Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.08.1995, Blaðsíða 10

Læknablaðið - 15.08.1995, Blaðsíða 10
590 LÆKNABLAÐIÐ 1995; 81 rannsóknin náði til. Á árunum 1985-1993 voru aðeins þrír stofnar af 15 af stofngerð 4b en hinir ýmist l/2a eða l/2b. Á fyrri hluta tímabilsins eða fram til ársins 1985 var aðeins einn af 13 stofnum af stofngerð l/2a en allir hinir 4b. Ástæður þessara breytinga eru óþekktar. Tíðni sjúkdómsins á íslandi var há á því tímabili sem rannsóknin náði til. Brýnt er að kanna faralds- fræði sjúkdómsins og útbreiðslu sýkilsins nánar hér á landi. Inngangur Sjúkdómur sem orsakast af Listeria mon- ocytogenes og nú gengur undir nafninu Lister- íósis hefur líklega verið þekktur í dýrum frá því fyrir lok síðustu aldar (1). Bakteríunni var fyrst vel lýst árið 1926 og gefið nafnið Bacterium monocytogenes (2). Líklegt er þó talið að hún hafi ræktast í Svíþjóð fyrir fyrri heimsstyrjöld (3) en stofnarnir voru ekki varðveittir og grein- ingin því ekki óyggjandi. Sjúkdómstilfellum í mönnum var fyrst lýst í Danmörku 1929 (4). Elsti stofnínn sem til er, ræktaðist frá sjúklingi með heilahimnubólgu árið 1921 og er geymdur á Pasteur stofnuninni (1). Sjúkdómurinn var talinn sjaldgæfur í mönnum framan af öldinni. Á síðustu áratugum hefur greiningum fjölgað mikið. Ekki er ljóst hve miklu bættar greining- araðferðir valda eða í hve miklum mæli um er að ræða raunverulega aukningu. Sjúkdómurinn var vel þekktur í dýrum á ís- landi frá því í byrjun aldarinnar (5-11) og gekk undir nafninu votheysveiki eða Hvanneyrar- veiki. Fyrsta faraldri í sauðfé var lýst í Borgar- firði 1910 (5). Á íslandi var fyrst sýnt fram á tengsl sýkinga í húsdýrum við verkun á votheyi (11). Að öllum líkindum var fyrstu sýkingu í mönnum, sem greindist á íslandi, lýst árið 1961 (12). Stofninn tapaðist þó við umsáningar svo greiningin varð aldrei staðfest. Ekki greindust fleiri tilfelli í mönnum fyrr en árið 1978 en þá ræktaðist bakterían frá fimm einstaklingum (13). Síðan hafa mörg tilfelli greinst hér á landi. Hér á eftir verður gerð grein fyrir afdrifum sjúklinga með staðfesta listeríusýkingu á árun- um 1978-1993 á íslandi. Efniviður og aðferðir Bakteríustofnar: Allir L. monocytogenes stofnar sem einangraðir voru á sýklafræðideild Landspítalans eða voru sendir þangað til teg- undagreiningar, á árunum 1978-1994, voru frystir og geymdir við -70°C. Haldin var skrá yfir nöfn sjúklinga og uppruna sýna sem sýkill- inn ræktaðist frá. Upplýsingar um undirlægar orsakir, meðferð og afdrif sjúklinga voru fengnar úr krufningarskýrslum, sjúkraskrám og læknabréfum. Skráð voru kyn, aldur, sjúk- dómsgreining og afdrif. í einstaka tilfellum, sem þóttu athyglisverð, voru nánari upplýsing- ar skráðar. Greining: Greining var gerð með hefð- bundnum hætti (14). Gram jákvæðir og kata- lasa jákvæðir stafir sem mynduðu 6-hemolýsu á blóðagar voru taldir L. monocytogenes ef þeir höfðu dæmigerðan hreyfanleika við smá- sjárskoðun og jákvætt hreyfanleikapróf við 22°C en ekki við 37°C og gerjuðu escúlín. Greining var staðfest með API strimli (API system, BioMérieux, París, Frakklandi) eða í Vitek greiningartæki (BioMerieux Vitek, St. Louis, Bandaríkjunum). Næmispróf voru gerð samkvæmt aðferð Kirby og Bauer með síðari endurbótum. Stofnar sem ræktuðust frá innsendum sýnum á sýklafræðideild Landspítalans frá árinu 1978 og fengu greininguna L. monocytogenes voru sendir til Center for Disease Control (CDC) í Atlanta í Bandarfkjunum til staðfestingar á greiningu og ákvörðunar á stofngerð (sero- type). Allir stofnar utan einn, sem einangrast höfðu frá mönnum á Islandi á árunum 1978- 1993, voru sendir á Listeríurannsóknarstofu í Sviss til ákvörðunar á stofngerð. Upplýsingar um stofngerðir stofna sem ræktuðust 1994 liggja enn ekki fyrir. Niðurstöður Á þeim 17 árum sem rannsóknin náði til, var L. monocytogenes einangruð frá 36 einstak- lingum á íslandi. Miðgildi fólksfjölda var á þessu tímabili um 242 þúsund. Ef nýfætt barn og móðir eru talin sem eitt tilfelli svo sem venja er, voru tilfellin 34 og telst nýgengi vera 8,3 á hverja milljón fbúa á ári. Karlar voru 11 en konur 25. Um var að ræða níu nýburasýkingar (þar af sex fyrirburar), níu sýkingar á með- göngu og 13 sýkingar í ónæmisbældum sjúk- lingum. Fimm sjúklinganna höfðu áður verið hraustir. í einu tilviki var um að ræða karl- mann á besta aldri, sem ekki var talinn hafa annan sjúkdóm. Hann var bifreiðastjóri en stundaði auk þess smávægilegan fjárbúskap. Nokkrum vikum áður en hann fékk heila- himnubólgu hafði hann hlotið sár á hendi sem ígerð hljóp í. Hann hafði skorið sig á hnífi sem hann hafði notað til að gera að kind sem hann
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Læknablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.