræðinga.
221
beygjanlegar á alla vegu eftir þörfum lífsins, eptir kring-
umstæðunum. Hann missir ekki sjónir á því hvað réttin-
um er ætlað að vinna, hann hefir glöggar gætur á breyt-
ingum þeim sem á aðstæðunum verða og sveigir reglurn-
ar fimlega eftir þeim. Aðalreglurnar koma með undan-
tekningunum, og svo fylgja undantekningunum aptur und-
antekningar frá þeim og svo koll af kolli eptir því sem
atvikin breytast. Kröfurétturinn er ef til vill örðugasta
grein lögfræðinnar, því margbreytnin er þar svo mikil, og
hér á Norðurlöndum bætist það við að hann er minna lög-
ákveðinn en nokkur önnur grein réttarins. Því meira þrek-
virki er það að sernja slíkt lieildarrit sem kröfuréttur Las-
sens er. En. þó hefir einmitt þetta máske átt sinn þátt í
því að kröfuréttur 1 .assens vai’ð það sem hann er. Lassen
sagði svo sjálfur, í kveðjuræðu. þeirri er hann hélt á liá-
skólanum í síðustu kenslustund sinni 14. des. 1917, og
prentuð er í Ugeskrift for Retsvæsen 1918, bls. 17—18, að
þegar hann tók að fást við kröfuréttinn hafi sér ekki verið
það fyrir mestu, að koma með sínar eigin skoðanir, held-
ur hitt, hvaða reglur giltu í landinu. Þar sem þær aðeins
að litlu leyti voru lögfestar, þurfti því að flnna eptir livaða
reglum menn fóru í viðskiptunum sín á milli. Þær segist
hann hafa lesið út úr dómasöfnunum. Þann rétt, er hann
fann þar, segist hann liafa kent, en ekki rétt, sem hann
hafi smíðað sjálfur, og sér hafi því gramist er menn sögðu:
„.lulius Lassen mener“ þetta eða hitt. En livaða réttur get-
ur verið meira lífandi, meira í samræmi við þarfir lífsins,
en sá réttur, sem dómstólarnir skapa, er þeir, óbundnir
af settum lögum, og með ailar aðstæður hins einstaka
tilviks fyrir augum, eiga að finna hver úrslit séu réttust á
málinu. Lassen mundi því hafa sagt að það, hve reglur
þær, er hann lýsir i kröfurétti sínum, laga sig vel eftir
þörfum lífsins, væri ekki sér að þakka, heldur dönskum
rétti, og má það sjálfsagt að sumu leyti til sanns vegar
færast, enda er það alment viðurkent að norrænn kröfu-
réttur hefir það fram yfir kröfurétt margra annara þjóða,
að hann ei’ óbundnari og getur betur lagað sig eptir at-