Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.08.1995, Blaðsíða 49

Læknablaðið - 15.08.1995, Blaðsíða 49
LÆKNABLADID 1995; 81 623 Þorgils skarði, eins og hann birtist í hugskoti Sigurðar V. Sigurjóns- sonar læknis. er svo lýst í sögunni. „Þorgils var vœnn yfirlits, herðimikill og gervilegur, hvítur á hár og hör- und, eygður manna best, mið- mjór og herðibreiður, þunnt hár ogfór vel. Hann var hraustur og harðgerr, syndur vel og hinn mesti harðfari í hvívetna, fá- mœltur og fastheitinn. Hvort sem hann hét góðu eða illu, þá var hann ör í að efna. í efri vör var skarð það, er hann var alinn með, því var hann kallaður Þorgils skarði". Síðar segir um skaplyndi Þorgilsar, að hann var heldur illur viðurskiptis og vandlynd- ur. Sálfræðingum mundi ekki verða skotaskuld úr því að skýra þessa skapbresti útfrá andlits- lýtum hans, þó geðprýði hafi ekki verið höfuðeiginleiki með frændum hans Sturlungum. Árið 1244 ræðst Þorgils til ut- anferðar, að hætti höfðingja- sona þeirra tíma og svo undar- lega vill til að sá maður, sem ræður fyrir skipinu heitir Eirfk- ur skarði og var norrænn (norskur) maður. Sagan segir okkur ekki hvort hann hafði líka skarð, þó það sé ekki ólík- legt. Þaðan af síður segir hún okkur hvort skarðið hafi verið meðfætt eða áunnið, viðgert eða óviðgert. Eiríkur skarði býður Þorgilsi vetursetu með sér, þegar til Noregs kemur, en hann er stórbokki og vill aðeins vera með bestu mönnum. Eirfk- ur kemur honum þá fyrir hjá manni sem Brynjólfur hét og var talinn ríkastur maður í Sogni. Hjá honum naut Þorgils talsverðrar virðingar fyrir sakir frænda sinna, en mildaðist lítið í skapi, svipaði (barði) svein þann er honum var fenginn til þjónustu, og þótti vondur við vín, en mikill gleðskapur var hjá Brynjólfi bónda og drykkjur stórar. Þorgils var á 18. ári, og lítt sprottin grön, þegar hann byrjar Noregsvist sína. Það mundi í dag varða við lög að veita honum áfenga drykki, en þá höfðu menn ekki fundið upp unglingavandamálin. Að veturvistinni lokinni kem- ur Brynjólfur Þorgilsi á fram- færi við Hákon konung gamla, en áður en hann kemur á kon- ungs fund hafði konungur séð hann og spurt um hann með þessum orðum. „Myndi þessi maður vera með þér ígœr, er við fundumst, mikill maður og drengilegur, fríður og bragð- mikill og á lýti mikil í andliti og svo ungur, að eigi mun grön sprottin?" Um þessar mundir var Hákon að sölsa ísland undir norsku krúnuna og notaði til þess allar aðferðir sem höfðingj- ar allra alda hafa notað, svo sem blíðmæli, mútur og hótanir, en uppáhalds aðferð hans var að lokka til sín höfðingja og höfð- ingjasyni og lofa þeim gulli og völdum, ef þeir gengju erinda hans, en afarkostum ella, og ís- lenskir voru þá eins og nú gin- keyptir fyrir blíðmælum þjóð- höfðingja hvort sem þau koma frá Bergen eða Brussel. Svo fer að Þorgils gerist hirð- maður Hákonar. Árið 1246 kemur frændi hans Þórður kak- ali til Noregs á fund Hákonar og sagan heldur áfram. „ Og einn dag, erþeir drukku í konungsherbergi mœlti konung- ur til Þórðar: „Hvílœturþú ekki gera að lýti hans frœnda þíns?" Hann svarar: „Þar þurfum við herra að njóta þinna ráða, en ég vil eigifé til spara efþér œtlið að megi að gera." Konungur mælti: „Það ætla ég að megi að gera," og nefndi til lækni þann er Vilhjálmur hét. Var þá leitað að lækninum og urðu þeir kaupsáttir. Gerði hann með konungs ráði að. Sat konungur sjálfur hjá. Þóttust menn sjá að þetta var mikil þrekraun en Þorgils þoldi það vel. Gréri sárið svo að Þorgils var maður lýtalaus og var nú maður fegri yfirlits en áður." Sagnfræðingur sem les þenn-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Læknablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.