Morgunblaðið - 21.02.2013, Blaðsíða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 21. FEBRÚAR 2013
Heimir Snær Guðmundsson
heimirs@mbl.is
Í þeim rúmlega tvö þúsund heim-
sóknum á vinnustaði sem trygginga-
félagið VÍS hefur farið í síðan 2009
höfðu aðeins 22% fyrirtækja sinnt
því að framkvæma lögbundið
áhættumat starfa. Samkvæmt upp-
lýsingum frá Vinnueftirlitinu má
gera ráð fyrir að um helmingur fyr-
irtækja geri slíkt mat, stærri og
megnugri fyrirtæki sinni slíku frek-
ar, en algengara sé að minni fyr-
irtæki láti hjá líða að gera áhættu-
mat. Í forvarnaheimsóknunum hafa
starfsmenn VÍS gefið forvarnaein-
kunn með tilliti til ýmissa þátta er
lúta að öryggismálum.
Á morgun fer fram opin ráðstefna
VÍS og Vinnueftirlitsins þar sem
fjallað verður um ábyrgð og skyldur
forsvarsmanna fyrirtækja í öryggis-
málum frá ýmsum hliðum. Ráð-
stefnan fer fram á aðalskrifstofum
VÍS frá 13-16 á morgun.
Misjafnt ástand öryggismála
Á ráðstefnunni verða öryggismál
m.a. innan ferðaþjónustunnar rædd
en í kynningarefni fyrir ráðstefnuna
kemur fram að því miður finnist fyr-
irtæki í ferðaþjónustu sem leggja
litla áherslu öryggismál þó mörg
þeirra sinni slíku með ábyrgum
hætti. „Það er erfitt að alhæfa. En
það sem við getum sagt er að kröf-
urnar eru litlar, ferðaþjónustuaðilar
sækja um leyfi og því fylgja engar
kröfur um öryggismál, það er dálítið
misjafnt hvað fyrirtækin sjálf leggja
mikla áherslu á öryggismálin,“ segir
Gísli Níls Einarsson, sérfræðingur í
forvörnum fyrirtækja hjá VÍS, að-
spurður um stöðu öryggismála hjá
ferðaþjónustuaðilum.
Hann segir að þó að flestir vilji
veita örugga þjónustu sýni reynslan
samt að í ákveðnum tilvikum sé ör-
yggismálum mjög ábótavant. Í tölum
frá Landsbjörg frá 2011 kom fram
að utan umferðarslysa yrðu flest
banaslys í almennri ferðamennsku
en þó ber að hafa í huga að slíkum
slysum hafði fækkað hlutfallslega
árin á undan ef fjölgun ferðamanna
er höfð í huga. Samfara spám um
frekari fjölgun ferðamanna á næstu
árum er því einkar mikilvægt að ör-
yggismál hjá ferðaþjónustuaðilum
séu í lagi.
Nýtt frumvarp liggur fyrir
Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp
um breytingar á lögum um ferðamál
þar sem áhersla á öryggi og eftirlit
er aukin. „Nýjungin þar er krafa um
að öll fyrirtæki geri öryggisáætlun
sem snýr bæði að viðskiptavinum og
starfsmönnum. Frumvarpið er já-
vætt skref í þá átt að efla öryggi og
gæði í ferðaþjónustu,“ segir Gísli
sem nefnir einnig Vakann, gæða-
vottunarkerfi sem Ferðamálastofa
hefur komið á fót. Þar geti ferða-
þjónustuaðilar fengið vottun gegn
því að uppfylla ákveðin skilyrði sem
m.a. lúta að öryggismálum.
Í forvarnaheimsóknum VÍS hefur
komið í ljós að víða er pottur brotinn
hjá íslenskum fyrirtækjum er varðar
skipulag og framkvæmd í öryggis-
málum starfsmanna. M.a. bar á því
að fyrirtæki væru ekki með örygg-
isverði og öryggisfulltrúa.
Gísli segir gríðarlega mikið í húfi
fyrir fyrirtæki að uppfylla skyldur
sínar er varðar öryggismál. Í fyrsta
lagi snúist málið um heilsu og hags-
muni starfsmanna en einnig geti ver-
ið um mikla fjárhagslega hagsmuni
að tefla. Töluverður beinn og óbeinn
kostnaður geti hlotist af ef öryggis-
mál innan fyrirtækis eru ekki í lagi.
Margir sinna öryggismálunum illa
 Aðeins 22% vinnustaða sem VÍS heimsótti hafa framkvæmt áhættumat starfa  Skyldur fyrir-
tækja í öryggismálum til umræðu á ráðstefnu  Litlar kröfur á aðila í ferðaþjónustunni
Morgunblaðið/Golli
Vinnuvernd Vinnuveitendur hafa á undanförnum árum orðið meðvitaðri um
öryggismál starfsmanna og viðskiptavina sinna en betur má ef duga skal.
Inghildur Ein-
arsdóttir,
deildarstjóri
fræðsludeildar
hjá Vinnueft-
irlitinu, segir
að merkjanleg
aukning hafi
orðið í þátt-
töku í nám-
skeiðum fyrir öryggisverði og
öryggistrúnaðarmenn fyrir-
tækja. Aukninguna megi að
einhverju leyti rekja til for-
varnarheimsókna VÍS en þó
haldi Vinnueftirlitið einnig uppi
virku eftirliti. Aðspurð hvort
áhersla á öryggismál innan
fyrirtækja hafi aukist segir
Inghildur svo vera. Hún finni
fyrir breytingum þegar hún líti
um öxl, vinnuveitendur séu al-
mennt mun meðvitaðri um
öryggismál á viðkomandi
vinnustað en á árum áður.
Áherslan á
öryggi aukist
SÆKJA Í FRÆÐSLU
Inghildur
Einarsdóttir
Jöfnuður á innflutningi og útflutn-
ingi kjöts var Íslendingum hag-
stæðari á síðasta ári en á árunum á
undan. Kemur það bæði til af því að
útflutningur hefur heldur aukist og
innflutningur dregist saman.
Helstu breytingar á innflutningi
á árinu 2012 fólust í því að innflutn-
ingur á nautgripakjöti minnkaði
um helming frá árinu á undan. Hér
vantaði nautakjöt um tíma og var
mikið flutt inn 2011 en meira jafn-
vægi komst á í fyrra. Mest var flutt
inn af kjúklingakjöti, svipað og á
árinu á undan, og heldur dró úr
innflutningi svínakjöts.
Áhrifa breytinga á tollum af inn-
flutningi búvara er ekki farið að
gæta í þessum tölum. Í tíð Jóns
Bjarnasonar sjávarútvegs- og land-
búnaðarráðherra voru lagðir á
verðtollar sem gerðu það óhag-
stæðara að flytja inn vörur en þeg-
ar magntollar voru lagðir á. Eftir
að Steingrímur J. Sigfússon tók við
var lagt fram lagafrumvarp þar
sem heimildir ráðherra voru
þrengdar og miðað við magntolla.
Lögin tóku gildi nú um áramótin og
koma áhrif þeirra fram í innflutn-
ingstölum fyrir yfirstandandi ár.
Vert er að geta þess að Hagstofan
tekur hvalaafurðir með í útflutn-
ingstölum fyrir kjöt. Flutt voru út
1.040 tonn, sem er aukning frá síð-
ustu árum.
Útflutningur á hrossakjöti meira
en þrefaldaðist frá fyrra ári. Það á
sér nokkrar skýringar, að sögn
Ernu Bjarnadóttur, hagfræðings
Bændasamtaka Íslands. Markaður
opnaðist í Rússlandi sem kom sér
vel vegna þess að lægð hefur verið í
reiðhestasölu. Við þetta bættist
heldur lakur heyfengur á Norður-
landi og jarðbönn svo eigendur
hrossa vildu grisja stóð sín.
Sú þróun varð í útflutningi
kindakjöts að verr gekk að selja
dýrari tegundir, eins og lambakjöt,
en aukning varð í sölu ódýrari vara,
eins og ærkjöt og innmatur eru
dæmi um. helgi@mbl.is
Innflutningur og útflutningur á kjöti
Heimild: hagstofa.is
Útflutningur á kjöti frá Íslandi í kílóum:
2010 2011 2012
Lambakjöt 2.893.184 1.791.619 1.692.186
Innmatur 659.993 1.236.567 1.511.190
Ærkjöt 573.650 927.214 1.099.883
Hvalaafurðir 765.172 941.581 1.041.422
Hross 215.885 172.420 638.571
Lambasvið 76.366 131.151 82.473
Svínakjöt 152.029 223.435 21.016
Nautgripakjöt 1.447 16.751 1.033
Kjúklingakjöt 172 189 314
Annað kjöt 45 22.403 74
Kalkúnakjöt 0 0 6
Hreindýrakjöt 271 0 0
Alls útflutningur 5.338.214 5.463.330 6.088.168
Útflutningur
umfram innflutning: 4.760.476 4.103.013 5.006.729
Innflutningur á kjöti til Íslands í kílóum:
2010 2011 2012
Kjúklingakjöt 250.245 467.090 450.665
Svínakjöt 116.538 341.987 265.604
Nautakjöt 100.549 429.009 186.347
Kalkúnakjöt 37.779 35.966 69.201
Annað kjöt 1.904 16.266 58.987
Gæsir/endur 66.698 55.345 41.546
Dádýrakjöt 1.567 2.690 3.315
Hreindýrakjöt 1.596 10.948 2.247
Rjúpur 300 600 1.830
Lambakjöt 0 0 679
Dúfnakjöt 219 201 415
Rostungar/Sæljón 0 0 280
Fasanakjöt 115 215 263
Froskafætur 68 0 60
Kanínukjöt 160 0 0
Alls innflutningur 577.738 1.360.317 1.081.439
Útflutningur eykst en
innflutningur minnkar
 Breytingar á tollum ekki komnar fram í innflutningi á kjöti
Inn var flutt
» Til landsins komu þrjú tonn
af dádýrakjöti og 60 kíló af
froskalöppum.
» Inn komu 679 kg af lamba-
kjöti en það hefur ekki sést í
skýrslum síðustu ár. Sama má
segja um liðinn rostungar/
sæljón. Ekki er vitað á hvaða
matseðli sú skepna hefur lent.
Bæjarstjórn sveitarfélagsins Ár-
borgar ákvað í gær að segja sig úr
samstarfi sveitarfélaga á Suðurlandi
um Skólaskrifstofu Suðurlands.
Þetta er liður í breytingum sem eiga
að efla skólastarf og sérfræðiþjón-
ustu í sveitarfélaginu. Skólaskrif-
stofan hefur séð um alla sérfræði-
þjónustu í skólum í þeim tólf
sveitarfélögum sem hafa átt aðild að
henni en Árborg er langstærsta
sveitarfélagið.
„Auðvitað hlýtur maður að undr-
ast afstöðu stærsta sveitarfélagsins í
fjórðungnum að draga sig út úr jafn-
stóru sameiginlegu verkefni og
þarna er um að ræða. Þetta mun
hafa gríðarleg áhrif á rekstur skóla-
skrifstofunnar og spurning hvort
hún verði áfram til. Það hefur engin
ákvörðun verið tekin um það en auð-
vitað velta menn því fyrir sér,“ segir
Aldís Hafsteinsdóttir, bæjarstjóri í
Hveragerði, um ákvörðun Árborgar.
Svæði sem standa höllum fæti
Aðstæður sveitarfélaganna sem
standa að skólaskrifstofunni eru
mjög mismunandi að sögn Aldísar.
„Við hér í Hveragerði búum í 35
mínútna fjarlægð frá Reykjavík og
getum auðveldlega sótt þjónustuna
annað. Það er bara ekki staðan hjá
þeim sveitarfélögum sem eru aust-
ast og því setur maður visst spurn-
ingarmerki við það hvers vegna Ár-
borg velur að taka þessa ákvörðun
vitandi það að þetta hefur mjög mik-
il áhrif, sérstaklega á svæðum sem
standa höllum fæti.“ kjartan@mbl.is
Árborg hættir í
skólasamstarfinu
 Skólaskrifstofa Suðurlands í óvissu
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Ráðhús Meirihluti bæjarstjórnar
Árborgar samþykkti úrsögnina.
Hinn 78 ára gamli Friðrik Ólafsson,
fyrsti stórmeistari Íslendinga í skák,
gerði jafntefli við David Navara, 27
ára gamlan ofurstórmeistara frá
Tékklandi, í þriðju umferð Reykja-
víkurskákmótsins í Hörpu í gær.
Friðrik var með mun betri stöðu eft-
ir um 30 leiki en í miklu tímahraki
bauð hann Navara jafntefli sem
hann þáði. Þröstur Þórhallsson gerði
jafntefli við Kínverjann Bu Xingzhai.
Fimmtán keppendur eru efstir og
jafnir á mótinu með þrjá vinninga
eftir þrjár umferðir. Þar á meðal er
Hjörvar Steinn Grétarsson en hann
lagði bandaríska meistarann Bob
Beeke í gær. Tuttugu og tveir skák-
menn eru með tvo
og hálfan vinning
en þeirra á meðal
eru íslensku stór-
meistararnir
Þröstur Þórhalls-
son, Hannes Hlíf-
ar Stefánsson og
Stefán Kristjáns-
son.
Næstelsti
keppandi móts-
ins, Böðvar Böðvarsson á 77. aldurs-
ári, gerði jafntefli við argentínskan
meistara sem er 400 stigum hærri.
Þetta er fyrsta alþjóðlega skákmótið
sem Böðvar keppir á.
Bauð jafntefli eftir að hafa
haft betri stöðu framan af
Friðrik Ólafsson