Morgunblaðið - 30.01.2010, Blaðsíða 43

Minningar 43
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. JANÚAR 2010
✝ Hólmfríður Jóns-dóttir, húsmóðir á
Sveinseyri í Tálkna-
firði, fæddist á Bíldu-
dal 3. febrúar 1911.
Hún lést á Sjúkrahús-
inu á Patreksfirði hinn
19. janúar sl. For-
eldrar Hólmfríðar
voru Halldóra Magn-
úsdóttir, húsmóðir, f.
4. okt. 1869 á Kvígind-
isfelli í Tálknafirði, d.
17. apríl 1937, og Níels
Jón Sigurðsson, f. 9.
júní 1859 á Hofs-
stöðum í Gufudalssveit, lengst af
verkstjóri hjá P.J. Thorsteinsson á
Bíldudal, d. 4. mars, 1921. Systkini
Hólmfríðar voru: Hermann, f. 1891,
d. 1974, Árni, f. 1893, d. 1917, Helga,
f. 1894, d. 1895, Magnús, f. 1900, d.
1901, Lilja, f. 1901, d. 1998, Hildur, f.
1903, d. 1987, Vilborg, f. 1908, d.
1997, Magga, f. 1909, d. 1911 og Sig-
urður, f. 1912, d. 1990.
Hólmfríður giftist Bjarna Péturs-
syni 28.10. 1933, sjómanni á Bíldudal,
f. 27.1. 1909. Hann drukknaði með
v/b Þormóði 18. febrúar 1943. Börn
þeirra: 1) Halldóra Bjarnadóttir, f.
fyrri maki Helmer Kaarup Bek, f.
29.8. 1941, d. 7.7. 2007. Þeirra börn a)
Hanna Bek, f. 1967, maki Miro
Barbu, f. 1966, þau eiga eina dóttur.
b) Jón Kaarup Bek, f. 1969, maki
Helga Karlsdóttir, f. 1968, þau eiga
þrjá syni. Síðari maki Birnu er Hann-
es Bjarnason, f. 17.6. 1946. Synir
þeirra: a) Bjarni Elvar, f. 1979, maki
Klara Berglind Hjálmarsdóttir, f.
1979, þau eiga þrjár dætur. b) Finnur
Bogi, f. 1981, maki Berglind Ósk Þor-
mar, f. 1980.
Hólmfríður óst upp á Bíldudal og
bjó þar til 1946 er hún fluttist að
Sveinseyri í Tálknafirði. Á yngri ár-
um var hún í Reykjavík í „vist“, eins
og algengt var. Það segir hún hafa
verið sinn húsmæðraskóla. Á Bíldu-
dal vann hún m.a. við saltfiskverkun
á „reitunum“ eins og það var kallað
og við rækjuvinnslu. Á Sveinseyri
stóð hún fyrir búi ásamt manni sín-
um, Jóni Guðmundssyni, sem lést
1994. Heimilið var oft mannmargt,
einkum á sumrin þegar sumarbörn
bættust við ásamt því að mjög gest-
kvæmt var jafnan á Sveinseyri. Hún
var einn af stofnendum kvenfélagsins
Hörpu og heiðursfélagi þess til
dauðadags.
Útför Hólmfríðar verður gerð frá
Stóra-Laugardalskirkju í dag, laug-
ardaginn 30. janúar 2010, og hefst at-
höfnin kl. 14.
16.6. 1935, maki Magn-
ús Guðmundsson, f.
23.5. 1931. Þeirra
börn: a) Lilja, f. 1960.
b) Hugrún, f. 1961,
maki Salvar Ólafur
Baldursson, f. 1960,
þeirra börn: Snorri, f.
1981, maki Dagný
Sverrisdóttir, f. 1983,
þau eiga þrjú börn.
Magnús, f. 1982, hann
á einn son. Bjarni, f.
1988. Sigríður f. 1996.
c) Bjarni, f. 1964, maki
Sigrún Ólafsdóttir, f.
1965, þau eiga þrjú börn. d) Að-
alsteinn, f. 1966, maki Jóna Valdís
Guðjónsdóttir, f. 1973, þau eiga fjórar
dætur. 2) Pétur Bjarnason, f. 12.6.
1941, maki Greta Jónsdóttir, f. 3.1.
1942. Þeirra börn: a) Lára Þuríður, f.
1968, maki Burkni Aðalsteinsson, f.
1966, Lára á tvo syni. b) Bjarni, f.
1969, maki Sólveig Sigurðardóttir, f.
1973, þau eiga þrjú börn.
Síðari maður Hólmfríðar var Jón
Guðmundsson, smiður og bóndi á
Sveinseyri í Tálknafirði. Þau giftust
27.8. 1946. Dóttir þeirra er Guðríður
Birna Jónsdóttir, f. 3. janúar 1949,
Okkur langar að minnast hennar
ömmu okkar, Hólmfríðar Jónsdóttur,
með örfáum orðum. Fáir hafa haft
meiri áhrif á líf okkar, sérstaklega
strákana okkar en þeir áttu allir sín
fyrstu ár á neðri hæðinni á Sveins-
eyri. Við hófum okkar búskap vorið
1989 á neðri hæðinni á Sveinseyri
kornung, rúmlega tvítug, og án nokk-
urrar kunnáttu í heimilishaldi en þar
hafði amma mikil áhrif enda var ekki
komið að tómum kofunum hjá hús-
móðurinni á Sveinseyri í bakstri og
matseld. Fyrstu árin okkar á Sveins-
eyri var afi líka á lífi en hann féll frá
1994.
Okkur eru sérstaklega minnis-
stæðar þær stundir sem við áttum
saman á jólum en hefð skapaðist fyrir
því að borða alltaf saman á neðri hæð-
inni á aðfangadagskvöld. Fyrir þess-
ar stundir erum við afar þakklát. Eins
og allir vita sem komið hafa á Sveins-
eyri er innangengt milli hæða og voru
strákarnir okkar duglegir að fara
milli hæða, sérstaklega á matmáls-
tímum í leit að besta matnum og kök-
unum. Þeir áttu margar góðar stund-
ir með langömmu sinni eða ömmu
uppi eins og þeir kölluðu hana, oft var
spilað inni í litla herbergi eða leikið
með bíla í stofunni en þeir geymdu
nokkra bíla uppi hjá ömmu. Spenn-
andi þótti þeim að fá krummabita
með miklu smjöri þegar hún var að
baka hveitikökur.
Amma var mikil hannyrðamann-
eskja og gerði allt listavel og með
dugnaði sem hún tók sér fyrir hend-
ur. Henni er best lýst með þeim fyr-
irmælum sem hún gaf um að ekki
mætti flytja henni lofræðu þegar hún
væri öll en það er lýsandi fyrir lítillæti
hennar. Amma náði háum aldri og
henni varð tíðrætt á síðustu árum um
hve lánsöm hún var með sitt fólk en
henni tókst að búa á Sveinseyri nán-
ast óslitið með aðstoð sinna nánustu
og þá sérstaklega mömmu sem flutti
á Sveinseyri árið 2000 og hugsaði ein-
staklega vel um hana. Við vorum svo
lánsöm að ná að hitta hana helgina áð-
ur en hún kvaddi en það þótti okkur
sérstaklega vænt um enda var langt
síðan við höfðum farið vestur. Okkur
er þakklæti efst í huga þegar við
hugsum til ömmu en þau 11 ár sem
við áttum á Sveinseyri eru okkur öll-
um sérstaklega dýrmæt og gleymast
aldrei.
Er sárasta sorg okkur mætir
og söknuður huga vorn grætir
þá líður sem leiftur úr skýjum
ljósgeisli af minningum hlýjum.
(Hallgr. J. Hallgrímsson.)
Jón, Helga, Guðmundur, Karl
og Guðjón.
Elsku amma mín,
Á þessum tímamótum er efst í
huga mér mikið þakklæti fyrir allt
sem þú hefur gefið af þér í gegnum
tíðina og þau forréttindi að fá að hafa
þig með okkur í svona langan tíma.
Upp úr standa óteljandi stundir sem
við höfum spjallað saman inni í litla
herbergi, ýmist um daginn og veginn
eða gömlu tímana, fjölskylduna og
svo margt fleira.
Ég hef alla tíð dáðst að þér, áhuga
þínum á afdrifum fjölskyldu og vina,
minni þínu á gömlu tímunum, húm-
ornum og ekki síst eldmóði þínum og
dugnaði við allt sem þú tókst þér fyrir
hendur innan sem utan heimilisins.
Betri fyrirmynd var ekki hægt að
hugsa sér og þú ert mér mikil hvatn-
ing inn í framtíðina. Ég vona að mér
hafi áskotnast eitthvað af þeim fjöl-
mörgu góðu kostum sem einkenndu
þig, svo sem viljastyrkurinn, dugnað-
urinn, metnaðurinn, æðruleysið, hlýj-
an og umhyggjan fyrir öðrum.
Mér eru sérstaklega minnisstæðar
allar samræður okkar um gömlu tím-
ana á Bíldudal. Þú varst svo svaka-
lega mikill Bílddælingur og fyrir okk-
ur bræðurna sem ólumst upp á
Bíldudal var ómetanlegt að geta alltaf
flett upp í þér. Þú vissir allt sem mann
langaði að vita og hafðir svo gaman af
að segja frá. Maður hreifst með þér
þegar þú sagðir sögurnar á bak við öll
gömlu húsin, hverjir bjuggu hvar,
Thorsteinsson-tímana, ferðalögin inn
í Norðfjörð, dansleikina upp í Selár-
dal og önnur ævintýri sem drifu á
þína daga. Þú lést ekki þar við sitja
heldur vissir þú upp á hár söguna á
bak við forfeður hans afa og hvernig
fjölskyldan eignaðist Sveinseyrina.
Þessar sögur munu lifa með mér allt
mitt líf og ég er viss um að þær muni
verða hluti af svo miklu stærra sam-
hengi þegar fram líða stundir. Þú hef-
ur gert mig svo stoltan af uppruna
mínum. Nú er það okkar hlutverk að
miðla þessum minningum til næstu
kynslóða. Þetta eru sönn menningar-
verðmæti sem þú skilur eftir þig.
Það þú fylgdist alltaf svo vel með
öllu sem var í gangi meðal fjölskyldu
og vina sýnir fyrst og fremst þá um-
hyggju sem þú barst fyrir þeim sem
stóðu þér næst. Hafðir endalausan
áhuga á því sem allir voru að gera og
varst alltaf svo ákveðin í að láta öllum
í kringum þig líða vel.
Kaffitímarnir uppi á Sveinseyri eru
gott dæmi um það og munu seint
gleymast. Eljan og metnaðurinn við
að hafa hvern kaffitíma eins og meðal
fermingarveislu var ótrúlegur. Ég
man sérstaklega vel þá daga þegar
við vorum að vinna niðri í Odda,
hvernig tilhlökkunin um að koma
heim í kaffi til þín hélt manni gang-
andi heilu og hálfu dagana.
Elsku amma mín, það verður skrít-
ið að koma heim á Sveinseyri nú þeg-
ar þú ert farin en ég mun ávallt hugsa
til þín með þakklæti og bros á vör fyr-
ir allar góðu stundirnar sem við átt-
um saman.
Finnur Bogi.
Í dag kveðjum við kjarnakonuna
Hólmfríði Jónsdóttur, eða Hófí
ömmu, eins og hún var ætíð kölluð.
Það var fastur punktur á vorin þeg-
ar búið var að moka heiðar að
skreppa til ömmu á Sveinseyri, hún
var ótrúlega eljusöm og mikill dugn-
aðarforkur, bakaði allt með kaffinu og
voru yfirleitt 17 sortir á hennar borð-
um. Annað fannst henni ekki boðlegt
gestum.
Mikið eigum við eftir að sakna
hennar og það verður skrýtið að
koma á Sveinseyri þegar Hófí er ekki
þar. En svona er gangur lífsins, tæp
99 ár er löng ævi og var amma orðin
þreytt síðustu árin.
Við héldum þó alltaf að hún næði
100 árunum, en hún bað nú ekki um
það og sagðist vona að Guð gæfi að
hún yrði ekki svo gömul. Þegar Hófí
var flutt á sjúkrahús Patreksfjarðar
hafði hún á orði að nú væri komið nóg,
hún lést þar eftir nokkurra daga legu.
Við vitum því að amma fór sátt úr
þessum heimi, hún var orðin södd líf-
daga.
Hún hélt þó sinni reisn alveg þar til
síðustu dagana, bjó heima á Sveins-
eyri með hjálp dætra sinna og hún
Hófí var sko með allt á hreinu og
mundi afmælisdaga allra afkomenda
sinna. Hún gleymdi aldrei neinum og
sendi alltaf afmælisgjafir og jólagjaf-
ir, meira að segja núna um jólin.
Við fjölskyldan eigum alltaf eftir að
minnast elskulegrar og hlýrrar konu
sem var okkur svo mikils virði.
Þó að kali heitur hver,
hylji dali jökull ber,
steinar tali og allt hvað er,
aldrei skal ég gleyma þér.
(Vatnsenda-Rósa)
Hvíl í friði elsku amma og
langamma.
Bjarni, Sólveig, Kristín
Greta, Pétur og Guðný Ása.
Við fréttir af andláti Hólmfríðar
Jónsdóttur leitar hugurinn aftur til
bernskuára okkar á Bíldudal. Hóffý,
eins og hún var ávallt kölluð, hafði
komið inn í fjölskylduna í Svalborg
þegar hún og Bjarni móðurbróðir
okkar gengu í hjónaband. Nokkrum
árum síðar eða í febrúar 1943 varð sá
hörmulegi atburður að Ms. Þormóður
fórst og enginn komst lífs af. Bjarni
var ásamt Birni bróður sínum og
Karli föðurbróður okkar í hópi þeirra
fjölmörgu Bílddælinga sem fórust
með skipinu. Stóð Hóffý þá uppi
ekkja með tvö ung börn, Halldóru og
Pétur. Við getum vart gert okkur í
hugarlund hvílíkt ógnarhögg þetta
var fyrir lítið samfélag en þegar við
lítum til baka getum við ekki annað en
dáðst að því hvernig þeim, sem eftir
lifðu, tókst að takast á við sorgina og
bera með sér glaðværð og lífsgleði til
afkomenda sinna, þrátt fyrir þetta
mikla áfall.
Þegar við systkinin förum að muna
eftir okkur bjó Hóffý rausnarbúi á
Sveinseyri með Jóni sínum og börn-
unum þremur en Birna hafði þá bæst
í hópinn. Öll sumur voru þar börn í
sumardvöl og Gyða, sem var svo lán-
söm að fá að dvelja hjá þeim sex sum-
ur, naut þar hlýju og góðs atlætis
þeirra hjóna og Guðríðar, móður
Jóns, sem bjó á neðri hæðinni. Gyða
minnist þess hve Hóffý var einstak-
lega skipulögð húsmóðir. Hún man
bökunardagana, ilminn af nýbökuðum
kökunum í röðum í búrinu, Hóffý að
sjóða niður matvæli, þvottadagana,
berjatímann og heyskapinn. Allt var
þetta skipulagt í þaula og öllu kom
hún í verk áreynslulaust að því er virt-
ist, létt á fæti og létt í lund. Engin
sundlaug var á Bíldudal og þegar við
systkinin þurftum að sækja sund-
kennslu til Tálknafjarðar var gott að
eiga góða að og fá að dvelja hjá Hóffý
og Jóni á meðan á námskeiðinu stóð.
Minnisstæðar eru heimsóknir til
Hóffýjar á þeim tíma þegar bílferð yf-
ir Hálfdán var enn langferð. Fram í
hugann koma myndir úr eldhúsinu á
Sveinseyri. Þar var glatt á hjalla þeg-
ar þær systur, Fríða, móðir okkar, og
Stína frænka, hittu mágkonu sína.
Allar voru þær hláturmildar og áttu
auðvelt með að sjá spaugilegu hlið-
arnar á lífinu og dillandi hlátur þeirra
ómar enn í huga okkar. Að leiðarlok-
um minnumst við Hóffýjar með þakk-
læti og virðingu, gleði og hlýju. Við
sendum aðstandendum hennar okkar
innilegustu samúðarkveðjur.
Pétur, Sigríður, Gyða og
Valgerður Brynjólfsbörn.
Á kveðjustund leita minningarnar
fram í hugann. Það var gæfa mín að fá
að kynnast Hóffí á Sveinseyri eins og
hún var alltaf nefnd og fá að vera eitt
af sumarbörnunum hennar og Jóns og
síðan vinkona þegar árin liðu. Í æsku-
minningunni er alltaf sól á Sveinseyri
í eiginlegri og óeiginlegri merkingu
þar sem gleði og glaðværð réð ríkjum.
Nú er síðasti hlekkurinn farinn í
þeirri keðju kynslóðar sem hafði hvað
mest mótandi áhrif á mig og lífssýn
mína. Hóffí var mín fyrirmynd, hún
var sterk kona bæði á sál og líkama,
hún var kletturinn sem alltaf stóð og
alltaf var hægt að leita til. Hún mynd-
aði sér fastar og ákveðnar skoðanir á
mönnum og málefnum og var gædd
þessu íslenska æðruleysi sem ein-
kenndi þá kynslóð sem mundi tímana
tvenna, að gefast ekki upp fyrr en í
fulla hnefana.
Hóffí var gædd ríkri frásagnargáfu
og minnið var einstakt. Það var fastur
punktur á hverju sumri að fara í gegn-
um myndaalbúmin, hverfa aftur í tím-
ann og hlýða á frásagnir af uppvaxt-
arárunum og lífinu á Bíldudal og svo
síðar frá búskaparárunum í Tálkna-
firði. Hóffí útskýrði hverja mynd af
þvílíkri list að sagan rann ljóslifandi
framhjá eins og í kvikmynd enda per-
sónurnar glæsilegar rétt eins og kvik-
myndaleikarar.
Hóffi munaði ekki um að taka á
móti fjölda gesta af sínum alkunna
rausnarskap, snara fram dýrindis
krásum á augabragði og gera þar með
stundina ógleymanlega. Ræða mál-
efni líðandi stundar og fá
kærkomnar fréttir af vinum og
vandamönnum. Hún fylgdist vel með
öllum fram á síðasta dag þótt bæði
sjón og heyrn væri farin að gefa sig.
Hóffi var víkingur í vinnu á meðan
kraftar leyfðu og féll aldrei verk úr
hendi, listakona í höndunum og ófáir
eru þeir dúkarnir og önnur handverk
sem eftir hana liggja. Síðast í sumar
sýndi hún mér ýmislegt sem hún hafði
gert, ung kona. Þvílík listaverk og
óskiljanlegt hvernig hægt var að hafa
tíma fyrir allt þetta með annarri
vinnu.
Ég og mitt fólk á Hóffí margt að
þakka. Fólkið mitt var hennar og hún
bar sömu umhyggjuna fyrir okkur og
sínu eigin fólki. Jólaboðin og súkku-
laðið eftir messu á aðfangadagskvöld
er okkur öllum ógleymanlegt og rifj-
uðum við það upp nú síðast um jólin að
ógleymdum öllum endurfundunum
eftir að við fluttum suður og ljúfu
stundunum.
Dvölin á Sveinseyri var mér góður
skóli, það má segja að Sveinseyri hafi
verið minn húsmæðraskóli því Hóffí
var óþreytandi við að kenna okkur
krökkunum að sauma út og baka og
uppskriftirnar hennar Hóffíar eru
gulls ígildi. Hún mat hinar fornu ís-
lensku dyggðir: Iðjusemi, nægjusemi
og nýtni og var iðin við að innprenta
ungviðinu þær.
Hún veitti mér hvatningu og styrk
þegar á þurfti að halda. Fyrir allt
þetta og miklu meira er ég afar þakk-
lát. Ég kveð með söknuði góða vin-
konu og konu sem reynst hefur mér
sem besta móðir frá fyrstu kynnum.
Blessuð sé minning Hóffíar á Sveins-
eyri.
Sigríður María Pétursdóttir
og fjölskylda.
Elsku Hófi mín.
Ég sendi þér kæra kveðju
nú komin er lífs þíns nótt,
þig umvefji blessun og bænir
ég bið að þú sofir rótt.
Þó svíði nú sorg mitt hjarta
þá sælt er að vita af því,
þú laus ert úr veikinda viðjum
þín veröld er björt á ný.
Ég þakka þau ár sem ég átti
þá auðnu að hafa þig hér,
og það er svo margs að minnast
svo margt sem um hug minn fer,
þó þú sért horfinn úr heimi
ég hitti þig ekki um hríð,
þín minning er ljós sem lifir
og lýsir um ókomna tíð.
(Þórunn Sigurðardóttir.)
Hjartans þakkir fyrir allar góðu
móttökurnar í gegnum árin.
Guð blessi minningu þína.
Guðríður M. Guðmundsdóttir.
Við lifum á tímum þar sem breyt-
ingar eru hraðar. Við sem nú erum til
höfum líklega séð meiri breytingar á
umhverfi okkar en flestar aðrar kyn-
slóðir. Ekkert er eins og það var fyrir
tuttugu eða þrjátíu árum. Þessar
breytingar reyna mjög á okkur, ekk-
ert fær að vera í friði nema í skamma
stund og það er þreytandi til lengdar
að þurfa alltaf að vera að laga sig að
nýjum aðstæðum. Þess vegna er allt-
af gott að koma inn í umhverfi sem
virðist vera óbreytanlegt, umhverfi
þar sem tíminn stendur í stað.
Þannig var umhverfið hjá Hólm-
fríði á Eyri sem nú er fallin frá, rétt
tæplega níutíu og níu ára að aldri. Það
eru ekki nema þrjár vikur síðan ég
heimsótti hana í síðasta sinn og rabb-
aði við hana góða stund, við skiptumst
á fréttum úr okkar nánasta umhverfi
og ræddum um veðrið, hvernig það
var í gær og hvernig það yrði á morg-
un og hvernig það var í útlöndum.
Þetta var afskaplega góð stund, allt
nákvæmlega eins og það átti að vera
og eins og það hafði alltaf verið.
Ég var búinn að þekkja Hólmfríði í
hartnær sextíu ár, allt frá því að ég
sótti til hennar mjólk á hverjum
morgni hér áður fyrr. Ég kom þá til
hennar í eldhúsið með beyglaðan
mjólkurbrúsa, loklausan, en plast-
dúkur bundin yfir opið Að koma til
hennar var eins og að ganga inn í ei-
lífðina þar sem maður var alveg
öruggur. Sama góða viðmótið í sama
góða eldhúsinu, sömu kökurnar og
sama kaffið.
Svo óhagganleg var hún sjálf í allri
sinni veru að þó að hún væri orðin
talsvert heyrnardauf og sjóndöpur
síðustu árin hafði það sáralítil áhrif á
hana. Hún fylgdist með öllu sem
gerðist í kringum hana eins og hún
hafði alltaf gert og gat miðlað af
þekkingu sinni og reynslu. Og kaffið
lagaði hún eins og hún hafði alltaf
gert, þar breytti þverrandi sjónin
engu.
Þessar heimsóknir voru mér af-
skaplega kærar og í raun alveg nauð-
synlegur partur af tilveru minni
þarna fyrir vestan öll þessi ár. Þær
minntu mann á að enn eru til nokkrir
fastir punktar til að halda sér í þrátt
fyrir allt. Það var einhvern veginn svo
sjálfsagt að hún væri þarna alltaf, að
það eru ekki nema þrjú eða fjögur ár
síðan ég áttaði mig á því að sá dagur
kæmi að hún yrði ekki lengur hér.
Og nú er sá dagur kominn. Tálkna-
fjörður verður ekki sá sami aftur,
a.m.k. ekki í mínum huga, en lítið er
annað að gera en að láta sem ekkert
sé og halda lífinu áfram. Með þakk-
læti í huga kveð ég Hólmfríði á Eyri
og sendi afkomendum hennar hlýjar
hugsanir á þessari stundu.
Hallgrímur Magnússon.
Hólmfríður Jónsdóttir
 Fleiri minningargreinar um Hólm-
fríði Jónsdóttur bíða birtingar og
munu birtast í blaðinu næstu daga.