Prentarinn - 01.03.1985, Síða 8

neinu ráði í eðli sínu. En með hinni nýju
stafrænu (digital) tækni megum vil gera
ráð fyrir stórstígum breytingum á næstu
fimm árum.
Það, að nota stafræna tækni við að búa
til satsa, er til dæmis vel þekkt. Sjálfvirk
tæki með laserum eru nú farin að ryðja sér
til rúms í prentiðnaðinum. En á allra síð-
ustu árum hafa komið fram tæki og búnað-
ur sem hafa í för með sér byltingu í starfs-
greinum okkar. Ég er fyrst og fremst með
í huga svokallaða „computer-to-plate“
tækni, rafeindatækni við skeytingu o. þ. h.
Með þessari tækni tíðkast miklu meiri
sjálfvirkni en menn gat órað fyrir. Enn
sem komið er þarf stórar og flóknar tölvur
með þessum búnaði og verðið er hátt. Af
þessum sökum hefur svona búnaður verið
einskorðaður við stórrekstur og sérhæfð
verkefni.
Tæknilegir eftirbátar
Nú er að koma fram ódýr og einfaldur
búnaður sem byggir á þessari tækni, eink-
um í sambandi við svart/hvítt.
Tilkoma örtölvanna gerir mönnum kleift
að lækka mjög verðið á búnaði sem vinnur
með lit. Því miður er grafíski iðnaðurinn
almennt mörgum árum á eftir tímanum
hvað snertir skilning á tæknilegum hliðum
hinna stafrænu tækja og þeim möguleikum
sem þau búa yfir. Ég held að á næstu tíu
árum muni stafræna tæknin gjörsamiega
umbylta allri starfsemi prentsmiðjanna
bæði í sambandi við setningu og sjálfa
prentunina. Ég held líka að bilið muni
breikka milli hinna tæknivæddu fyrirtækja
og hinna sem geta ekki eða vilja fylgjast
með þróuninni. Einnig má búast við að
hart verði í ári hjá þeim sem stundað hafa
sérhæfða prentformavinnslu.
Ekki eru nema fjögur eða fimm ár síðan
fyrstu rafeindaskeytingatækin komu fram,
en nú þegar eru u. þ. b. 25 slík kerfi í
notkun á Norðurlöndum. Prentsmiðjurnar
hafa frá fornu fari veigrað sér við að festa
fé í dýrum offset-ljósmyndunarbúnaði.
Hafa sérstök fyrirtæki séð um þá hluti. Sú
sjálfvirkniþróun sem nú stendur yfir held
ég að nái hámarki á árunum 1987—88. Ef
við lítum til Bandaríkjanna sjáum við að
nýtískuleg offsetljósmyndunarfyrirtæki og
prentsmiðjur hafa ruglað saman reitunum
til að bæta samkeppnisaðstöðuna. Fleiri og
fleiri fyrirtæki fara svona að og mun það
leiða af sér enn grimmilegri samkeppni.
Það sem skeður næst er það að stóru
prentsmiðjurnar munu koma sér upp eigin
búnaði til offsetljósmyndunar og spara
þannig tíma. Líklega verðum við að horf-
ast í augu við þá staðreynd að sjálfstæðir
framleiðendur prentforma hafi lokið hlut-
verki sínu fyrir 1990.
Bætið menntun bókagerðar-
manna
Hin nýja tækni veitir möguleika á bættum
vinnubrögðum, tímasparnaði og í mörgum
tilvikum einnig meiri vörugæðum. Enn-
fremur er hugsanlegt að með henni megi
þróa nýtt útlit blaða og bóka. En menn
verða líka að sætta sig við að sú iðngrein,
sem þeir hafa lært og starfað við árum
saman, muni breyta gjörsamlega um eðli á
stuttum tíma. Ef okkur tekst ekki að laga
menntun bókagerðarmanna að kröfum
tímans má gera ráð fyrir að setjarar og
offset-ljósmyndarar eigi litla afkomumögu-
leika.
Þetta hefur greinilega komið í ljós hjá
setjurum, einkum hjá dagblöðunum þar
sem blaðamennirnir raða sjálfir upp efninu
á síðurnar á skjám inni á skrifstofum
sínum.
Nú er líka farið að nota útstöðvar með
skermum til að brjóta um heilar síður þar
sem um leið er gengið frá myndum sem
geymdar hafa verið með stafrænni (digital)
tækni. Þessa tækni er þegar farið að nota
við ljósmyndun þannig að myndin er ekki
tekin á filmu heldur er rafeindabúnaður
notaður til að geyma ljósáhrifin. Svona
myndir er hægt að færa yfir á skerm eða í
geymslu.
Eitt skýrasta dæmið um þessa sjálf-
virknivæðingu má sjá hjá dagblaðinu Utica
Dispatch í Bandaríkjunum. Sumarið 1983
var blaðið nokkurn veginn tilbúið með
fyrsta svokallaða computer-to-plate kerfið
sem virkar þannig að blaðamennirnir
skrifa inn efnið í útstöðvum með skjám,
umbrot og setning er síðan unnin í Hastec
útstöðvum (af sömu gerð og þær sem not-
aðar eru hjá Aftenposten í Kaupmanna-
höfn). Síðurnar eru síðan settar í heilu lagi
af EOCOM Laserite tækjum. Myndirnar
eru þó enn rastreraðar á pappír en ekki í
offset-ljósmyndunarvél. Notaður er
8
PRENTARINN 3.5.'85