Morgunblaðið - 30.01.2010, Qupperneq 48

48 MenningFRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. JANÚAR 2010
Menn hafa ekki verið
neitt sérstaklega for-
vitnir um hvernig íslenskt
efni er framleitt þarna upp
frá 50
»
ÆVISPOR nefnist sýning á einstökum út-
saumsverkum Guðrúnar Guðmundsdóttur sem
verður opnuð í Bogasal Þjóðminjasafns Íslands
í dag.
Guðrún fæddist í Garðshúsum í Garði árið
1930 og ólst þar upp. Hugur Guðrúnar hneigðist
snemma til handmennta og sótti hún nám í
kvöldskóla í Handíða- og myndlistarskólanum,
jafnframt því sem hún lærði að taka mál og
sauma föt. Hún hefur alla tíð unnið mikið að
hannyrðum.
Fyrir tveimur árum voru útsaumsverk Guð-
rúnar sýnd í Garði og vöktu mikla athygli, fyrir
vandað handbragð og persónulega samþætt-
ingu þjóðlegra hefða, listræns arfs og persónu-
legs frásagnarháttar.
Í tilefni sýningarinnar í Bogasal hefur Þjóð-
minjasafn gefið út rit um verkin. Í formála segir
Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður að
Guðrún sæki „fyrirmyndir í forn útsaumuð
klæði og velur myndefni sitt af næmi, þekkingu
og listfengi. Fornar hefðir og fegurðarskyn öðl-
ast líf í sköpun hennar“.
Guðrún hefur saumað 26 veggmyndir í
stramma eftir eigin hugmyndum og eru þær á
sýningunni. Í verkum Guðrúnar sést vel hvern-
ig vinna má með menningararfinn í samtím-
anum, og hvernig hefð og nýsköpun geta farið
saman á listilegan hátt. Trúarleg minni eru
áberandi í mörgum vekanna en í öðrum vinnur
Guðrún með sögu fjölskyldu sinnar. Eitt þeirra
er „ættarklæði“ hennar sjálfrar, þar sem sýnd
eru híbýli forfeðra Guðrúnar, nöfn foreldra
hennar, systkina, barna og annarra ættingja. Í
hornum klæðsins eru myndir úr Íslensku teikni-
bókinni í Árnasafni. Annað útsaumsverk Guð-
rúnar er „Ættartré Guðmundar K. Elíassonar“
eiginmanns hennar. Er það gert með hliðsjón af
frönku ættartré frá 14. öld.
Samhliða sýninguni Ævispor verða úrvals út-
saumsverk úr fórum Þjóðminjasafns til sýnis á
þriðju hæð safnsins. Útsaumurinn er frá 17., 18.
og 19. öld og sýnir ómetanlegan arf íslenskrar
handmenntar. efi@mbl.is
Þekking og listfengi
Útsaumur Guðrúnar Guðmundsdóttur í Bogasal
List Ættartré Guðmundar K. Elíassonar, eig-
inmanns Guðrúnar Guðmundsdóttur.
ÍSLENSK myndlist – hundrað
ár í hnotskurn, nefnist sýning
sem opnar í Listasafni Árnes-
inga í Hveragerði í dag klukk-
an 14.00. Sýningin er unnin í
samstarfi Listasafns Árnes-
inga og Listasafns Íslands.
Á sýningunni er leitast við
að gefa innsýn í þróun ís-
lenskrar myndlistar á 20. öld
og samspil hennar við íslenskt
þjóðfélag. Val verka á sýning-
unni byggist á þeirri hugmynd að verkin endur-
spegli ákveðinn tíðaranda og hugmyndafræði en
ekki einstaka listamenn eða þróun þeirra. Mikil
áhersla er á fræðslugildi sýningarinnar og faglegt
samstarf við Listasafn Íslands.
Myndlist
Myndlist í hundrað
ár - í hnotskurn
Hluti Fjallkonu eft-
ir BirgiAndrésson.
HILDUR Bjarnadóttir mynd-
listarmaður verður á morgun,
sunnudag, klukkan 14.00 með
leiðsögn um sýninguna Carn-
egie Art Award 2010 í Lista-
safni Íslands.
Sýningunni er ætlað að
kynna norræna samtímamál-
aralist. Hildur mun einkum
beina sjónum að þræðinum í
málverkinu, og prjónuðum
málverkum; að einstökum
listaverkum og höfundum þeirra út frá tengslum
þeirra við aðra listmiðla, svo sem textíl.
Bók með ljósmyndum af öllum verkunum, sem
tekin voru til sýningar er sýningin var opnuð í
Danmörku, er fáanleg í safnbúð Listasafnsins.
Myndlist
Hildur Bjarnadóttir
með leiðsögn
Hildur
Bjarnadóttir
SÝNING er nefnist Litir og
ljóð stendur nú yfir að Auð-
brekku 1 í Kópavogi. Þetta er
fyrsta einkasýning Þórdísar
Leifsdóttur, sem sýnir mál-
verk frá síðustu þremur árum.
Sýningin er opin eftir hádegi
alla daga vikunnar, virka daga
frá kl. 13.00 - 17.00 og frá kl.
14.00 - 18.00 um helgar.
Listamaðurinn les úr ljóða-
safni sínu, „Stílbrot á sjó“,
klukkan 15.00 alla daga vikunnar.
Þórdís hefur víða komið við. Hún leggur stund
á matsveinanám og öðlast senn réttindi sem mat-
sveinn í landi og sjókokkur á hafi úti. Hún er leið-
sögumaður og rekstrarfræðingur.
Myndlist
Sýnir málverk og
les ljóð alla daga
Þórdís Leifsdóttir
á sýningu sinni.
Eftir Helga Snæ Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
ÁRIÐ 1976 kom út hin sígilda barnaplata Gísla Rúnars Jóns-
sonar, Algjör sveppur. Á henni er rakinn dagur í lífi stráks,
Páls Vilhjálmssonar, eða Palla, sem var í þá tíð aðstoðarstjórn-
andi Stundarinnar okkar. Páll var reyndar ekki alvörustrákur
heldur brúða sem Gísli Rúnar talaði fyrir. Í dag kl. 13 verður
frumsýnt leikritið Algjör Sveppi eftir Gísla Rúnar sem byggist
á þessari skemmtilegu plötu. Í því bregður grallaraspóinn
Sveppi sér í hlutverk stráksa sem lendir í ýmsum ævintýrum
en með öll önnur hlutverk í verkinu fer Orri Huginn Ágústs-
son. Leikstjóri er Felix Bergsson en tónlistarstjóri Jón Ólafs-
son.
Forsaga leikritsins er sú að annar tveggja upphaflegra
framleiðenda verksins, Kristján Ra, mikill aðdáandi plötunnar,
hafði samband við Gísla Rúnar og spurði hvort hann væri ekki
til í að skrifa leikrit upp úr henni með Sveppa í aðalhlutverki.
„Hann sá þarna möguleika, bæði af því að Sveppi heitir Sveppi
og er algjör sveppur,“ segir Gísli Rúnar og hlær. Hann hafi
þurft að ljá sögunni á plötunni örlítið dýpra og meira inntak.
„Efni plötunnar hangir svona á bláþræði, það sem gerist á ein-
um degi hjá ungum dreng. Leikrit er annað en eitthvað sem
maður heyrir, hlustar á, og lausa málið á plötunni er í minni-
hluta miðað við bundna málið.“ Sveppi og Ingvar bróðir hans
reka saman fyrirtækið Á þakinu og tóku við framleiðslunni á
Algjörum Sveppa af Kristjáni Ra og Árna Þór Vigfússyni.
Dagur í lífi stráksins Sveppa
Í Algjörum Sveppa er söguþræði plötunnar fylgt í grófum
dráttum, þ.e. fylgst með lífi stráks frá því hann vaknar að
morgni þar til hann sofnar að kveldi. „En það drífur meira á
þennan dag hans í leikritinu, meira og fjölbreyttara og nátt-
úrlega miklu fleiri uppátæki og allt það, vegna þess að sviðið
og hið sjónræna kallar á að það sé gert,“ segir Gísli Rúnar.
Söngvarnir hafi verið upphaflega framleiðandanum, Kristjáni,
mikils virði, mikilvægt að þeir héldu sér. „Einhver lög tók ég
út og setti ný í staðinn en flest halda sér og svo er náttúrlega
algjörlega nýr texti af því að það er fullt af nýjum persónum,“
segir Gísli Rúnar. Framleiðandinn hafi hins vegar sopið hvelj-
ur yfir því að sleppa ætti „Bessa, Bósa og Lassa“ og því hafi
hann kippt þeim inn í verkið. Gísli Rúnar skellihlær að þessu.
„Það er mjög auðvelt fyrir alla að setja sig í spor þessa
drengs,“ segir Gísli. Hann sé hæstánægður með að Sveppi hafi
verið valinn í hlutverkið, að setja sig í spor Palla. „Ég hafði
rosalega gaman af þessu, það var gaman að komast í tæri við
Palla aftur. Upplagið í Palla og bullið í honum var bull eins og
ég hef mest gaman af því að bulla og rausa, orðaleikir og abs-
úrd hlutir, en samt alltaf með smá substance á bak við það,“
segir Gísli Rúnar um verkefnið. Bullið sé því alls engin vit-
leysa.
Bull að hætti Gísla Rúnars
 Gísli Rúnar Jónsson vann barnaleikritið Algjör Sveppi upp úr sígildri barna-
plötu sinni, Algjör sveppur  Sveppi fer með aðalhlutverkið enda algjör sveppur
Ljósmynd/RAX
Baldur og Konni? Nei, Gísli Rúnar og Sveppi. Gísli er mikill aðdáandi Baldurs og Konna.
Miðasala fer fram á midi.is
Blaðamaður spurði Gísla
Rúnar að því hvort hann teldi
plötuna Algjör sveppur falla í
hóp s.k. „cult“-verka.
„Hún er meira en cult því
þegar maður talar um cult er
það jaðarhópur, svona sér-
vitringar sem hafa tekið sig
saman um eitthvað, en hún
nýtur gríðarlegra vinsælda
hjá mörgum ennþá. Ég verð
alltaf var við það annað slagið
og það er voða gaman, þetta
spilaði stóra rullu í lífi mínu
þegar ég var kornungur, bæði
sjónvarpsvinnan í tengslum
við þetta og platan,“ segir
Gísli Rúnar.
Plata sem nýtur enn gríðarlegra vinsælda
LAUGARDAGUR
Kl. 14:00 Tinna Þorsteins-
dóttir leikur píanóverk eftir
tónskáld fædd 1960 í Norræna
húsinu.
Kl. 17:00 Rafóperan Farfugl-
inn eftir Hilmar Þórðarson
verður flutt í Salnum, Kópa-
vogi. Hand-
rit, leik-
stjórn,
leikmynd
og bún-
ingar eru
eftir Mes-
síönu Tóm-
asdóttur.
Kl. 21:00
Hamrahlíð-
arkórinn syngur í Kristskirkju,
Landakoti, verk eftir Þorkel
Sigurbjörnsson, Jón Leifs og
Atla Heimi Sveinsson og ís-
lensk þjóðlög í útsetningu
Snorra Sigfús Birgissonar og
Hafliða Hallgrímssonar.
Kl. 23:00 Daníel Bjarnason,
Portrett, í Sódómu Reykjavík,
Tryggvagötu. Flutt verða tón-
verk fyrir uppmagnaða kamm-
ersveit.
SUNNUDAGUR
Kl. 12:00 Það sem hverfur;
Sigurður Flosason og hljóm-
sveit flytja nýja tónlist hans
við við ljóð Aðalsteins Ásbergs
Sigurðssonar í Norræna hús-
inu. Söngv-
arar eru
Ragnheiður
Gröndal og
Egill Ólafs-
son.
Kl. 14:00
Kammer-
kórinn
Hymnodia
flytur
hljóðgjörning í Þjónustustöð-
inni KvikkFix, Vesturvör 30c.
Flutt verða verk eftir Jón Leifs,
Hjörleif Örn Jónsson, Önnu
Þorvaldsdóttur, Önnu S. Þor-
valdsdóttur, Gísla Jóhann
Grétarsson, Pál Jónsson, Kar-
ólínu Eiríksdóttur, Hildigunni
Rúnarsdóttur og Oliver Kent-
ish, kórspuni eftir Guðrúnu
Böðvarsdóttur og íslenskt
þjóðlag í útsetningu Hjörleifs
Arnar Jónssonar.
Kl. 17:00 Caput leikur verk í
Norræna húsinu eftir Jón Nor-
dal, Úlfar Inga Haraldsson,
Tryggva Baldvinsson, Atla
Heimi Sveinsson, og Oliver
Kentish undir stjórn Guðna
Franzsonar.
Kl. 20:00 Lokatónleikar
Myrkra músíkdaga í Listasafni
Íslands tileinkaðir Atla Heimi
Sveinssyni og Þorkeli Sigur-
björnssyni. Flutt verða verk
eftir þá og John Pickard, Mark-
us Zahnhausen og Kjartan
Ólafsson.
Myrkir músíkdagar
Daníel Bjarnason
Sigurður Flosason