Heimilisritið - 01.03.1945, Page 21

byltinguna, sem fundið hefur náð
í augum Nobelsnefndarinnar er
Ivan Bunin, en hann hafði flúið
úr landi, þegar bolschevikar kom-
ust til valda í Rússlandi.
Nobel var harla vantrúaður á
gengi friðarhreyfingarinnar, enda
þótt hann stofnaði til verðlaun-
anna. Hann var sannfærður um
að friður og almenn afvopnun
ætti langt í land. En hann vissi
hve mjög það myndi gleðja
Berthu von Suttner, og það reið
baggamuninn.
I fyrstu virðist friðarverðlaun-
unum hafa oftast verið varið vel.
Þau voru venjulega veitt heiðar-
legum friðarsinnum sem fómuðu
starfskröftum sínum í þágu hug-
sjónar sinnar. En starfsaðferðir
þeirra og hugmyndir um öfl þau
meoal hverrar þjóðar, er ráða
styrjöld og friði, vom barnaleg-
ar. Þegar heimsstyrjöldin fyrri
skall á, sýndi það sig, að friðar-
félögin voru alveg máttlaus.
Strax á fyrstu árunum var
brugöið út af því að veita frið-
arsinnum þessi verðlaun, — þegar
Theodore Roosevelt Bandaríkja-
forseti fékk þau árið 1906.
Norska Stórþingið lét veita hon-
um verðlaunin, til þess að afla
sér samúðar Bandaríkjanna,
enda þótt það væri á allra vitorði
að forsetinn var enginn friðar-
sinni og andvígur afvopnun. En
átyllan til að veita honum verð-
launin var sú, að hann hafði árið
áður miðlað málum milli Rússa
og Japana við friðarsamningana
Marconi
eftir styrjöldina 1904—1905.
Veitingin mætti mikilli gagnrýni.
Danska blaðið Politiken taldi
það líklegt, að r-æst yrði Vil-
hjálmi Þýzkalandskeisara veitt
verðlaunin — Vilhjálmur keisari
var sjálfur alveg æfur yfir því
að hafa aldrei komið til greina.
Á styrjaldarámnum voru frið-
arverðlaunin einu sinni veitt, og
hlaut hinn alþjóðlcgi Rauði kross
þau, enda þótt Rauði krossinn
hafi hvorki fyrr né síðar haft
það hlutverk að vinna að al-
heimsfriði. Hann var stofnaðúr
til að lina þjáníngar særðra
manna í styrjöldum.
Árið 1919 var Wilson Banda-
ríkjaforseta veitt friðarverðlaun-
in. Hann var í raun og veru
afar hlyntur friði og vildi með
HEIMILISRITIÐ
19