Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.05.2014, Blaðsíða 16

16 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.5. 2014
Fjölskyldan Á sunnudag kl. 14 verður börnum á öllum aldri boðið að hlusta áálfasögur í „silfurhelli“ sýningarinnar Silfur Íslands í Þjóðminjasafn-
inu. Börnin fá höfuðljós og slökkt verður á ljósum í Bogasal þar sem
dýrgripir hellisins verða skoðaðir undir leiðsögn safnkennara.
Álfasögur í „silfurhelli“
J
esúteið er borðið fram í boll-
um frá jólamarkaði í
Wiesbaden. Elísabet Magn-
úsdóttir á þrjá slíka, einn
frá fyrrverandi mágkonu
sinni og tvo frá dætrum sínum.
„Þetta eru nunnubollar, fram-
leiddir í klaustri,“ segir Elísabet.
„Stefnir í að þetta verði kristilegt
viðtal,“ segir ég. En Aron Máni,
sex mánaða dóttursonur Elísabet-
ar, brýtur upp þá stemningu, þrátt
fyrir nafnið; hann liggur í fangi
ömmu sinnar og allt í einu kemur
lykt sem bendir til að það þurfi að
skipta á honum. Þannig er okkur
snarlega aftur kippt inn í hvers-
dagslífið. Elísabet býr með syni
sínum á fimmtánda ári og Dagný
Margrét, móðir Arons litla, hefur
rétt slitið „naflastenginn“, flutti til
tengdaforeldra sinna fyrir fáum
vikum með ömmustrákinn, sem í
fyrstu var kallaður „lilli“, þótt
hann væri heilar 20,5 merkur við
fæðingu og hefur ekki slegið af í
kúrfunni síðan. „Hann ætlar að
verða fljótur á ferðinni og forvit-
inn,“ segir amma hans.
„Ég hef nú ekki alltaf verið í
Kópavogi,“ segir Elísabet yfir
Jesúteinu, sem Sigríður Dröfn
dóttir hennar færði henni þegar
hún kom úr langferð frá Landinu
helga. „Heilagur áfangastaður
vissulega,“ bætir Elísabet og hlær.
„Sigga er elsta barnið mitt, fædd
1981 í Hafnarfirði. Ég giftist Tóm-
asi Ísleifssyni stýrimanni 1979, en
fljótlega eftir fæðingu Siggu flutt-
um við á neðri hæð æskuheimilis
Tómasar við Vitastíg og bjuggum
þar allan okkar búskap. Þar fædd-
ist Sunneva dóttir okkar 1986.
Við Tómas skildum 1993. Tómas
dó úr krabbameini nokkrum árum
eftir að við skildum. Það var mjög
erfiður tími fyrir dætur okkar, en
við fórum í gegnum þetta saman
mæðgurnar; þær voru 18 og 23 ára
þegar pabbi þeirra dó. Þótt þær
teldust uppvaxnar var missir
þeirra mikill.
Eftir skilnaðinn flutti ég inn á
Laugarnesveg og keypti mér síðar
íbúð í Rimahverfi. Ég eignaðist
þriðju dótturina, Dagnýu Margréti,
1995 með Gunnari Péturssyni
stálsmiði. Við fluttum í Kópavog og
þar fæddist Guðjón Orri 1999. Við
Gunnar slitum samvistir árið 2002
og síðan hef ég haldið heimili með
börnum mínum og annast að
mestu leyti uppeldi þeirra ein.“
Erfitt að vera einstæð móðir
Er mikill munur á aðstæðum giftr-
ar konu með börn og einstæðrar
móður?
„Það er mjög mikill munur.
Fyrst taldi ég mér trú um að þetta
væri „ekkert mál“ og enginn mun-
ur. Fór í gegnum þetta á hörk-
unni,“ segir Elísabet.
„En svo rann upp fyrir mér að
þetta var erfitt. Ég þurfti að hafa
talsvert mikið fyrir börnunum mín-
um og hafði engan til að tala við
um þau vandamál sem upp komu.
Ég saknaði þess mikið að hafa
ekki föður þeirra til að ræða við.
Það er allt önnur staða að for-
eldrar standi saman í ákvörðunum
sínum gegn barni eða unglingi en
að standa í þeim sporum ein.
Þetta hefur samt allt saman farið
vel. Krökkunum mínum gengur
mjög vel, eldri dæturnar eru búnar
að fara í gegnum háskólanám og
Dagný er nú á kafi í móðurhlut-
verkinu, en stefnir á jógakennara-
nám næsta vetur. Guðjón, sem er í
níunda bekk grunnskóla, er með
væg einkenni einhverfu. Hann hefur
líka greinst með kjörþögli og er á
lyfjum. Þess ber að geta að hann
hefur fengið mjög góða þjónustu
hér í Kópavogi, en hann er í Snæ-
landsskóla. Það hefur létt mikið á
mér. Gunnar, faðir Dagnýjar og
Guðjóns, hefur stutt börnin sín fjár-
hagslega, sem hefur hjálpað mér
mikið.“
Kemur úr stórri fjölskyldu
Það kemur sér vel við aðstæður
sem þessar að hafa alist upp í
stórum systkinahópi og fengið
rækilega kennslu í að taka tillit til
annarra. Elísabet kemur úr stórri
fjölskyldu.
„Ég er miðjubarn, fjórða af átta
systkinum, börnum Magnúsar
Magnússonar blikksmiðs og eins
eiganda blikksmiðjunnar Vogs í
Kópavogi og Margrétar Karls-
dóttur, sem var Reykjavíkurdama
úr Vesturbænum. Ég átti raunar að
heita Sunneva eftir föðurömmu
minni, en þegar foreldrar mínir
voru komnir með mig til prestsins
og átti að fara að skíra mig vildi
amma ekki að ég héti þessu nafni.
Svo ég fékk nafn langömmu minn-
ar, Elísabetar Bjarnadóttur, sem
bjó í Bolungarvík. Sjálf var ég svo
myndarleg að koma síðar upp
Sunnevu-nafninu á miðdóttur
minni.“
Var ekki gaman að vera ein af
svo mörgum systkinum?
„Mér fannst það reyndar ekki
sérstaklega gaman. Ég hefði viljað
hafa það rólegra í uppvextinum, ég
er líka svolítill einfari í mér. Af því
ég er miðjubarn þurfti ég snemma
að semja, einkum við eldri systkini
mín. Mamma lét okkur systkinin
fljótt fara að hjálpa til. Mér hefur
því aldrei þótt neitt mál að hafa
mikið að gera. En heimilið okkar
var gott. Við bjuggum í góðu húsi
við ágæt efni og mamma var
heima, saumaði, bakaði og gerði
allt sem góðar húsmæður gerðu á
þeim tíma. Pabbi vann alltaf mikið
og var því lítið heima. Mömmu var
margt til lista lagt. Sum systkini
mín voru lesblind. Hún kenndi
þeim að lesa og var dugleg að
hjálpa okkur við heimanám.
Mjög skemmtilegt var að alast
upp í vesturbænum í Kópavogi, allt
í byggingu, krakkaskari á götunum
og í stillönsunum inni í bygging-
unum. Allt var í mold og sandi og
heima í forstofunni hjá okkur var
alltaf fjöldinn allur af óhreinum
stígvélum. Við urðum undantekning-
arlaust að fara úr skóm og stíg-
vélum áður en við fórum inn í húsið.
Ég gekk í Kársnesskóla, svo
Þinghólsskóla, sem var gagnfræða-
skóli. Ég get ekki sagt að ég hafi
ofreynt mig á náminu. Heilmikill
tími fór í að vera skvísa. Ég eyddi
mörgum stundum í sjoppunni úti á
Nesi, sem enn er til. Á bak við þá
sjoppu byrjaði ég að reykja. Það
var flott. Erfitt í byrjun, en það
tókst. Ég reykti í 30 ár. Mér fannst
í raun auðveldara að hætta, þegar
ég ákvað það, en að byrja að
reykja. Eftir gagnfræðapróf fór ég
í Húsmæðraskólann á Laugavatni
einn vetur og svo fór ég í smur-
brauðsnám á Hótel Sögu.“
Gaman að ferðast
Við Elísabet fáum okkur meira
Jesúte og setjum út í það hunang.
Það á sér sögu: „Ég fór til Frakk-
lands í haust,“ segir Elísabet. „Í
mánaðarferð sem sjálfboðaliði og
keypti þá þetta lífrænt ræktaða
hunang „beint frá bónda“. Við fór-
um fjórar íslenskar konur á vegum
Gruntvig, sem stendur að verkefn-
inu „Helping Hands“. Við vorum
að vinna í garðyrkjuskóla fyrir
unglinga, en þátttakendur í verk-
efninu urðu að vera orðnir 50 ára.
Sex ár eru síðan ég náði þeim
aldri. Við kynntum okkur menn-
ingu Province-héraðs, en dvöldum í
pínulitlu þorpi sem heitir Ribe-
court. Þetta var svæði vesturvíg-
stöðvanna í fyrri heimsstyrjöldinni.
Einnig skoðuðum við garðrækt og
sáum mikið af glæsilegum höllum.
Ég hef reyndar ferðast talsvert.
Við Tómas, fyrri maður minn,
höfðum gaman af að ferðast sam-
an, einkum um Evrópu, en einnig
líka til Taívans og Japans og auð-
vitað heilmikið um Ísland. Ég hef
líka verið dugleg að ferðast með
krökkunum um Ísland, en minna
erlendis – hef ekki haft peninga til
þess. Þó fórum við öll sömul til
Parísar þegar ég var fimmtug og
nýlega fórum við Guðjón saman til
Berlínar og meira að segja í Legó-
land.“
Finnst ég á réttri leið
Elísabet segir heimilishaldið um
þessar mundir „ósköp þægilegt“,
eins og hún orðar það.
„Við Guðjón erum bara tvö og
reglurnar fáar, við höfum þetta dá-
lítið „eftir hendinni“. Áður fyrr,
þegar margir voru í heimili, voru
meiri umsvif, tekið slátur, búnar til
fiskibollur og, má segja, mikill
myndarskapur í gangi. Ég saumaði
á stelpurnar og prjónaði. Ég hef
alltaf haft áhuga á handavinnu, hef
prjónað mikið á mitt fólk og stund-
um selt svolítið.“
Eftir húsmæðranámið hefur El-
ísabet sótt sér aukna menntun. „Ég
fór meðal annars í menntaskólanám,
en lauk því ekki. Fékk gott starf
hjá Innkaupastofnun Reykjavíkur.
Síðan vann ég við bókhald. Um tíma
vann ég hjá sýslumanninum á Sel-
fossi, en líkaði ekki og fór að vinna
á vinnustofu fyrir fatlaða, sem var
skemmtilegt og gefandi starf.
Fyrir fáum árum, í kringum
hrunið, fór ég að finna fyrir miklum
einkennum vegna álags, bæði lík-
amlegum og andlegum. Þetta kom í
kjölfar versnandi efnahags, samfara
erfiðleikum í tengslum við börnin.
Að lokum leiddi þetta til þess að ég
var úrskurðuð öryrki tímabundið,
en ég er að vona að heilsan batni
það mikið að ég geti farið að vinna
fulla vinnu. Á meðan þetta ástand
hefur varað hef ég unnið sjálfboða-
vinnu, meðal annars í búðum Rauða
krossins, mér finnst það gefa mér
mikið, bæði ánægju og félagsskap.“
Það kemur svolítið dreyminn
svipur á Elísabetur þegar hún
bætir við: „Það var skemmtilegur
dagur 15. júlí í sumar sem leið,
þegar fyrsta og eina barnabarnið
fæddist. Þessi yndislegi, stóri
strákur. Þau mæðginin bjuggu hjá
mér fyrstu fimm mánuðina. Það
var yndislegt að hafa þau hjá sér
og fylgjast með barninu.“
Og hvernig er staðan hjá þér
núna?
„Ég er mjög sátt. Ég spáði fyrir
fólki um tíma. Ég hef alltaf haft
innsæi og vitað um hluti þótt ég
talaði lítið um það. Í atvinnuleysinu
fór ég að spá, en er hætt því núna.
Mér fannst óþægilegt að fá alls
konar fólk og vildi ekki taka þá
ábyrgð að fólk færi að lifa eftir því
sem ég segði. Ég rak mig á að
fólki hættir til þess að gera það,
vildi stöðugt vera í sambandi við
mig til að fá mitt álit á hinum við-
kvæmustu málum. Spádómar eru
leiðbeinandi um hvernig lífið getur
orðið, en hver og einn verður að
taka ábyrgð á eigin lífi. Ég hef
sjálf reynt að haga mér eftir því og
finnst ég vera á réttri leið.“
LÍFIÐ OG TILVERAN
Spádómar eru
leiðbeinandi
um lífið
Elísabet Magnúsdóttir með augasteininn, dóttursoninn Aron Mána.
Morgunblaðið/Þórður
„ÉG ÆTLA AÐ GEFA ÞÉR JESÚTE FRÁ JERÚSALEM,“ SEGIR
ELÍSABET MAGNÚSDÓTTIR. VIÐ ERUM STÖDD Á HEIMILI
HENNAR Í KÓPAVOGI, VIÐ FOSSVOGSDAL SEM FRIÐSÆLT
ER AÐ HORFA YFIR Í BJARTRI VETRARSTILLU. ELÍSABET ER
INNFÆDDUR KÓPAVOGSBÚI, ÓLST UPP Í SKÓLAGERÐI Í
VESTURBÆ KÓPAVOGS.
Guðrún Guðlaugsdóttir gudrunsg@gmail.com
*Af því ég ermiðjubarnþurfti ég snemma að
semja, einkum við
eldri systkini mín