SunnudagsMogginn - 07.03.2010, Page 26

SunnudagsMogginn - 07.03.2010, Page 26
26 7. mars 2010 Í dag fer fram þjóðaratkvæða- greiðsla um svonefnd Icesave-lög. Þetta er mikilvæg atkvæðagreiðsla af mörgum ástæðum. Verulegar líkur eru á, að nú sé íslenzka þjóðin að stíga fyrsta skrefið í átt til nýrrar stjórn- skipunar lýðveldisins, þar sem beint lýð- ræði taki við af fulltrúalýðræði. Völdin eru að færast frá flokkunum til fólksins. Þetta er eina leið okkar út úr þeim ógöngum, sem við höfum ratað í. Þetta er krafan, sem hljómaði á götum Reykja- víkur fyrir ári. Í annan stað er þessi atkvæðagreiðsla mikilvæg vegna þess, að yfirgnæfandi líkur eru á, að hún sýni öðrum þjóðum með afdráttarlausum hætti, að þessi fá- menna eyþjóð í Norður-Atlantshafi lætur ekki kúga sig. Það er nú orðin pólitísk samstaða á Íslandi um, að við höfum sem þjóð aldrei skuldbundið okkur með samningum við aðrar þjóðir til að greiða skuldir einkaaðila. Undir þetta sjónarmið taka nú fjölmargir aðilar í mörgum lönd- um, eins og skýrt hefur komið fram í fréttum undanfarnar vikur. Bretar og Hollendingar ætluðu að kúga okkur til að borga í krafti áhrifa sinna á alþjóðavettvangi. Þessar þjóðir hafa langa reynslu af því að kúga aðrar þjóðir og hagnast fjárhagslega á þeirri kúgun. Nýlendusaga beggja er ljót. Bretar arð- rændu Íslendinga öldum saman með veiðum á Íslandsmiðum og börðust gegn hverju skrefi, sem við tókum til þess að ná yfirráðum yfir auðlindum okkar. Þeg- ar við færðum fiskveiðilögsöguna út í 4 sjómílur settu þeir löndunarbann á ís- lenzkan fisk í brezkum höfnum. Það gerðu þeir örfáum árum eftir að íslenzkir sjómenn höfðu hætt lífi sínu í nokkur ár til þess að færa brezku þjóðinni mat á þeim tíma, þegar hún barðist fyrir lífi sínu. Þeir sendu herskip á Íslandsmið, þegar við færðum út í 12 sjómílur. Þeir sendu herskip á Íslandsmið, þegar við færðum út í 50 sjómílur. Þeir sendu her- skip á Íslandsmið, þegar við færðum út í 200 sjómílur. Og þeir notuðu þessi her- skip til þess að beita íslenzku varðskipin ofbeldi á hafi úti. Það var ójafn leikur. En hetjuleg framganga varðskipsmanna vakti hrifningu þjóðarinnar. Hvort sem okkur líkar betur eða verr er þetta kjarninn í samskiptum okkar við Breta á síðustu 60 árum. Samt líkar okk- ur vel við þá. Okkur líður vel í Bretlandi. Ungir Íslendingar sækja í háskólanám í Bretlandi. Enda eigum við rætur meðal þeirra þjóða, sem byggja Bretlandseyjar. En – þeir ætluðu að kúga okkur eins og þeir hafa kúgað aðra. Og væntanlega liggur það fyrir í kvöld, laugardagskvöld, að það hefur ekki tekizt. Saga þeirra sýn- ir, að þegar þeir standa frammi fyrir slíkum veruleika snúa þeir við blaðinu. Á unglingsárum las ég reglulegar fréttir í Morgunblaðinu um hryðjuverkamann í Kenya, sem hét Jomo Kenyatta og Bretar höfðu sett í fangelsi. „Hryðjuverkamennirnir“ í Kenya gáfust ekki upp og nokkrum árum síðar gáfust Bretar upp og Kenyatta var allt í einu orðinn forseti Kenya og gestur Bret- landsdrottningar í Buckinghamhöll. Við skulum sýna Bretum og Hollend- ingum í dag að við látum ekki kúga okk- ur. Þá snúa þeir við blaðinu. En um leið og við fögnum þessu fyrsta skrefi þjóðar okkar í átt til beins lýðræðis skulum við ekki gleyma því, að það er fráleitt og úrelt kerfi, að einn maður geti ráðið því, þótt forseti sé, hvort þjóðin fær að segja sína skoðun í þjóð- aratkvæðagreiðslu. Það ákvæði, sem for- seti byggir þetta vald sitt á í stjórn- arskránni, á að afnema og í þess stað að setja inn nýtt ákvæði í stjórnarskrá og útfæra í lög um hvenær slík þjóð- aratkvæðagreiðsla á að fara fram og hvað þarf til að kalla hana fram. Það sýnist sjálfsagt, að tiltekinn fjöldi landsmanna geti farið fram á þjóðaratkvæðagreiðslu um tiltekið mál og nokkuð ljóst, að það voru slíkar undirskriftir, sem knúðu for- seta Íslands til þessarar ákvörðunar. Og líka sjálfsagt að ákveðinn fjöldi alþing- ismanna geti kallað fram þjóðaratkvæða- greiðslu. Um þetta þurfa að fara fram almennar umræður í landinu og stefna að víðtækri pólitískri samstöðu um þá nýju stjórn- skipun íslenzka lýðveldisins, sem er að byrja að fæðast. Það hefur verið leiðinlegt að fylgjast með tilraunum Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra og Steingríms J. Sigfús- sonar fjármálaráðherra undanfarna daga og vikur til þess að gera lítið úr þeim merka viðburði, sem við tökum þátt í og fylgjumst með í dag. Þau hafa kerfis- bundið og skipulega unnið að því að gera lítið úr atkvæðagreiðslunni og síðbúinn undirbúningur og kynning í skötulíki er stjórnvöldum til skammar. Þau eiga erfitt með að horfast í augu við þau hrikalegu pólitísku mistök, sem þau bera ábyrgð á með samningunum, sem gerðir voru við Breta og Hollendinga. Þess vegna bregð- ast þau svona fáránlega og skammarlega við. Og munu sitja uppi með það. Á hinn bóginn hefur það yljað mörgum um hjartarætur að fylgjast með því hvernig fólkið í landinu hefur brugðizt við þessu fumi forsætisráðherrans og fjármálaráðherrans. Fólk hefur brugðizt við með því að verða enn ákveðnara í að taka þátt í atkvæðagreiðslunni. Í dag er fyrsta tækifærið, sem íslenzka þjóðin hefur fengið frá Hruninu mikla til þess að sýna samstöðu og samkennd. Það er í slíkri samstöðu, sem þessi veður- barða þjóð í norðurhöfum sýnir styrk sinn. Á morgun mun, ef að líkum lætur, blasa við nýr pólitískur veruleiki á Ís- landi. Þá þurfum við sem þjóð að láta hendur standa fram úr ermum og leggja traustan grundvöll að þeirri nýju stjórn- skipan íslenzka lýðveldisins, sem þjóð- aratkvæðagreiðslan í dag er tákn um. Oft hefur sundurlyndi einkennt samfélag okkar. Nú skulum við sýna samstöðu. Fyrsta skrefið Af innlendu vettvangi … Styrmir Gunnarsson styrmir@mbl.is U ppi varð fótur og fit á sjúkrahúsinu í Carver- sýslu í Minnesota á þessum degi fyrir tuttugu árum þegar Hensel-tvíburarnir, Abigail og Brittany, komu í heiminn. Fyrir það fyrsta átti móðir þeirra, Patty, ekki von á nema einu barni og í öðru lagi voru áhöld um það hvað börnin væru í raun og veru mörg. Hendurnar voru tvær, fæturnir tveir en tveir búkar og tvö höfuð. Læknar höfðu aldrei séð annað eins í fásinninu í Carver-sýslu og sendu nýburana því um- svifalaust á stærra sjúkrahús í Minnesota. Þar fengu for- eldrar þeirra þau skilaboð að ólíklegt væri að stúlkurnar lifðu nóttina af. Það fór á annan veg, Abigail og Brittany Hensel létu allar hrakspár sem vind um eyru þjóta, eru við hestaheilsu og halda upp á tvítugsafmæli sín í dag. Einir af hverjum fjörutíu þúsund tvíburum fæðast samvaxnir og aðeins 1% þeirra lifir fram yfir fyrsta af- mælisdaginn. Hensel-systurnar eru sjaldgæfasta gerð samvaxinna tvíbura, koma úr einu frjóvguðu eggi sem ekki hefur skilið sig almennilega í leginu. Aðeins er vitað um fjögur tilvik af því tagi í heiminum þar sem báðir tví- burar hafa komist á legg. Þær eru með tvo hryggi, sem renna saman við mjaðmagrindina, tvö hjörtu, tvö vélindu, tvo maga, þrjú nýru, tvær gallblöðrur, fjögur lungu, eina lifur, einn brjóstkassa, sameiginlegt blóðrásarkerfi og að hluta til sameiginlegt taugakerfi. Öll líffæri eru sameiginleg neð- an mittis, þar á meðal garnir, blaðra og æxlunarfæri. Snemma kom til tals að skilja systurnar að en foreldrar þeirra lögðust gegn því. Fyrir það fyrsta er alls ekki víst að báðar myndu lifa slíka aðgerð af – jafnvel hvorug – og í öðru lagi yrðu lífsgæði þeirra að líkindum mun lakari. Hvor um sig hefði þá bara eina hönd og einn fót og yrði í hjólastól. Eftir að stúlkurnar komust sjálfar til vits og ára hafa þær heldur ekki tekið aðskilnað í mál. Samhæfing systranna er með ólíkindum en hvor stjórnar sínum helmingi líkamans. Þær leika á píanó, Abigail með hægri hendi en Brittany með þeirri vinstri, spila keilu og blak, synda og hjóla. Systurnar hafa mis- munandi áhugamál og styrkur þeirra liggur á ólíkum sviðum í námi. Þær hafa heldur ekki sama fatasmekk. Það leysa þær með því að skiptast á að velja fötin. Á sextán ára afmælinu tóku Abigail og Brittany bílpróf eins og jafnaldrar þeirra vestra, nema hvað þær þurftu að þreyta prófið í tvígang. Einu sinni fyrir hvora systur. Þær hafa báðar hönd á stýri en skipta að öðru leyti með sér verkum, Abigail sér um petalana og gírstöngina en Brittany um stefnuljósin. Sú síðarnefnda er sátt við þessa ráðstöfun en kvartar undan einu í samtali við dagblaðið The Daily Mail: „Abby vill aka hraðar en ég!“ Móðir þeirra tekur upp þráðinn. „Hvað gerist verði þær stöðv- aðar fyrir of hraðan akstur? Yrðu þær báðar sektaðar eða bara Abby, þar sem hún er með fótinn á bensíngjöfinni?“ Það er góð spurning. Systurnar hafa undirgengist aðgerðir af ýmsu tagi gegnum tíðina en hafa verið heilsuhraustar, nema hvað Brittany hefur í tvígang fengið lungnabólgu. Í annað skiptið gekk henni illa að halda lyfjunum niðri og bauðst Abigail þá til að taka þau til að freista þess að systur hennar liði betur. Sú síðarnefnda er tápmikil og féll fyrir vikið illa að liggja aðgerðarlaus í veikindum Brittany. Það er í eina skiptið sem Abigail hefur léð máls á aðskiln- aði. Þegar hugmyndin grætti systur hennar lofaði Abiga- il að minnast aldrei á þetta framar. Hensel-systurnar eru orðnar fullorðnar og hafa lýst áhuga á því að giftast og eignast börn en læknisfræðilega er ekkert því til fyrirstöðu. Vandamálið er miklu frekar praktískt, varla giftast þær sama manninum – það yrði væntanlega skilgreint sem fjölkvæni – nema að flytja þá til Utah. Nokkuð flókið yrði sennilega að hafa mennina tvo. En Abigail og Brittany leysa það mál örugglega með einhverjum hætti eins og önnur. Þær eru vanar því. orri@mbl.is Samhentar systur Systurnar Abigail (t.v.) og Brittany Hensel á yngri árum. ’ Hvað gerist verði þær stöðv- aðar fyrir of hraðan akstur? Yrðu þær báðar sektaðar eða bara Abby, þar sem hún er með fót- inn á bensíngjöfinni?“ Nýleg mynd af Abigail og Brittany. Þær eru tvítugar í dag. Á þessum degi 7. mars 1990

x

SunnudagsMogginn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: SunnudagsMogginn
https://timarit.is/publication/785

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.