Vera - 01.12.1993, Blaðsíða 11

Vera - 01.12.1993, Blaðsíða 11
Iftt KYNSLOÐABIL 6n2wUa4MV}uw UtaÁaó^tí^ iHymÁw Afengi kemur inn í líf kvenna á marga vegu. Á öldum áður tengdust konur áfengi fyrst og fremst sem fram- leiðendur en á seinni tímum hafa þær orðið neytendur. Konur stjórna ekki aðeins eigin áfengisneyslu heldur gegna þær oft uppeldis-, eftirlits- og umönnunarhlutverki og geta því haft áhrif á áfengis- neyslu annarra. Vegna þessara mikilvægu hlutverka kvenna auk þess að viðhalda mannkyninu hefur samfélagið líka reynt að stjórna áfengisneyslu þeirra. Markmiðið með eftirfarandi grein er að fjalla um breytta afstöðu kvenna til áfengis og lýsa áfengis- neysluvenjum þeirra í ljósi breytinga sem hafa orðið á lífs- munstri kvenna. Hér er einkum stuðst við niðurstöður úr spurningalista- könnun á áfengisneyslu sem gerð var á vegum geðdeildar Landspítalans árið 1992. Könnunin náði til 1000 manna úrtaks, karla og kvenna á aldrinum 20 til 69 ára sem valið var af handahófi úr þjóðskrá. Svarshlutfall var 75%. Það gefur auga leið að baksvið yngstu og elstu kvennanna er gjörólíkt. Elstu konurnar eru fæddar um það leyti sem bann við léttum vínum var afnumið og bann við öðru áfengi var enn i gildi. Yngstu konurnar alast upp á tímum sívaxandi áfengisneyslu sem nær hámarki með því að bann á bjór er afnumið. 1 ljósi þessara staðreynda verður fjallað um tengsl aldurs við áfengisneyslu kvenna. Bíndindi I rannsóknum á áfengisneyslu hefur verið litið á bindindi sem deyjandi lífsstíl, sem helst er að finna hjá þeim sem eru síðastir að taka þátt í þjóðfélagsbreytingum. Bindindi hefur oft verið tengt félagslegri stöðnun og einangrun, andstætt áfengis- neyslu sem er talinn þáttur í lífí þeirra sem eru virkir i þjóðfélaginu. Samkvæmt þessu er bindindi kvenna þáttur í lífsmunstri sem er bundið af einkalífi og einkennist af tak- mörkuðum félagslegum radíus. Þáttur kvenna i viðhaldi og endurnýjun sam- félagsins samrýmist heldur ekki áfengis- neyslu. Kannanir á áfengisneyslu kvenna hafa leitt í ljós að konur sem neyta ekki áfengis er helst að fmna í röðum eldri kvenna og síst meðal ungra kvenna. Konum sem ekki neyta áfengis fækkaði úr 26% í 8% frá 1979 til 1992. Ævilangt bindindi af hugsjónaástæðum er því hverfandi. Hins vegar hefur verið talað um „hið nýja bind- indi" sem fólk temur sér vegna áforma um heilbrigt líf, holla næringu og nýja lífs- hætti (Sulkunen, 1987). Slíkt bindindi felur stundum í sér áfengislaus tímabil vegna heilsuverndarsjónarmiða og áhrifa frá „heilsubylgjunni". Ófrískar konur hafa í auknum mæli verið hvattar til að drekka ekki áfengi á meðgöngutíma. Astæður fyrir bindindi aðrar en hugsjónir og heilsufarsástæður kunna að vera fjárhagslegar, fyrri misnotkun, slæm reynsla af áfengisneyslu annarra auk þess sem sumar konur hafa enga ánægju af áfengisneyslu. Konur sem neytendur áfengis Mikill munur er á neysluvenjum kvenna eftir aldri og á það einnig við um áfengisneyslu. Eldri konur hafa mestan hluta ævi sinnar alist upp í samfélagi þar sem áfengisneysla var lítil og þær elstu muna þá tíma þegar áfengisneysla var gerð útlæg með banni. Yngri konur hafa kynnst því hvernig áfengi hefur í vax- andi mæli haldið innreið sína í aðstæður þar sem það var ekki talið viðeigandi fyrir nokkrum áratugum. Eftirstríðsárin voru mótuð af aukinni neyslu og er áfengisneysla þar meðtalin. Konum i hópi áfengisneytenda hefur fjölgað hratt vegna þess að á sama tíma og byrjunaraldur áfengisneytenda lækkaði voru margar fullorðnar konur einnig að hefja áfengisneyslu. Ný og breytt viðhorf til áfengis hafa leitt til þess að eldri konur byrja að drekka áfengi þó að þær hafi ekki gert það á sínum yngri árum. Almennt séð var - og er- sterkt áfengi vinsælla en létt vín og bjór. Með lögleiðingu bjórsins varð breyting í þá átt að konur minnkuðu neyslu sína á léttu víni og sterku áfengi þegar þær fóru að drekka bjór. Bjór varð þess vegna ekki viðbót við heildaráfengisneyslu kvenna eins og hann varð hjá körlum. Afstöðu kvenna til áfengis og neyslu- munstri í samræmi við það hefur verið skipt í þrjár ímyndir: Hefðbundid kvenlegt neyslumunstur, nýtt kvenlegt neyslu- munstur og karlmannlegi neyslumunstur. (Jarvinen og Ólafsdóttir, 1984) IAFENGISNEYSLU o (Q 5" o 3 C 11 3
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.