Fréttablaðið - 16.02.2011, Side 20

MARKAÐURINN 16. FEBRÚAR 2011 MIÐVIKUDAGUR4
Ú T T E K T
M
argir sparisjóðir eru
mjög laskaðir. En
það er mjög misjafnt
hvernig þeim hefur
reitt af í hruninu. Það
er ekki skrýtið, enda enginn á Ís-
landi, sem hefur verið í svona starf-
semi sem ekki hefur látið á sjá,“
segir Guðjón Guðmundsson, fram-
kvæmdastjóri Sambands íslenskra
sparisjóða.
Guðjón segir óvíst hvað björg-
unaraðgerðir sparisjóðanna muni
kosta. Þótt ljóst sé að útlánasöfn
þeirra séu illa farin mun endanleg
mynd ekki fást af stöðunni fyrr en
ljóst verði hvernig viðskiptavinir
sparisjóðanna standi.
„Það eru ekki síður áherslur og
ákvarðanir stjórnvalda um skulda-
aðlögun íbúðareigenda og fyrir-
tækja sem komið hefur niður á
sparisjóðunum. Þar er enginn til að
taka tjónið á sig aðrir en þeir sjálf-
ir,“ segir hann. „Þrýstingur um af-
skriftir skulda niður að 110 prósenta
markaðsverðmæti fasteigna vegur
þungt.“ Hann segir erfitt að átta sig
á stöðunni. Viðskiptavinir sparisjóð-
anna standi misvel eftir landsvæð-
um og nefnir sem dæmi að íbúar
Þórshafnar hafi ekki fundið fyrir
uppsveiflunni eins og á höfuðborg-
arsvæðinu og suðvesturhorninu.
Ekki sé útilokað að skuldavanda-
málin þar séu minni en gert hafi
verið ráð fyrir og því gæti kostn-
aðurinn við skuldaaðlögunina orðið
mun minni þar en á suðvesturhorni
landsins.
BJÖRGUNARLÍNAN SEND ÚT
Við setningu neyðarlaganna í októ-
ber 2008 var veitt heimild til að
leggja sparisjóðunum til fjármagn
til að fleyta þeim í gegnum þau
skakkaföll sem þeir urðu fyrir í
hruninu. Framlagið miðaðist við 20
prósent af eigin fé þess sparisjóðs
sem eftir því óskaði í lok árs 2007.
Þegar þetta var voru tuttugu sjálf-
stæðir sparisjóðir í landinu með
heildareignir upp á tæpa 450 millj-
arða króna. Gert var ráð fyrir að
björgunaraðgerðir gætu kostað ríkið
í kringum 20 milljarða króna.
Átta sparisjóðir hugðust nýta sér
líflínu hins opinbera og óskuðu eftir
framlaginu skömmu eftir áramót-
in 2009. Fljótlega kom hins vegar
í ljós að í flestum tilvikum þurfti
meira til en aukið fjármagn. Í kjöl-
farið tók við vinna að útfærslu á
fjárhagslegri endurskipulagningu
sparisjóðanna. Það fól meðal annars
í sér viðræður við kröfuhafa, flesta
erlenda. Í nokkrum tilvikum sigldu
viðræður í strand með tilheyrandi
afleiðingum. Sparisjóðabankinn féll
fyrstur – í mars. Það var fyrsti dóm-
ínókubburinn í þéttriðnu sparisjóða-
neti. Sparisjóðabankinn var heild-
sölubanki sparisjóðanna og samtím-
is því helsti kröfuhafi þeirra. Við
fall hans fluttust kröfur á hendur
sparisjóðunum yfir til Seðlabank-
ans og hefur hann í samstarfi við
fjármálaráðuneytið og breska ráð-
gjafafyrirtækið Oliver Wyman
unnið að samkomulagi um endur-
reisn sparisjóðanna.
Endurskipulagningin til þessa
hefur falið í sér að hluta skulda er
breytt í eigið fé, víkjandi lán og al-
menn lán. Stofnfé er afskrifað í mis-
miklum mæli, stundum nær alveg.
Það fer eftir eiginfjárstöðu hvers
sparisjóðs og því að hvaða marki
varasjóðir þeirra eru neikvæðir.
Fram til þessa hafa fimm spari-
sjóðir sem ekki uppfylltu skilyrði
Fjármálaeftirlitsins um lágmark
eigin fjár farið í gegnum fjárhags-
lega endurskipulagningu á þessum
nótum. Seðlabankinn, sem eignaðist
kröfur á hendur þeim í kjölfar falls
Sparisjóðabankans breytti skuldum
og stofnfé í eigið fé og færði um-
sjón með eignarhlutnum til Banka-
sýslu ríkisins.
MIKIL FÆKKUN SPARISJÓÐA
Sparisjóðirnir voru tuttugu talsins
þegar hrunið skall á fyrir rúmum
tveimur árum. Þeir eru nú helmingi
færri, þar af einungis þrír sem segja
má að séu sjálfstæðir. Starfsmenn
eru nú rúmlega 220 á rétt rúmlega
40 afgreiðslustöðum víða um land.
Bankasýsla ríkisins á hlut í fimm
sparisjóðum og tveir heyra undir
Arion banka. Þá var Byr sparisjóði
breytt í hlutafélag í apríl í fyrra.
Óvíst er hvaða örlög bíða SpKef í
Keflavík, sem FME tók yfir á sama
tíma og Byr. Kröfuhafar stýra í
800
700
600
500
400
300
200
100
0
1995 1996 1997 1998 1999 20
Afkoma sparisjóðanna hefur
verið gagnrýnd lengi.
Sparisjóðirnir töpuðu 135 millj-
örðum króna á árunum 2008 og
2009. Það er næstum þrefaldur
hagnaður þeirra á árabilinu 2001
til 2007. Að meðaltali var hagn-
aðurinn 8,1 milljarður króna á
ári. Inni í tölunum er tæplega 38
milljarða króna hagnaður í upp-
sveiflunni 2006 og 2007. Ef þessi
frávik eru undanskilin nam með-
alhagnaður sparisjóðanna tæpum
fjórum milljörðum króna á ári.
Guðjón Guðmundsson, fram-
kvæmdastjóri Sambands ís-
lenskra sparisjóða, segir skýr-
inguna liggja í því undarlega
samkeppnisumhverfi í viðskipta-
bankastarfsemi sem verið hafi
við lýði í mörg ár. „Með tilkomu
umfangsmikillar fjárfestinga-
bankastarfsemi viðskiptab
á Íslandi minnkaði vægi r
legrar starfsemi. Viðskiptab
arnir græddu svo mikið á eig
og fjárfestingabankastarfse
vaxtamunur eða aðrar tek
smásölu skiptu engu máli, v
munur lækkaði og margs k
þjónusta, svo sem kreditkort
gefin í stórum stíl. Tekjumy
varð mjög óeðlileg, spari
ir urðu að keppa við viðsk
bankana í verðum og neyd
því til að finna aðrar tekju
ir en felast í hefðbundnum
og útlánum,“ segi hann og le
áherslu á að þótt þetta sé ein
uð mynd verði fólk að ger
grein fyrir því að heildarmy
verði að vera skýr áður en d
séu felldir um það hvað eig
á sér og hvað ekki.
Töpuðu 135 milljörð
um á tveimur árum
M
ill
ja
rð
ar
k
ró
na
Uppstokkun á
sparisjóðunum
enn í pípunum
Um tvö ár eru síðan fyrstu sparisjóðir landsins óskuðu eftir aðstoð ríkisins.
Mikið vatn hefur runnið til sjávar síðan þá og nokkrir þeirra fallið í milli-
tíðinni. En nú hillir undir að fjárhagslegri endurskipulagningu ljúki á næstu
vikum. Jón Aðalsteinn Bergsveinsson skoðaði gang björgunaraðgerðanna og
velti upp hugsanlegum breytingum sem kunna að verða á sparisjóðakerfinu.
www.nyherji.is
DAGSKRÁ FUNDARINS
1) Venjuleg aðalfundarstörf skv. 4.5. gr. í samþykktum
félagsins.
2) Tillaga um breytingar á samþykktum félagsins.
Stjórn félagsins leggur fyrir fundinn nýjar samþykktir
fyrir félagið. Þær byggja að grunni til á eldri
samþykktum félagsins með viðbótum sem stafa af
nýlegum breytingum á lögum um hlutafélög. Ekki er
um verulegar efnisbreytingar frá fyrri samþykktum
að ræða.
Helstu breytingar:
- Stjórnarmönnum fjölgar úr þremur í fimm og kjörinn
er einn varamaður.
- Hluthafafundir skulu boðaðir með a.m.k. þriggja
vikna fyrirvara.
- Tekin eru upp í samþykktirnar ákvæði um rafræn
samskipti og rafræna hluthafafundi og þátttöku í
kosningum utan funda.
Aðrar breytingar á samþykktum eru orðalagsbreytingar
og ákvæðum raðað í nýja númeraröð.
Við nýjar samþykktir bætist ný grein, 15.02: Tillaga um
heimild stjórnar til aukningar hlutafjár um allt að
kr.100.000.000. Forgangsréttur hluthafa fylgir ekki
hlutafjáraukningu þessari.
3) Tillaga um heimild félagsins til kaupa á eigin hlutum
sbr. 55. grein hlutafélagalaga.
4) Starfskjarastefna.
5) Önnur mál löglega upp borin.
Réttur hluthafa til að fá mál sett á dagskrá
hluthafafundar og kosning
Hver hluthafi á rétt á því að fá ákveðin mál tekin til
meðferðar á hluthafafundi ef hann gerir um það
skriflega eða rafræna kröfu til félagsstjórnar með það
löngum fyrirvara að unnt sé að taka málið á dagskrá
fundarins sem lögð verður fram viku fyrir fundinn.
Þannig skulu óskir hluthafa liggja fyrir eigi síðar en
kl. 16.00 föstudaginn 11. febrúar 2011. Nánari
upplýsingar er að finna á heimasíðu félagsins,
www.nyherji.is.
Á hluthafafundum fylgir eitt atkvæði hverri einni krónu
í hlutafé. Eigin bréf félagsins njóta ekki atkvæðisréttar.
Atkvæðaseðlar og fundargögn verða afhent á
fundarstað.
Hluthafar sem ekki eiga kost á að sækja fundinn geta:
a) veitt öðrum skriflegt umboð
b) greitt atkvæði skriflega
Þeim hluthöfum sem hyggjast nýta sér annan hvorn
þessara kosta er bent á að kynna sér á heimasíðu félagsins
hvernig þeir skuli bera sig að. Þar er að finna leiðbeiningar
um skráningu og form skjala og hvernig þeim skuli skilað
til félagsins.
Aðrar upplýsingar
Öll skjöl sem lögð verða fyrir aðalfundinn, þ.m.t.
ársreikningur félagsins, nýjar samþykktir og tillögur,
eru hluthöfum tiltæk á heimasíðu félagsins frá og með
28. janúar 2011, kl. 16.00.
Endanleg dagskrá verður birt á heimasíðu félagsins viku
fyrir fundinn, 11. febrúar 2011, kl. 16.00.
Hluthöfum er bent á að skv. 63. gr. hlutafélagalaga
skal tilkynna skriflega, minnst fimm dögum fyrir
hluthafafund, um framboð til stjórnar. Tilkynnt verður
um framkomin framboð tveimur dögum fyrir
aðalfundinn.
Allar nánari upplýsingar um aðalfundinn er að finna á
vefsíðu félagsins, www.nyherji.is.
Reykjavík, 27. janúar 2011.
Stjórn Nýherja hf.
Föstudaginn 18. febrúar 2011, kl.16.00 í ráðstefnusal félagsins, Borgartúni 37.