Fréttablaðið - 25.10.2011, Qupperneq 14

14 25. október 2011 ÞRIÐJUDAGUR
Síðastliðið vor samþykkti Alþingi lög sem kveða á um
viðurkenningu punktaleturs sem ritmál þeirra sem á því
þurfa að halda til samskipta og upplýsingaöflunar.
Í tilefni af því gefst þér nú tækifæri á að kynnast punktaletri.
Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta
og daufblinda einstaklinga, í samvinnu við Endurmenntun
Háskóla Íslands bjóða upp á námskeið sem ætlað er öllum
þeim sem hafa áhuga á að kynna sér punktaletur. Ekki er
gerð nein krafa um fyrri þekkingu á punktaletri.
Á námskeiðinu verður m.a. fjallað um:
Hvernig punktaletur varð til
Yfirferð á táknum punktaleturs
Þátttakendum gefst færi á að læra að lesa og skrifa texta á
punktaletri. Kennslan verður í formi fyrirlestra og verklegra
æfinga.
Námskeiðið fer fram í Endurmenntun Háskóla Íslands
dagana 2. og 9. nóv.
Kl. 19.30 - 22.00 Verð kr. 8.500,-
Skráning hjá Endurmenntun.is
Skráningarfrestur er til 28. okt.
Verið hjartanlega velkomin
Langar þig að læra að lesa
og skrifa á punktaletri?
Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda,
sjónskerta og daufblinda einstaklinga.
Á undanförnum áratugum hefur margt áunnist í sam-
göngumálum þjóðarinnar. Bundið
slitlag hefur verið lagt á nánast
allan hringveginn og flestum
erfiðustu umferðarhindrunum
á þeirri leið verið rutt úr vegi.
Helstu umferðaræðar innan
borgarmarkanna hafa verið
tvöfaldaðar eða jafnvel þrefald-
aðar og tengingar milli þeirra
víða auðveldaðar með mislægum
gatnamótum.
Allir þéttbýliskjarnar landsins
eru jafnframt í vegasambandi við
hringveginn þótt víða séu slíkir
vegir erfiðir og illfærir stóran
hluta ársins.
Óleyst viðfangsefni í sam-
göngumálum eru þó jafnframt
mörg og brýn. Umferðarþunginn
á suðvesturhorni landsins er
mikill og ráðast þarf í umfangs-
miklar framkvæmdir til að auka
umferðaröryggi og draga úr
umferðartöfum á mesta anna-
tíma. Utan suðvesturhornsins
eru vegir hins vegar víða mjög
lélegir, fjallaskörð varasöm og
brýr einbreiðar. Þá búa einstak-
ir byggðakjarnar við afar erfiða
einangrun frá næstu nágrönnum
sínum og nálægum þjónustu-
kjörnum.
Hættur leynast víða á þjóð-
vegum landsins og stafar öllum
vegfarendum þannig til dæmis
bráð lífshætta af ökuníðingum
sem böðlast fram úr á öfugum
vegarhelmingi á móti þungri
umferð, á blindhæðum og blind-
beygjum, jafnt í rigningu, myrkri
sem hálku. Tvöföldun þjóðvega
virðist eina leiðin til að verjast
þeim og hljóta umferðarþyngstu
kaflarnir að njóta þar forgangs.
Einnig stafar fólki víða mikil
hætta af sundurgröfnum, signum
og allt of mjóum vegum þar sem
örfáir sentimetrar skilja milli lífs
og dauða þegar fjölskyldubílar og
flutningabílar mætast á miklum
hraða. Flest verða umferðar-
slysin á umferðarþyngstu veg-
unum en oft er lífshættan mest á
þeim fáfarnari.
Lífshætta í umferðinni er þó
ekki eina réttlæting vegafram-
kvæmda. Síðustu öldina hefur
Reykjavík verið byggð upp sem
þungamiðja opinberrar stjórn-
sýslu, menntunar, verslunar, heil-
brigðisþjónustu og menningar
fyrir alla landsmenn en jafn-
framt hafa stærstu byggðarlög
einstakra landshluta verið efld
til að sem flestir landsmenn geti
notið slíkrar þjónustu. Þessi þétt-
býlisstefna hefur valdið umtals-
verðri byggðaröskun en flestir
eru sammála um að þetta sé
skynsamlegri ráðstöfun en að
dreifa allri opinberri þjónustu
jafnt og þunnt milli stórra og
smárra byggðarlaga landsins.
Fyrir vikið þarf hins vegar að
tryggja að íbúar hinna dreifðu
byggða geti af sæmilegu öryggi
sótt heilbrigðisþjónustu, mennt-
un, verslun og menningu um
þjóðvegi landsins.
Þess vegna er fólksfjöldi
heldur ekki eini mælikvarðinn á
sanngjarna forgangsröðun sam-
göngubóta. Þannig eru foreldrar
og börn á Kjalarnesi til dæmis
afar lítill hluti þjóðarinnar en
hagsmunir þeirra af undirgöng-
um undir Vesturlands veginn
afar brýnir. Að sama skapi eru
íbúar Norðurlands austan Vaðla-
heiðar minnihluti þjóðarinnar
en þeir hafa mikla hagsmuni af
fyrirhuguðum göngum undir
Vaðlaheiðina og öruggum sam-
göngum allan ársins hring til
Akureyrar þar sem börn þeirra
fæðast, áætlunarflug þeirra
lendir, háskólanemar útskrifast
og innkaupakerrur fyllast í lág-
vöruverslunum. Sú framkvæmd
styrkir jafnframt þéttbýlis-
svæðið á Mið-Norðurlandi frá
Sauðárkróki til Siglufjarðar og
Húsavíkur þar sem ríflega þrjá-
tíu þúsund manns búa og fólks-
fjölgun hefur verið um 4% frá
síðustu aldamótum.
Eðlilega þykir flestum sem öll
hagkvæmnis-, öryggis- og sann-
girnissjónarmið hnígi að því að
þeirra vandamál njóti forgangs
og umræða um samgöngumál
snýst því auðveldlega upp í ill-
víga hreppapólitík og ásakanir
um kjördæmapot. Vaðlaheiðar-
göng gagnast Norðlendingum
meira en öðrum landsmönnum
líkt og tónlistarhúsið Harpa og
hátæknisjúkrahús í Þingholtun-
um gagnast íbúum höfuðborgar-
svæðisins meira en öðrum.
Mikilvægi þessara samgöngu-
bóta fyrir íbúa Mið-Norðurlands
dregur vitaskuld ekki úr nauðsyn
brýnna samgöngubóta fyrir íbúa
suðvesturhornsins, Vestfirðinga
eða Austfirðinga.
Fyrr eða síðar þarf að ráðast
í allar þessar framkvæmdir og
pólitísk forgangsröðun þeirra
er erfið en nauðsynleg. Það yrði
til mikilla bóta ef stefnumótun í
samgöngumálum til næstu ára-
tuga gæti falið í sér formlega for-
gangsröðun sem rökstudd væri
með faglegu mati á margvíslegum
og ólíkum ávinningi mismunandi
framkvæmda. Það er hins vegar
ástæðulaust að níða niður tiltekn-
ar framkvæmdir eða ráðast með
offorsi að þeim sem tala máli íbúa
á einstökum svæðum í samgöngu-
málum.
Sanngjörn forgangsröðun
í samgöngumálum byggist á
því að við setjum okkur hvert í
annars spor. Landsbyggðarfólk
sem er búið að skila börnum á
barnaheimili og mætt til vinnu
tíu mínútum eftir að eldhús-
dyrnar lokuðust verður að geta
sett sig í spor íbúa suðvestur-
hornsins sem lenda daglega í
seigfljótandi umferðartöfum.
Á hinn bóginn þurfa íbúar suð-
vesturhornsins einnig að ímynda
sér augnablik verslanir sínar,
háskóla og sjúkrahús handan við
fjallaskarð sem oft sé illfært eða
jafnvel ófært um að vetrarlagi.
Umfram allt þurfa þó blaðamenn
á fjölmiðlum allra landsmanna í
Reykjavík að setja sig í spor allra
landsmanna og stuðla þannig að
sanngirni og jafnvægi í opinberri
umræðu um samgöngumál.
Vaðlaheiðargöng og
forgangsröðun framkvæmda
Skortur á fjárfestingum, lít-ill hagvöxtur og viðvarandi
atvinnuleysi eru stóru atrið-
in sem vantar í glæsi myndina
sem stjórnvöld draga upp af
árangri sínum af samstarfinu við
Alþjóðagjaldeyris sjóðinn. Ef ekki
verður brugðist snarlega við er
hætta á að Ísland búi við kreppu
út áratuginn.
Efnahagsáætlunin með Alþjóða-
gjaldeyrissjóðnum hefur fyrst og
fremst falist í auknum aga í efna-
hagsmálum, óhóflegum skatta-
hækkunum og niðurskurði. Hug-
myndafræðileg vandamál innan
ríkisstjórnar Íslands og þörf
fyrir blóraböggla hafa síðan stað-
ið í vegi fyrir því að góð tækifæri
hafi nýst og uppsveifla í atvinnu-
lífinu geti hafist.
Fjárfestingar á síðasta ári námu
innan við 200 milljörðum króna
eða aðeins um 13% af vergri lands-
framleiðslu (VLF) sem er lægsta
fjárfestingahlutfall í sögu lýð-
veldisins. Á þessu ári verða fjár-
festingar í besta falli um 15% af
VLF. Við gerð kjarasamninga í
maí sl. lýsti ríkisstjórnin því sem
markmiði sínu að ná fjárfestingum
í um 350 milljarða króna á ári og
að ná fjárfestingahlutfallinu yfir
20% af VLF á samnings tímanum.
Þrátt fyrir að stjórnvöld hafi
sagst vera sammála aðilum vinnu-
markaðarins um nauðsyn þess
að hvetja til fjárfestinga og efla
hagvöxt hefur ekki tekist að búa
fyrir tækjum, stórum sem smáum,
eðlilegt fjárfestingaumhverfi.
Þau gætu verið að sækja fram,
stunda nýsköpun og fjárfesting-
ar ásamt því að ráða fólk í vinnu
en umhverfið býður almennt ekki
upp á það. Ný könnun SA leiðir
t.d. í ljós að aðeins rúm 14% fyrir-
tækja á almennum markaði hyggj-
ast ráðast í umtalsverðar fjár-
festingar eða umbætur á næsta
ári. Óvissa er einkum nefnd sem
ástæða þess að fyrirtækin hyggj-
ast ekki fjárfesta, bæði efnahags-
leg og eins pólitísk óvissa, auk erf-
iðrar rekstrar afkomu.
Skatta- og atvinnustefna stjórn-
valda hefur síður en svo hvatt til
fjárfestinga í atvinnulífinu. Megin-
orsökin er þó að ríkisstjórnin hefur
hvorki framtíðarsýn né forystu
um endurreisn og þróun fjármála-
kerfisins. Endurskipulagning fjár-
hags fyrirtækja, heimila og fjár-
málakerfisins hefur gengið alltof
hægt. Fjármálafyrir tækin eru
að ósekju vinsælir blórabögglar
stjórnmálamanna með forsætis-
ráðherra sjálfan í fararbroddi.
Hagkvæmt og öflugt fjármála-
kerfi er lykilforsenda þess að fjár-
festing geti tekið við sér í atvinnu-
lífinu. Miklu máli skiptir að halda
niðri rekstrarkostnaði í fjármála-
kerfinu og kostnaði sem ríkið legg-
ur á með sköttum og eftirliti. Sam-
keppni innan fjármálakerfisins er
einnig afar mikilvæg. Gjaldeyris-
höft draga verulega úr samkeppni
alls staðar þar sem markaðir eru
lokaðir fyrir erlendri samkeppni.
Afnám gjaldeyrishaftanna er því
mikilvægt skref til að stuðla að
hagkvæmni og betri skilyrðum
fyrir fjárfestingar.
Til að hægt verði að koma
Íslandi út úr kreppunni þarf að
auka árlegan hagvöxt í 4-5%. Það
verður einkum gert með auknum
fjárfestingum í útflutningsgrein-
um. Áframhaldandi hjakk er ávís-
un á að Ísland verði fast í krepp-
unni út áratuginn. Því fylgir mikið
atvinnuleysi og illa mun ganga að
rétta við hag ríkissjóðs.
Þetta þarf ekki að vera svona.
Það eru leiðir út úr kreppunni.
Samtök atvinnulífsins hafa marg-
oft bent á þessar leiðir. Þær þarf
að fara.
Ryðjum hindrunum úr vegi
Efnahagsmál
Vilhjálmur
Egilsson
framkvæmdastjóri
Samtaka atvinnulífsins
Samgöngumál
Þóroddur
Bjarnason
prófessor í félagsfræði
og stjórnarformaður
Byggðastofnunar
Vaðlaheiðargöng gagnast Norðlendingum
meira en öðrum landsmönnum líkt og
tónlistarhúsið Harpa og hátæknisjúkra-
hús í Þingholtunum gagnast íbúum höfuðborgar-
svæðisins meira en öðrum.
Af sögufölsunar-
félaginu
Mottó
„...að verma sitt hræ við
annarra eld
og eigna sér bráð sem af hinum
var felld
var grikkur að raumanna
geði“.
(E. Ben. Fróðárhirðin)
Mér hefur borist til eyrna, (seint og um síðir, þar sem
ég er einn þeirra fjölmörgu, sem
sjá ekki Moggann), að þann 17.
sept. sl. hafi formaður þingflokks
sjálfstæðismanna, Ragnheiður
Elín Árnadóttir, birt greinarkorn
í Mbl., þar sem hún eignaði frum-
kvæðið að stuðningi Íslands við
sjálfstæði baráttu Eystrasalts-
þjóða fyrrverandi formanni Sjálf-
stæðisflokksins, Þorsteini Páls-
syni.
Það mátti ekki seinna vera. Er
búið að láta Eystrasaltsbúa vita af
þessu? Kannast þeir við manninn?
Getur þetta hafa farið framhjá
þeim? Í alvöru talað: Mikið hlýtur
málefnastaða og sjálfsmynd sjálf-
stæðismanna á þessum síðustu og
verstu dögum eftir Hrun að vera
orðin bágborin, fyrst þingflokks-
formaðurinn telur sæmandi að
grípa til svona örþrifaráða til að
hressa upp á sálartetrið og sjálfs-
myndina.
Stuðningur Íslands við endur-
reisn sjálfstæðis Eystrasaltsþjóða
snerist ekki um eitthvert ímynd-
að kapphlaup á heimavettvangi
um það, hver yrði fyrstur til að
viðurkenna sjálfstæði þeirra, til
þess að geta montað sig af því
hér innan lands. Nóg er nú þjóð-
remban fyrir á bæ þingflokks-
formannsins og ekki á hana bæt-
andi. Ótímabærar yfirlýsingar af
því tagi hefðu ekki komið Eystra-
saltsþjóðum að neinu haldi í háska
þeirra.
Stuðningur Íslands við sjálf-
stæðisbaráttu þessara þjóða á
árunum 1988–91 snerist um að
ljá málstað þeirra rödd okkar á
alþjóðavettvangi, þegar þeirra
eigin rödd var þögguð niður fyrir
atbeina leiðtoga vestrænna lýð-
ræðisríkja á þeim tíma. Þetta
gerði utanríkisráðherra Íslands,
hvarvetna þar sem hann hafði
til þess vettvang: hjá Sameinuðu
þjóðunum, í ráðherraráði NATO, í
Evrópuráðinu, hjá RÖSE og víðar.
Málið snerist um að skýra mál-
stað þessara þjóða fyrir leiðandi
stjórnmálamönnum á Vesturlönd-
um og að afla fylgis við hann, sem
hægt væri að virkja, þegar tæki-
færi skapaðist til að láta til skar-
ar skríða. Það gerðist við hina
misheppnuðu valdaránstilraun í
Moskvu, 19. ágúst, 1991. Þá mun-
aði um frumkvæði og samstöðu
smáþjóða – þegar sjálfskipuð for-
ysturíki brugðust – og dugði til
þess að ekki yrði aftur snúið.
Það er misskilningur, að sam-
þykktir stjórnarandstöðuflokks
handa galleríinu heima fyrir hafi
skipt einhverju máli í þessu sam-
hengi. Málið var reifað, flutt og
unnið á alþjóðavettvangi. Þar
kom Sjálfstæðisflokkurinn ein-
faldlega hvergi við sögu. Um það
er svo sem ekkert meira að segja.
Hitt má kannski heita guðsþakk-
arvert, að flokkurinn var ekki
á móti, eins og hann var á móti
EES í stjórnarandstöðu, en skipti
snarlega um skoðun til að komast
í ríkisstjórn.
Eftirmáli: Ég hef líka heyrt á
skotspónum, að yfirhugmynda-
fræðingur Sjálfstæðisflokksins,
Hannes Hólmsteinn Gissurarson,
dæmdur ritþjófur við Háskóla
Íslands, hafi skrifað heila grein
um sama efni og samviskusam-
lega gætt þess að nefna aldrei
mitt nafn. Það sannar bara, að
prófessorinn kann miklu betur
til verka við sögufalsanir en þing-
flokksformaðurinn, enda hefur
hann miklu lengri starfsreynslu
í faginu. En ósköp finnst mér illa
komið fyrir minni þjóð, sem trúir
karakterum af þessu tagi fyrir
því göfuga hlutverki að uppfræða
æskuna.
(Höf. er heiðursborgari í Vil-
nius, höfuðborg Litháen)
Stjórnmál
Jón Baldvin
Hannibalsson
fv. ráðherra