19. júní - 19.06.1963, Side 6

^J^ntrCn ^ónódóttir
Margir íslendingar geta rakið ættir sínar til
séra Jóns Steingrímssonar og telja heiður að. En
fáum er kunnugt um, að dóttir hans, Katrín, var
vel' hagmælt og þótti skáld gott á sinni tíð. Eftir
hana liggja tvö kvæði í handriti á Landsbókasafni.
Annað er Lítið bænarljóð til afþreyingar, ort við
lát sonarins, og hitt Brúðkaupskvæði til föður
hennar, en hvorugt hefur verið prentað. Sagnir
herma, að Katrín hafi fært enska klerkinum Hend-
erson Lukkuóskakvæði, sem honum hafi þótt
vænt um, en það kvæði finnst nú hvergi.
Þegar Katrín var í móðurlífi, var beðið um
nafn hennar, ef þar fæddist dóttir. Kom það til
af því, að séra Jón Steingrímsson var í miklu
vinfengi við séra Jón Bergsson, og hafði hann
beðið um Katrínarnafnið, og það sem meira var,
að á dánardægri bað hann vin sinn séra Jón
Steingrímsson fyrir son sinn Berg, og höfðu þeir
vinirnir ákveðið með sér mægðir, er fram liðu
stundir. Enginn veit nú lengur um óskir né hug
Katrínar prestsdóttur, en hitt er víst, að ráðagerð
þeirra vina varð að veruleika, og Katrín gekk að
eiga séra Berg Jónsson.
Séra Jón Steingrímsson lét sér alla tíð annt
um Katrínu, dóttur sína. I móðuharðindunum, þeg-
ar sulturinn og volæðið svarf sem harðast að, kom
hann henni fyrir í Hlíðarhúsum á Seltjarnarnesi,
svo að henni gæti liðið betur, en Þórunn hús-
freyja þar hafði verið til lækninga hjá séra Jóni
um hríð. Jórunni, dóttur séra Jóns, var einnig
komið fyrir á sama bæ, og höfðu þær systur að
sögn hans sjálfs skemmtun hvor af annarri ,,á
þeirri sorglegu tíð“.
Séra Bergur var undarlegur í háttum. Almæli
var, að honum fylgdi Hörgslandsmóri. Við messu-
gerðir átti séra Bergur til að klæðast sauðsvartri
hempu. Eitt sinn varð honum það á í messunni
að segja, að 12 stig væru til Helvítis, og þá var
andstæðingum hans skemmt. Mál'a-Davíð á Bratt-
landi orti þá þessa vísu:
Tólf máttu ganga tröppustig
truflaður stór-syndari
niður til vítis, vara pig,
vellysta slökktu á skari,
fyrr en af heimi fer þú brott
fuinn skáldraftur, Dvergur,
þér gefst ei framar purrt né vott
þetta er sannleiks mergur,
svo kennir séra Bergur.
En á maddömuna á Prestbakka féll engin rýrð;
hún hélt virðingu sinni óskiptri fram í andlátið.
Hún eignaðist 13 börn, og þá liggja ræturnar
víða, þótt höggvið sé oft í sama knérunn. Sex
barna hennar dóu ógift og barnlaus, og af þeim
dóu fjögur um tvítugt. Sonur Katrínar, efnismað-
ur, drukknaði á bezta aldri í Geirlandsá, og mörg-
um árum síðar drukknaði þar dóttir hennar, en
þá var maddaman á Prestbakka löngu komin und-
ir græna torfu. Sum börn sín missti maddaman
um ,,misereris“, en það var ein tízku-sjúkdóms-
greiningin á þeim tíma. En sjö börn hennar kom-
ust upp og eignuðust afkomendur, og nú er
kviknað út frá maddömu Katrínu í marga liði.
A Prestbakka eru margir legsteinanna lúnir
og barðir, og ferðafólk gefur sér varla tíma til
að líta á þá. Sagnir herma, að áletranir þeirra séu
samdar af maddömu Katrínu.
Vitað er, að séra Jón Steingrímsson mat Katr-
ínu, dóttur sína, mikils. Þegar svefnleysið sótti
hann heim „með þönkum og iðjuleysi“ segir
Katrín eitt sinn við föður sinn, að hann hljóti
að gifta sig. Og það var upphafið á öllu kvon-
bænastússi eldklerksins, þar sem Katrín var oft
höfð með í ráðum. En loks eftir langa mæðu
gekk séra Jón að eiga Margrétu Sigurðardóttur
prests í Stafholti, og þá orti Katrín brúðkaups-
kvæði til þeirra, sem nú er glatað.
Geymd kvæða og sjálf heppnin í því, hvað varð-
veitist, er stundum duttlungafull1. Til er eitt brúð-
kaupskvæði, sem Maddama Katrín hefur ort. Það
yrkir hún, þegar Margrét, ekkja Jóns Steingríms-
sonar, föður hennar, gengur að eiga séra Þórð
Brynjólfsson. Séi’a Þórður hafði áður átt Jór-
unni, dóttur séra Jóns, en misst hana eftir stutta
sambúð og þurfti nú sérstakt leyfi, því að nú gekk
hann að eiga stjúpmóður fyrri konu sinnar. En
maddaman á Prestbakka lítur á samtíð sína úr
örlítilli fjarlægð, sem er einkenni þeirra, sem