Vera - 01.02.1999, Qupperneq 17

Dagbók femínistc
eftir Úlfhildi Dagsdóttur
ég hefði andstœðing
að fiefur löngum verið hefð fyrir því fijá yngra fólki að
vera í uppreisn. Sérstaklega fiafa ungir menn fundið sig
skuldbundna til að sýna einhverskonar andspyrnu gegn því
samfélagi sem heftir karlmennsku þeirra og eðlilegan horm-
ónavöxt, eða eitthvað. Slík uppreisn tekur oft á sig form að-
gengilegra brota á borgaralegum hefðum hvað varðar tungu-
tak, klæðaburð og hárafar, einstaka gengur svo langt að gera
andspyrnuna að lífsstíl, en það hentar fáum. Nútimasamfé-
Þetta vandamál varðandi skort á andstæðingi kom berlega í
Ijós þegar hljómsveitin Prodigy lýsti yfir áhyggjum vegna vin-
sælda sinna og gaf í beinu framhaldi af því út lagið „smack
my bitch up” í von um úthróp og önnur viðeigandi viðbrögð
femínista. (Útgáfa sem þessi hlýtur að vekja upp nokkrar
mjög áhugaverðar spurningar varðandi stöðu femínismans í
dag, þarsem svo virðist sem femínisminn, sú arga uppreisn-
arhreyfing, sé skyndilega orðin síðasta vígi smáborgaranna.)
Lag þetta hljómaði sérstaklega mikið á útvarpsstöðinni X-
inu, sem gefur sig út fyrir að vera miðstöð hinnar alternatívu
undirheimamenningar í Reykjavík, og hlógu piltarnir þar dig-
urbarkalega yfir tilhugsuninni um æsta femínista, en helstu
viðbrögð við laginu voru skammir frá annarri uppreisnar-
grúppu, þegar strákarnir í Beasty Boys lýstu yfir lítilli hrifningu
á strákapörum sem þessum. Hinsvegar sá X-ið ekki að sér og
hefur nú frá síðastliðnu ári eflst og blásið út af kvenfyrirlitn-
ingu. Inn á milli stöðvarstefja eins og „við myndum taka all
saints, en við spilum þær aldrei” og „fyrir stelpur sem kyngja”,
topp tíu listana og Corona bjór auglýsinga, sem allar ganga út
á að niðurlægja konur á einhvern hátt, básúna útvarpsmenn
X-ins lítilsvirðingu sína (og komplexa?) gagnvart konum yfir
Reykjavíkurbúa. Bakslag þetta, eða bylgja, er partur af al-
mennri viðhorfstísku sem er farin að gera vart við sig meðal
ákveðins hóps, ég þarf vart að minna á þau orð sem Baltasar
Kormákur lét falla um stúlkur þær sem eiga ríkan þátt í því að
halda krá hans gangandi. Og í nýju tímariti, Húsbændur og
hjú, er einfaldlega heil myndaröð helguð kvenfyrirlitningu.
laginu hefur hinsvegar tekist að aðlaga sig þessum umbrotum
og er nú orðið erfitt um vik að finna uppreisnarflöt þarsem
flest andspyrnuleg afbrigði útlits eru ekki bara leyfileg, heldur
ákaflega mikið í tísku. (Þo þessi pistill eigi ekki að fjalla um
falatísku þá get ég ekki annað en smeygt hér að innan sviga
að viðbrögðin við þessari tísku andtískunnar er sú að hörfa
aftur til hins borgaralega og nú vaða uppi jakkaföt og dragtir
meðal þeirra alkúlustu.)
ið, og þeirri hræsni sem hlýtur alltaf að fylgja hugtaki sem
sliku. Þannig eru fordómarnir dregnir upp á yfirborðið og
básúnaðir með tilheyrandi írónískri sjálfsmeðvitund. Þetta er
einkenni á jákvæðasta hluta X-ins, morgunútvarpi Tvfhöfða,
sem er hérmeð vandlega undanskilið allri gagnrýni á nefnda
rás.) Vandamálið er bara að munurinn á meðvitaðri íróníu og
hugsunarlausri endurtekningu er afskaplega lítill í þeim dæm-
um sem hér eru til umræðu og lýsir sér kannski best í orðum
eins útvarpsmannsins um söngtexta þarsem kona lýsti áhuga
sínum á manni: „Hún hlýtur að vera hóra.” Þegar orð af þessu
tagi falla gersamlega umhugsunarlaust er greinilegt að brand-
arinn er ekki lengur fyndinn (og það er jafngreinilegt að þessi
piltur hefur aldrei nokkurntíma kveikt með kvenmanni hina
minnstu löngun).
En hver eiga viðbrögðin að vera? Hvernig eiga konur að
bregðast við þessum nýju strákapörum? Þrátt fyrir að slíkt og
Kvenfyrirlitning sú sem hirtist í Prodigy-textanum.
X^inu og Húsbœndum og hjúum er ekki það ómeðvitaða,
skilyrta kvenhatur sem kvennahreyfingin hefur barist gegn,
heldur einmitt meðvitað og markvisst bakslag eða viðbragð
við aukinni útbreiðslu kynjaumrceðunnar.
Tímarit þetta leggur mikið upp úr því að vera smart og hip
og kúl og er „smá-skot-á-kellingarnar” greinilega nauðsyn-
legur partur af þvi. Því það er einmitt málið, kvenfyrirlitning sú
sem birtist í þessu öllu - Prodigy-texta, X-inu, Húsbændum
og hjúum, er ekki það ómeðvitaða, skilyrta kvenhatur sem
kvennahreyfingin hefur barist gegn, heldur einmitt meðvitað
og markvisst bakslag eða viðbragð við aukinni útbreiðslu
kynjaumræðunnar. Þannig virðist sem kvenhatrið sé upphaf-
lega sett fram sem brandari, meðvituð ögrun, stæll eða stíll,
og þau viðbrögð að hrópa „kvenhatur” tilgangslaus, því eftir
þvi úthrópi er einmitt auglýst. (Vissulega má einnig sjá þetta í
stærra samhengi í almennri þreytu gagnvart næstum fasískri
kröfu um pólitíska rétthugsun sem einkennir nútímasamfélag-
þvílíkt virðist við fyrstu sýn of aumingjalegt til að virða það
viðlits, þá má ekki gleyma þeim áhrifum sem tískuútvarps-
stöð eins og X-ið hefur. Það er eins og strákarnir séu komnir
aftur í einhvern mömmuleik og vilji helst láta slá hraustlega á
hendurnar á sér; kannski vandamálið sé það að þeir voru ekki
skammaðir nóg í bernsku?
Hvað sem öðru líður er ég hætt að hlusta á X-ið nema á
morgnana milli 7 og 11 og steinhætt að drekka Corona.
Og þið munið stelpur: Alltaf að tyggja vel áður en þið
kyngið.
17